wild kiek'n in de achterhoek

Het is elk jaar weer een uitdaging om een leuk verjaardagsuitje voor de kleinkinderen te vinden. Ze hebben inmiddels de leeftijd dat een bezoek aan een speel- of dierentuin niet meer interessant is. Neem nu nummer 2, net 11 geworden. Liefhebber van “al wat leeft en groeit en ons altijd weer boeit”. Voor de cultuurbarbaren (maar vooral voor diegenen die nog geen 70 zijn): dit was de vaste afsluiting van drs. Fop I Brouwer wanneer hij weer een praatje hield op de radio (tijdens de programma's van Bert Garthoff op de zondagmorgen). Voor de statistici: in 1974 sprak hij die woorden voor de 2.500ste keer uit. Achterhoekers kennen hem misschien ook nog wel van zijn bijdragen aan de RONO, de voorloper van Omroep Gelderland. Oeps, weer even afgedwaald. W vond op internet “een begeleide safari in een elektrische buggy door het Nationaal Landschap Winterswijk. [...] Door het gebruik van de open, stille, elektrische buggy's wordt de natuur niet verstoord en is de kans groot om wild te spotten". 

Om de feestvreugde compleet te maken (om precies te zijn: een portie zwemmen en een uitgebreide barbecue) hebben we ons huis-op-wielen verplaatst naar camping Het Winkel in de Brinkheurne (buurtschap van Winterswijk). Niet omdat de dame van 11 graag in de camper slaapt (inmiddels te oud voor), maar we hebben nu eenmaal geen zwembad in onze achtertuin.

vrijdag 16 juni: @ winterswijk

Na het vrijdagse museumvrijwilligerswerk (weer een hitteprotocol toegepast om eerder te vertrekken, altijd een goede smoes) bus naar camping Het Winkel gereden. Inmiddels een megacamping en ze willen nog uitbreiden ook, maar de buurt steekt daar voorlopig een stokje voor. Honderden kampeerplekken en wie schetst mijn verbazing: aan het eind van de dag vrijwel allemaal bezet. W kleindochter uit school gehaald en de Jumbo geplunderd: er komen verrassende dingen in je boodschappenkarretje te liggen wanneer een kind van 11 een keuze mag maken. Met oma zwemmen en daarna met beide oudjes smikkelen.

Om 20:00 uur begon onze safari bij het Huis Duurzame Energie in Ratum. Wild Kiek'n werd vooral reeën kiek'n. Winterswijk heeft de hoogste reeëndichtheid in Nederland. Dit werd ons verteld door Jan, onze gids, gepensioneerd medewerker van het Gelders Landschap. Wist veel interessante dingen te vertellen en absoluut niet zo'n geitenwollensokken-milieu-activist. “Een koe is een beter instrument om het gras in de natuur kort te houden dan zo'n herriemakende gifuitstotende landbouwmachine” vond ik wel één van zijn beste uitspraken. Achthonderd aanrijdingen met reeën per jaar in de Oost-Achterhoek, waarvan 80 in de gemeente Winterswijk. Dit soort cijfers bracht Jan ertoe om het te hebben over de werkzaamheden van de Wildbeheer Eenheid. Dat gebruik gemaakt werd van stille elektrische buggy's van Huis Duurzame Energie verdient een nadere toelichting. Stil? Vergeet maar: de personenwagen die door omstandigheden met ons meereed was een stuk stiller. Dus de zin “daardoor wordt de natuur niet verstoord en maximaliseren we de kans om wild te spotten” is eigenlijk alleen een loze reclamekreet op de website en in de folder. Elektrische buggy's? Eentje was er met geen mogelijkheid aan de praat te krijgen, vandaar die ene personenwagen. Moet voor de vier inzittenden wel een domper op de feestvreugde geweest zijn: vond het scheuren met zo'n karretje over de zandwegen wel leuk. 

Dertig reeën hebben we gespot, volgens Jan is dat meer dan gemiddeld. Neem aan dat hij dat ook zou zeggen wanneer er maar 15 paar reebruine ogen de jager zouden hebben aangekeken (met dank aan de Silvera's: https://www.youtube.com/watch?v=FgNsL8ljxxU). Een hapje en een drankje (met reeworst inderdaad) maakten het feest compleet. Toen de schemer viel, kwamen de beesten uit de bossen en lieten zien hoe een Achterhoekse prentenbriefkaart er uit zou moeten zien. Pas om elf uur weer terug. Tevreden kleinkind, dat overigens nog wel even naar huis moest worden gebracht. Tegen half één konden we ons autootje uiteindelijk kwijt op de parkeerplaats van de camping en W mompelde iets dat leek op “als je de volgende keer nog een plekje boekt op het eind van de camping is dat een reden tot echtscheiding”. Waarvan akte.

