de kippenoppascentrale - 