zaterdag 17 juni: @ winterswijk

Een latertje vanmorgen. Dat heb je als je pas om half twee 's nachts in bed ligt. De klok liet al 10 uur zien toen we aan het ontbijt zaten, wel “en plein air”, altijd leuk. We waren nog niet eens de laatsten op ons veld. Route uitgestippeld: laatste (eigenlijk eerste stroomafwaarts gerekend) stukje van de Aa-radweg die officieel in Velen (Duitsland) begint. En inderdaad: na 23 kilometer waren we in Velen, nadat we Oeding, Weseke en Ramsdorf hadden gezien. Al aan het begin van de dertiende eeuw vestigde Hermann I zich hier, hij noemde zich Heer van Velen en bouwde iets waarvan nu niets meer overgebleven is. De oudste delen van het huidige slot dateren uit de veertiende eeuw. Het is het bekende verhaal van brand en plundering door de loop der eeuwen heen. De laatste fik vond in 1931 plaats, toen het waterslot helemaal afbrandde. Het werd meteen herbouwd, maar kreeg een totaal nieuw uiterlijk. Eén troost: het slotpark met oranjerie en bijgebouwen verkeren nog in originele staat. Het kasteel heeft tegenwoordig een horecabestemming en alleen gasten van het bedrijf kunnen de binnenkant bekijken, anderen zijn niet welkom. Bron bovenstaande foto: Fital Vakanties. Detailfoto hieronder is gemaakt door W en het schilderij daaronder laat zien hoe het slot er in de negentiende eeuw uitzag. 

Een kleine kilometer verder ligt het begin van de Aa-route, naast de kasteelmolen. Deze Schlossmühle is één van de oudste bouwwerken in de omgeving en hoorde vroeger bij het kasteel: er werd graan gemalen. In 2004 werd het omgebouwd tot woongebouw, café en molenmuseum. Jammer, maar helaas.

En voor de rest: leuke weggetjes, stille paden en vooral erg rustige dorpen. Gewoon weer lekker ruim drie uur op de fiets gezeten en ons portie vitamine D weer binnengekregen. 55 kilometer op de teller. Schloss Gemen was het eindpunt van de Aa-route, toen mochten we nog een kleine twintig kilometer. De rest van de dag werd in volstrekte ledigheid doorgebracht, ik in ieder geval, W moest nog even zwemmen en op de fiets naar haar geboorteplaats. Onze maaltijd bestond uit de bbq-restjes van gisteren en morgen weer terug naar huis: we hebben een musicalvoorstelling van onze kleindochters. Oma vindt dat ze daar niet kan ontbreken en opa mag mee. Het was weer een mooi weekend: zonnige dagen en blije gezichten.

Volgende week de Lichtenvoordse Wandel Avondvierdaagse, waar we een ondersteunende rol hebben. Moet me toch eens verdiepen in de achtergrond van de volgende zin op de website van de A4d: “Groepen horen zich aan de verkeersregels te houden die van toepassing zijn voor bestuurders van onbespannen wagens”. Vraag me af of er in Nederland nog steeds speciale verkeersregels zijn voor kruiwagen- en/of handkarduwende mensen. Winkelwagentjes misschien? Bijgaande borden zijn sinds 1990 verdwenen (Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990). 

een hondje oppassen in valkenburg – 3: aan alles komt een eind

Waarom ik niet het hele verhaal verteld heb over de spoorlijn Aken – Maastricht, werd me gevraagd door een oud-spoorwegman. Klopt helemaal, maar soms is teveel info dodelijk. Vond het ook niet helemaal relevant voor mijn verhaal. Vooruit, voor de volledigheid: de oorspronkelijke spoorlijn bestaat niet meer en sinds een aantal jaren rijden de treinen van Aken naar Maastricht via Heerlen. Valkenburg ligt nu aan de lijnen RE18 en RS18 (RE staat voor regionale expres en RS is de afkorting van regionale stoptrein) tussen Maastricht en Kerkrade. Ben je weer helemaal bij. Hiernaast de kaart van het openbaar vervoer in Zuid-Limburg. Klik voor een grotere weergave. Bron: Ariva.

Als je de in de afgelopen twee jaar “Valkenburg” zei, kwam er uit een of andere hoek ongetwijfeld als echo “Peter Gillis”. Bron bijgaande foto: Eindhovens Dagblad.  Opnieuw een massa-is-kassa-affaire: in november 2021 kocht onze Petertje camping Den Driesch. In maart 2022 gooide hij de poorten van zijn nieuwe “vakantiepark” al open, terwijl er nog geen exploitatievergunning was aangevraagd. De burgemeester van de gemeente Valkenburg aan de Geul deed wat hij doen moest en sloot de toko. De vergunning werd alsnog aangevraagd en er volgde een integriteitsonderzoek in het kader van de wet Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar bestuur). Toen de uitslag van het integriteitsonderzoek binnen was zei de gemeente: we gaan je geen vergunning verlenen. Men lichtte dit als volgt toe: “De bevindingen zijn dusdanig dat de burgemeester voornemens is geen vergunning te verlenen. De eigenaar van de camping is nog in de gelegenheid om binnen vier weken zijn zienswijze hierover in te dienen”. Gegevens van 28 september 2022. En op 12 juni stond in het Eindhovens dagblad: “Peter Gillis krijgt definitief geen horecavergunning voor zijn vakantiepark in Soerendonk en geen vergunning om zijn park te openen in Valkenburg. Dit omdat er een ernstig gevaar bestaat dat Gillis de vergunningen misbruikt voor criminele doeleinden.” Dezelfde krant meldt: “Het imperium van Peter Gillis lijkt steeds meer te wankelen. Uit onderzoek van deze krant bleek eerder dat vijf gemeenten in Brabant en Zeeland, samen met instanties, al jaren onderzoek doen naar misstanden op zijn vakantieparken. Die gemeenten hekelen het perverse verdienmodel van de ondernemer.” Gezellig naar Valkenburg, maar niet op een park van de Oostappen Groep.

dinsdag 13 juni: @ home

Wist je dat rattenkruit (dus met een t) een vergif is en wanneer je het met een d schrijft gewoon een plant? Wist het ook niet, tot ik vanmorgen de Spellingstest deed (had het rattenkruit dus fout). Grote voordeel: ik weet wat ik voortaan bij bol.com moet bestellen.

Nog een keertje buiten ontbijten, om acht uur vanmorgen was het al 20 graden buiten. Tweeënhalf uur duurde de terugreis. We weten nu ook waarom de tunnel in de A73 bij Roermond veel langer is dan die bij Swalmen. De Roertunnel is aangelegd om verschillende woonwijken en het natuurgebied Roerdal te ontlasten. Bij Swalmen kruipt de weg alleen onder de Swalm door. Even opgezocht tijdens het rijden, heb je meteen gespreksstof. Volgens mij hebben we dit item al eens vaker gegoogeld, heb je als je ouder wordt. Bron foto: Ballast Nedam.

V: 195.866; A: 196.096. Rijtemperatuur: 24 – 28 graden. Onbewolkt. Zon op/onder: 05:13/21:54 (gegevens Lichtenvoorde). Leuke dagen met leuke mensen op een leuke camping. Hoe leuk kun je het maken? Eén punt van kritiek: drie toiletten (in totaal) zijn als alle velden vol staan wel wat aan de krappe kant. Maar kon nu van alles kwijt, zelfs mijn ei.

een hondje oppassen in valkenburg – 2: door het geuldal en meer

Valkenburg en toerisme: een soort heilige twee-eenheid, al zijn er in de loop van de afgelopen verschillende doelgroepen geweest waarop de toeristische industrie zich richtte. Het feest begint in het midden van de negentiende eeuw wanneer de happy few oog krijgt voor de unieke en ongerepte omgeving waarin Valkenburg is gelegen en bezoeken Valkenburg (en het Geuldal) om er één of meerdere dagen door te brengen. Aanvankelijk telde Valkenburg maar drie hotels, maar dat werden er al snel meer. De spoorverbinding Maastricht – Aken betekende een verdere ontsluiting van het tot dan toe betrekkelijk moeilijk bereikbare Geuldal. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg iedereen vakantie en Valkenburg werd een toeristische trekpleister en boekte 1,2 miljoen overnachtingen per jaar en een veelvoud aan dagjesmensen. Hotels en vooral pensions werden letterlijk uit de grond gestampt. Toen de interesse van de Nederlandse toerist zich verplaatste naar de Spaanse costa's bleven er toeristen naar Valkenburg komen, alleen een iets ander soort: Valkenburg werd een jongerenvakantiestad en wat misschien nog erger is: geliefd bij Engelsen en was het regelmatig knokken in Valkenburg. In de jaren 1970 – 1990 reden op zaterdagen in de zomervakanties extra treinen (de “Valkenburg Express” direct van Amsterdam, Den Haag en Zwolle naar Valkenburg en terug). Deze speciale treinen reden tot 1993. 

(Afbeeling: visit zuid-limburg) Toen de horeca tot de ontdekking kwam dat er een andere doelgroep interessanter werd, werd de boeg voor de zoveelste keer omgegooid en ging men zich richten op de pensionado's en de stelletjes. Thermae 2000 werd in 1989 als kuuroord opgericht op de Cauberg. Langzamerhand kwamen er meer recreatiefaciliteiten in het kuuroord en werden de verwarmde thermale kuurbaden ook steeds meer gebruikt door daggasten. De kerstmarkten in de grotten zetten Valkenburg verder op de kaart. Valkenburg werd zo veel minder seizoensafhankelijk. Veel horecamensen bouwden hun cafés om tot restaurant en hotelletjes kregen een facelift of sloten hun deuren.

maandag 12 juni: @ valkenburg

Maandag, dus extra druk met de werkdagelijkse spellingtest. Op de eerste dag van de werkweek-maar-voor-ons-niet is het altijd dubbel feest, want twee testen: een lange en een korte. Vandaag hadden de makers weer eens de woorden weifelen en twijfelen van stal gehaald en ik wist nog de ij en de ei op de juiste plek te poten. Resultaat goed en als aanvullende informatie: “Weifelen en twijfelen betekenen bijna hetzelfde. Ze hebben verschillende oorsprong. Weifelen is verwant aan 'wuiven' (heen en weer wiegen), twijfelen is verwant aan 'twee' (kiezen tussen twee opties)”.

Na een uitgebreid ontbijt met alle familieleden van W en het daarop volgende afscheid werd het tijd om … een eindje te fietsen. Had gisteren haar van Komoot al een route laten bepalen (met kleine aanwijzingen van mijn kant). Neem van mij aan dat zij van Komoot houdt van straten met het woord “berg” erin verwerkt. Achteraf bleek dat we een kleine 500 meter hadden geklommen en ook weer gedaald en dat over een afstand van net geen 45 kilometer. Uiteraard de nodige mountainbikepaden, nog zo'n hobby van de routemaakster. En al heel snel kwam boven op een bult de Kluis op de Schaesberg in zicht. Met “kluis” wordt dan niet een brandkast bedoeld maar “de cel van eenen monnik in een klooster. Kluizenaar: bewoner eener kluis”. (Spelling van 1858). Naast de kluis staan 14 witte kapelletjes, een buitenkruisweg (gebouwd in 1843). Voor de niet-roomsen onder ons: een kruisweg stelt de gelovigen in staat om via 14 haltes (staties) stil te staan bij de lijdensweg van Jezus vanaf het paleis van Pontius Pilatus tot en met zijn begrafenis. Hierbij worden schilderijen of beeldhouwwerken gebruikt die elk een moment van de lijdensweg weergeven.

Na een stevige afdaling (toch maar even naast de fiets gaan lopen) kwamen we bij de Geul aan (wel handig als je een deel van het Geuldal wilt volgen) en vervolgens kregen we één van de meest sprookjesachtige kastelen van Nederland in beeld: kasteel Schaloen. De oorspronkelijke burcht Schaloen was niet het sprookjeskasteel dat we nu kennen, het was een verdedidingsburcht, gebouwd in de twaalfde eeuw. Het ging in de zestiende eeuw geheel in vlammen op. Het werd herbouwd en kreeg zijn huidige uiterlijk toen Pierre Cuypers er rond 1894 zijn lusten er op botvierde. Ja hij noemde het een restauratie, maar ging zoals gewoonlijk heel creatief om met torentjes en keek niet op een frutseltje meer of minder. Tegenwoordig wordt het als hotel gebruikt. Foto is van W en de aquarel (uit de 19e eeuw) hebben we geleend.

Even later riep W: “Ja, mot je nog een peul zeggen ze bij ons in Schin-op-Geul” en na een beetje nadenken kwam ik op Frater Venantius, een typetje van Wim Sonneveld en begon spontaan “Zeg maar ja tegen het leven”, te zingen en W ging verder met “van je Amen en je Gloria joechee”. Ja ik weet het: 1963, da's heel lang geleden. Idee kwam van tekstschrijver Michel van der Plas en de muziek werd geleverd door Harry Bannink. En dat alles kwam naar boven borrelen toen we een plaatsnaambord met de tekst Schin-op-Geul tegenkwamen.

Schin-op-Geul werd na veel mooie wegen, paden en single-tracks ingeruild voor Gulpen. Intussen fietsten we grote stukken van de Heuvellandroute en delen van de Amstel-Goldrace. Geeft een beetje het niveau van de tocht aan. De basiliek van Meersen zat in de doeken (restauratie) en was niet te bezichtigen en uiteindelijk konden we bij Jan Linders in Valkenburg de boodschappen voor de barbecue scoren. Weer een makkelijke manier van koken en eten met broer/zwager en schoonzus.

Een mooie dag. Iets minder warm dan zondag, maar toch nog zo'n 29 graden. Lekker op de fiets, want wind. Morgen maar weer eens opbreken en naar de Achterhoek. Beetje vrijwilligerswerk (beunhazen noemt mijn buurman dat) en aan het eind van de week een uitje met kleinkind nummer 2: een wildsafari in de Achterhoek, ben benieuwd. Jij ook?

een hondje oppassen in valkenburg – 1: van camping naar camping

Een pakkende titel voor alweer een nieuwe aflevering in de serie “spannende avonturen van de blauwe bus”, ooit verzonnen door ons oudste kleinkind. Het gaat snel, ze wordt over een paar maand al 14. “Een hondje oppassen in Valkenburg”, hoe verzin je het. Heel eenvoudig. Zwager kreeg van zijn twee kinderen kaartjes voor een optreden van Bruce Springsteen. The boss is inmiddels al een stukje ouder dan 14, hij is van 1949. Optreden in Landgraaf, dichtstbijzijnde (betaalbare) camping in Valkenburg, kwartiertje met de auto (denk dat het met zo'n optreden wel iets meer is). 32 Euro voor één nacht, voor ons doen aan de prijs, maar dichter in de buurt gelden nog andere tarieven en/of je moet voor vijf nachten boeken. Kregen bij het inchecken wel een overheerlijke fles appelsap, dat dan weer wel. Oppassen dus, op de hond. Hond wil alleen maar bij zijn baasje en vrouwtje zijn en als het helemaal niet anders kan is W de oppas; iemand anders wordt door het beest niet geaccepteerd en hij (oh nee: het, want geen balletjes meer) breekt dan de boel helemaal af. Voor je (schoon)familie moet je wat over hebben, dus op naar Valkenburg!

zondag 11 juni: @ valkenburg

Kon W gisteravond nog een verheugende mededeling doen: je hoeft je geen zorgen te maken waar je een miljoen (of iets meer of minder) aan moet besteden. Op mijn laptop verscheen een verheugende mededeling. Warme nacht: vanmorgen om 7 uur 21 uur in de bus (en volgens mij buiten ook). De afwas van twee dagen, het lijf moet ook grondig gepoetst (douche warm, maar ik miste een douchekop: kwam een grote slomp water uit de slang – misschien hoort het wel zo op een natuurkampeerterrein). Vooruit: ook maar even een veger en een dweiltje over de vloer van de bus. Kwestie van geen boze gezichten wanneer de bijrijdster instapt. Gezicht was ondanks mijn goede bedoelingen toch donker: schijn een uur te laat te zijn. Zal wel weer wat gemist hebben.

Beetje inslaan bij de Lidl en dan bijna 2,5 uur kachelen (met de airco aan) naar Valkenburg. Druk op de weg, zelfs nog een file (Google wist deze tactisch te vermijden). Boerderijcamping (sinds 2019) en appartementenverhuur (was van begin jaren 60 tot 1976 een pension). Van oudsher akkerbouw en veeteelt, inmiddels fruitteelt. En als je helemaal uit je dak wilt gaan boek je het boomgaardarrangement “Het verhaal van de appel”. Even uit de folder: “Kom onthaasten in een unieke omgeving en geniet van de rust en harmonie van het Heuvelland. Ervaar zelf de smaak van onze boomgaard. Ga samen met de boer op reis door de fascinerende wereld van een fruitteler. Ontdek de passie van de boer en ga voor een onvergetelijke belevenis en ervaring.” Je mag dan ook je handen uit de mouwen steken: snoeien, koppen binden, plukken (als er wat te plukken valt) en meer van die fruitdingen afhankelijk van het seizoen.

Knuffelen met de familie (W dan, ik ben meer van de high five op afstand), bijkletsen, overdracht van de hond, zij naar Landgraaf, W oppassen en ik een ommetje op de fiets om Valkenburg een beetje te verkennen. Hoogtepunt: het station waar ooit de Valkenburgexpress van en naar de Randstad stopte om honderden vakantiegangers te droppen en/of op te halen. De laatste express reed dacht ik in 1993. Valkenburg leeft nog steeds van het toerisme, maar anders dan in het midden van de vorige eeuw. Je zult het hier later in het verhaal van vandaag of morgen ongetwijfeld lezen. Vanaf 1845 werd de spoorlijn Maastricht – Aken aangelegd, voor de treinliefhebbers: de eerste internationale spoorverbinding van Nederland. Valkenburg lag aan die lijn en kreeg een eigen station met een bijzonder stationsgebouw. Iets met Engelse neogotiek losgelaten op mergelblokken en bij het ontwerp het paleis van Koning Willem II in Tilburg in je achterhoofd hebben. In 1853 was de basis klaar en het paleisje kreeg in 1890 nog een uitbreiding: twee zijvleugels. En natuurlijk: tegenwoordig een rijksmonument.

V: 195.620 (camping in Halle); A: 195.866 (camping Valkenburg). Rijtemperatuur: 27 – 32 (gemeten tussen half tien en kwart voor twee). Zon op/onder: 05:22/21:50. Koken (bbq) wanneer het wat frisser wordt. Een warme (reis)dag. En morgen? Morgen is er weer een dag. De fietsroute staat al klaar.

hitte-alarm: onder de bomen en in de spaarstand

Dacht dat het hitte-alarm heette, maar het moet hitteprotocol zijn. Het alarm is van de KNMI, het protocol van Rijkswaterstaat. Om de verwarring compleet te maken hebben we ook nog een hitteplan en dat plan is dan weer van het ministerie (volksgezondheid, welzijn en sport). Kreeg een melding binnen op mijn smartphone: hitteprotocol in werking getreden. Betekent niks anders dan dat je snel geholpen wordt als je met pech aan de kant van de snelweg staat. Als het hitteprotocol geldt (wanneer er een grote kans is op temperaturen van 30 graden of meer) wordt er meteen een berger ingeschakeld die je naar een veilige locatie met voorzieningen brengt (bijvoorbeeld een tankstation). Hiermee wordt voorkomen dat mensen te lang op warm asfalt staan. Het Nationaal Hitteplan is een waarschuwingssysteem van de overheid (RIVM) waarbij organisaties, zorgprofessionals en mantelzorgers over de verwachte hitte geïnformeerd worden, zodat ze met problemen rekening kunnen houden in de ondersteuning ven en omgang met kwetsbare groepen. Beoogd doel: ongemakken en gezondheidsproblemen door hitte verminderen en zo mogelijk voorkomen. Het Nationaal Hitteplan wordt actief als er een periode van aanhoudende hitte of extreem hoge temperaturen wordt verwacht. Hierbij speelt niet alleen de temperatuur overdag een rol, maar ook nacht- en gevoelstemperatuur, evenals luchtvochtigheid. Om de verwarring compleet te maken hebben we dan ook nog de term “hittegolf”. Daarvan is sprake wanneer het in De Bilt minimaal vijf dagen achter elkaar ten minste 25 graden is geweest, waarvan minimaal drie dagen boven de 30. Iets wat dus achteraf wordt vastgesteld. In de Achterhoek zou dus een hittegolf zijn (zie temperatuurkaart), in de Bilt wordt net niet op drie dagen de 30 graden gehaald.

vrijdag 9 juni: @ halle

“Heb vanmiddag een afspraak met E, je hoeft niet voor mij te koken want we gaan na het wandelen een wijntje doen en een pizza eten. Morgen ga ik naar Mañana, mañana”. Weet ik voldoende: na de vrijdagse museumbeslommeringen (inkorten vanwege ons eigen hitteprotocol – ter plekke verzonnen), wat boodschappen doen (beetje nat en droog voor twee dagen) de schaduw opzoeken. Schoot me plotseling te binnen dat we ooit (even opgezocht: april 2019) in Halle op een zeer schaduwrijke camping hebben gestaan: Hessenoord. Een klein probleem: het is een natuurkampeerterrein en daar moet je een aparte kaart voor hebben. Nu hebben we voor bijna elk type kampeerterrein wel een passend kaartje, maar net niet voor een natuurkampeerterrein. Probleem valt eenvoudig te tackelen: tegen afdracht van de somma van € 15,95 krijg je op het kampeerterrein “het Groene Boekje” (een jaarlijkse uitgave van de Stichting Natuurkampeerterreinen waarin kort de regels staan en een overzicht wordt gegeven van alle natuurkampeerterreinen). De Stichting bestaat sinds 1975 en heeft als doelstelling om kleinschalig en rustig kamperen in een natuurlijke omgeving in stand te houden en waar mogelijk het aantal terreinen uit te breiden. Alle terreinen hebben gemeen dat ze zeer rustig zijn gelegen in een natuurlijke omgeving. Het aantal natuurkampeerterreinen schommelt al jaren tussen de 130 en 140 terreinen. Vóór 1975 had je kampeerpaspoortterreinen (de voorloper van de natuurkampeerterreinen dus) waar je alleen mocht kamperen als je een “kampeerpaspoort” bezat,. Zo'n paspoort kon je verdienen door drie weekends achter elkaar onder leiding van ANWB-mentoren te kamperen of door een ANWB-oefenkamp succesvol af te ronden. Staat me iets van bij dat mijn scoutingpaspoort ook toegang gaf tot dat soort terreinen, maar ben daar niet helemaal zeker van: Mensch ist das eine lange Zeit her!. Hofleverancier van de natuurkampeerterreinen is Staatsbosbeheer.

Daarnaast bood Staatsbosbeheer tot 2020 de mogelijkheid om het kamperen in pure vorm te beoefenen: paalkamperen. In een bos stond een speciaal paaltje, binnen een straal van 10 meter mochten maximaal drie trekkerstentjes worden opgezet die hooguit 72 uur mochten blijven staan. Water zelf meenemen, koken op een campinggazbrandertje en poepen in de natuur. Open vuur niet toegestaan en bij vertrek alle afval meenemen, conform de “leave no trace-code”. Vanwege de coronamaatregelen waren de paalkampeerterreinen al tijdelijk gesloten, maar Staatsbosbeheer heeft besloten dat de plekken werden ontmanteld. Reden: overlast, vuurtje stoken, vernielingen, teveel tenten en afval achterlaten. Inmiddels is er een stichting die probeert het paalkamperen een nieuw leven in te blazen: Stichting Wild-kamperen.nl.

Natuurkampeerterrein Hessenoord dus, in Halle (zeg maar tussen Doetinchem en Varsseveld): die plaats waar alle wegen naar toe gaan (volgens zoonlief). Niet vol, maar toch redelijk bezet. Deze keer bejaarde rustzoekers, opvallend veel alleengaanden. In de vakanties schijnt het hier een yuppenparadijs te zijn: de grijze container vol met wegwerpluiers en de glasbak tot aan de rand gevuld met lege flessen (smaakje: rosé). Toch leuk dat je op een bepaald soort campings altijd hetzelfde type kampeerder aantreft. Overigens hoef je niet naar een natuurkampeerterrein te gaan voor sanitaire luxe. Karel kwam langs om de rekening op te maken: € 8 voor één lijf, € 6,00 voor de camper en € 3,00 voor de vonkjes, dat maal 2 en € 16,00 voor de kampeerkaart, maakt samen € 50,00; overmaken of contant.

Een dag van weinig actie. Even de oogjes dicht in de schaduw, dat soort werk. Bami, afgetopt met een karbonade. Afwas opsparen voor later. Niks mis met dit leven. Begonnen aan “De ontdekking” van Harlan Corben. Een andere keer meer over dit boek.

zaterdag 10 juni: @ halle

Het koelde nog lekker af, vanmorgen om half zeven was het 17 graden in het bussie. Las wel dat Rijkswaterstaat voor vandaag een hitteprotocol heeft ingesteld van 10:00 tot 22:00 uur voor de provincies Gelderland, Utrecht, Noord- en Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Programma aangepast, fietstocht wat eerder gestart.

Volgens mij stond de klok bij de start van de fietstocht dichter bij de 9 dan bij de 10. Dat klopt ook wel: om een of andere duistere reden stond er een schermafbeelding van mijn telefoon in de map met foto's: de Jolinkweg is een een kilometer of 7 verwijderd van de camping en als je naar de tijd kijkt zie je dat die gezet is op 9:33 uur.

Mooie foto's van weggetjes en paadjes in de Achterhoek heb ik vandaag gemaakt. De eerste keer dat ik van mijn fietsje afstapte was in de Heidenhoek (zeg maar een buurtschap van Halle) waar het Lettinkpad mij verlokkend vroeg een plaatje te schieten. Een kerkenpad inderdaad en wel van de stichting de Boelekeerl. Was nog goed te befietsen. Boelekeerl kennen we ook van het Boelekeerlspad, maar dat is weer van Staatsbosbeheer. De “boelekeerl” is een boeman die in vroeger tijden kinderen het water in lokte. Water genoeg in deze buurt: de Halsche Vloed, de Heidenhoekse Vloed en overal veel waterpoeltjes. Bijna alle wegen worden hier dijken genoemd. Dat komt doordat het gebied vroeger erg nat was. Wegen werden daarom opgehoogd en recht aangelegd, net als een dijk.

Na een tijdje kwam Zelhem in zicht. Zelhem staat bekend om Smoks Hanne. Kan natuurlijk zelf het verhaal van deze heks opdissen, maar het is veel leuker om dat in het Zelhemse dialect voorgeschoteld te krijgen: "In Zelhem woonde ‘s ’n heks. Eur name was Smoks-Hanne. Umdat ze altied rondsmokste met völs te grote klompen an. Bi-j ‘Lemkes Beumken’ in ’t bos, door woonde ze in ’n hut. Ze was veur raegen en veur wind, er taam’lek goed beschut. En op ’n bessem vlaog ze rond, maor nimmer aoverdag; Allenig in de ‘Oelenvlog’ en midden in de nacht. Ze zweefde aover ’t Zelhems darp en aover ‘Polheers Gracht’. Ze was ook stik zo ni’j niet meer en van een stark geslacht. En zakte ze op ’t land ’s neer en stond door wat te blujen, Dan kon i’j der vaste van op an, dan wol der niks meer grujen. ’n Jonge boer die lotten mos, was liever geen saldoat. Die ging gewoon naor Hanne hen en vreug eur um eur raod. Ze zei: ‘Nei in ow ni-jste hemd, ’n Klaverblad van vier. Dan lot i-j ow der vast niet in. De road van Hanne, die was best. De boer hef eur als dank, toen ’t net zoo uut kwam, op ’n keer der ’n ni-je bessem veur elangd. Door vloag ze joren nog op rond, die was niet te verslieten. Totdat ze op ’n zeek’re dag ‘de klompen achteruit ging smieten’ De klompen vielen in ’t darp, tegen de Zelhemse toren, zodat ze door twee gaten deurhen ‘boorden’. Die gaten zitten der nog in en wordt gebruukt deur doeven. Soms kump de geest van Hanne der nog wel ’s deurstoeven. Op ’t laatst, toen was ze bi-jnao dood alleen ‘op ’t starven nao’, Dri-j dage lei ze door al hen, ze was onmundig tao. ‘Dat ik niet kan starven, ligt verdreid’ zei ze, ‘allenig in mien hemd. Dat is ’s zondags in mekare eneid, dat is mien alleen bekend’. Toen trokken ze eur ’t hemd van de rug en gaf ze meteen de laatste zucht. Dit is Smoks-Hanne eur verhaal. Ze gaf raod an armen en an rieken. En as i-j der meer van wetten wilt, mot i-j in Zelhem maor is kieken.” Bron: https://www.eenwagenvolverhalen.nl/Streek-en-volksverhalen/smoks-hanne.html

In de buurt van Smoks Hanne staat het herdenkingsmonument van Zelhem. Wit, want van Frans kalksteen gemaakt. Staat er al sinds 1950 en is toen opgericht ter gedachtenis aan negen inwoners van Zelhem die tijdens de bezettingsjaren door oorlogsgeweld zijn omgekomen en aan elf geallieerde militairen die in de omgeving van Zelhem zijn gesneuveld.

Vervolgens wind pal tegen, dus naar het oosten (windkracht 3). Na een tijdje hielden de bossen de ergste windvlagen tegen: mooie paadjes op weg naar de Veldhoek. De Veldhoek ligt voor een deel in Bronckhorst en voor een deel in Berkelland, dus gewoon in de Gelderse Achterhoek. Je komt er langs als je van Ruurlo de doorgaande weg naar Zelhem en Doetinchem neemt. Echte Achterhoekers weten hier het Hengelse Zand te vinden, je weet wel: dat motorcrossterrein van Normaal (Oerend Hard).

Langs de Veengoot via Mariënvelde richting Lichtenvoorde. Dacht altijd dat de Veengoot in de Baakse Beek uitkwam, maar als je goed kijkt naar bijgaand kaartje zie je dat het net andersom is (bron: baaksebeek.nl). Mooi watertje, die Veengoot. Watertje? Nou ja: vorig jaar lag de geul droog en het lijkt er op dat dat ook dit jaar weer gaat gebeuren. Een riviertje? Volgens Wikipedia wel, maar als je kijkt naar de weg die het water aflegt lijkt het er meer op dat het een gegraven iets is: het water stroomt recht toe recht aan zonder grote opstoppingen van A naar B. We houden het op een goed uitgebaggerde rivier. Iedereen tevreden.

Moest in Lichtenvoorde even de krant ophalen, had vrouwlief een portie kibbeling voor me op de markt gekocht. Ze stond op het punt naar Mañana Mañana te vertrekken. Zij liever dan ik, zoek liever de schaduw van een grote boom op. Het laatste mooie plaatje is van de Stuifveenweg, een pad dat uiteindelijk bij de camping uitkomt. En na 55 kilometer was het wel genoeg en begon het echt warm te worden. Voor de rest van de dag: voor koken was het eigenlijk nog te warm tegen achten, maar een kipfilet en wat bami (dat laatste voor de tweede achtereenvolgende dag) waren snel klaar. Wat kan het leven mooi zijn. Nog even en ik ga tongzoenen met een stopcontact. Morgen even de bijrijder ophalen en verkassen naar Valkenburg, want: oppassen op een hond.

im westen nichts neues – 4: terug naar het oosten

Volgens een paar volgers deed ik gisteren wel erg geringschattend over “dat waterleidingbedrijfje”. Oeps: dat woord heb ik echt niet gebruikt. Maar mocht ik Dunea tekort hebben gedaan: we maken het hier goed. Overbodige feitjes moet je maar even voor lief nemen (of diagonaal lezen). Dunea heette vroeger Duinwaterbedrijf Zuid-Holland en tegenwoordig levert het in het westen en zuiden van Zuid-Holland drinkwater aan 600.000 huishoudens. Het gaat in totaal om ongeveer 75 miljoen m3 water per jaar. De oudste voorloper van Dunea, Duinwaterleiding van 's-Gravenhage, begon in 1874 met de waterwinning in de duinen bij Scheveningen. Er volgden vele fusies en een naamsverandering en het eindresultaat heette Dunea (maar inmiddels was het al 2009). Toen in 1874 de noodzaak van schoon drinkwater in Den Haag groeide, bleek in de duinen de oplossing te liggen. Door neerslag had zich daar in de bodem een grote zoetwaterbel gevormd. In het duin werden kanalen gegraven, waarin vanzelf zoet water stroomde. Om aan de groeiende vraag naar schoon drinkwater te voldoen, wordt sinds de jaren vijftig voorgezuiverd rivierwater naar het duin gepompt. In aangelegde infiltratieplassen zakt het water langzaam naar beneden en wordt het door duinzand gezuiverd. Op de productielocaties van Dunea volgen nog meer zuiveringsstappen voor een onberispelijke kwaliteit. Zie schema (bron: Dunea).

En dan nog iets: weer kwamen we een stukje in de krant tegen over het gedonder omtrent water in Doñana. Deze keer in de Volkskrant van 26 mei onder de titel “Wint de flamingo of de aardbei?” De Volkskrant schetst de tegenstelling brandende zon en waterslurpende aardbei. Al geruime tijd eerder bracht Thole Feith dit schreeuwende probleem onder de aandacht in zijn camperblog (https://www.camperreisverslagen-thole-everdien.nl/). Thole schrijft niet alleen over zijn grootste hobby (camperen) maar daarnaast ook over dingen die hem en zijn vrouw (al reizende) bezighouden. Beetje twee oude linkse rakkers, lees maar hoe ze zich zelf voorstellen: “Wij zijn Everdien(1949) en Thole Feith(1946). We hebben elkaar ontmoet in 1970 in een jeugdsoos in Zutphen, Everdien was toen creatief therapeute in de psychiatrie en ik studeerde aan de Sociale Academie. Later ben ik via het Vormingswerk Werkende Jongeren in het MBO beland waar ik tot aan mijn prepensioen les ben blijven geven. Everdien is na een onderbreking weer in de psychiatrie gaan werken”. Wat is het probleem? In Doñana schijnt de zon bijna altijd. Veel zon betekent over het algemeen weinig regen. En als je dan net naast een natuurgebied eindeloze witte velden van plastic kassen neerzet waar de Europese aardbeien veel vocht slurpen dan gaat het water niet NAAR maar verdwijnt juist UIT het natuurgebied. Kortom: de aardbei verwoest Doñana. Thole wijst op een Duits initiatief dat oproept om Spaanse aardbeien te boycotten: https://aktion.campact.de/trinkwasser/duerre-erdbeeren/teilnehmen. De site geeft heel veel achtergrondinformatie. Je kunt daarnaast een petitie ondertekenen die Duitse supermarkten (onder andere de Lidl) oproept om geen aardbeien uit kwetsbare gebieden te halen. Plaatje bij deze alinea komt van Spanje Vandaag.

dinsdag 6 juni: @ kötteldiek

Het waren een paar leuke dagen op Camping De Drie Morgen. De camping namen we er dan maar gewoon bij. Niks mis mee overigens: prijs redelijk, sanitair uitstekend, maar je kunt het geheel niet vergelijken met onze huiscamping “Abtwoudse Hoeve” in Delft. Waarom dan toch hier? Andere plek, dus andere omgeving, dus andere fietsroutes. Simpel toch? We zullen hier wel vaker komen, behalve op momenten dat het mooi weer is. Terug naar de Achterhoek dus, maar niet dan nadat we een pot zwart vocht naar binnen hadden gewerkt. Vond deze week nog een schitterende bijpassende afbeelding op internet: “I will start working when my coffee does”.

Leverde overigens weer een leuke discussie op die “niet dan nadat”; mijn grote vriend Google was wederom het licht in de duisternis: “Niet dan nadat is een vaste combinatie in formele geschreven taal, die in Nederland vaker gebruikt wordt dan in België. In plaats van niet dan nadat kan ook niet voordat of pas nadat gebruikt worden. Niet nadat is niet aan te bevelen in de betekenis ‘niet voordat, pas nadat'”. Wat kan de Nederlandse taal toch mooi zijn. Al is het leven soms wel heel simpel: AH verkoopt bakkersbrood, nee: géén slagersbrood, of groentenmannenbrood. En jazeker: eigen foto!

Wat ons de afgelopen dagen het meest opviel was dat je op het ene moment in een drukke stad zat en een paar minuten later de absolute leegte van de polder kon omarmen. Nou ja, de mensen even buiten beschouwing gelaten. De Nieuwe Driemanspolder moet nog behoorlijk groeien, maar heeft geen schuld, is pas een paar jaar opengesteld. Het Nationaal Park Hollandse Duinen is voorlopig nog niet van ons af. We moeten nog eekhoorns spotten, spechten horen roffelen en sporen van vossen en konijnen ontwaren in het rulle zand. Tenminste, dat wordt ons beloofd in de wervende folder die NPHD heeft laten drukken. Ook de restanten van de Tweede Wereldoorlog, betonnen bunkers en delen van de Atlanticwall, staan nog op ons lijstje. En natuurlijk moeten we nog een keer de blote poeperd in branding van de Noordzee laten weken. Toch een beetje last van FOMO? Het waren weer mooie en interessante dagen, op naar het volgende “avontuur”.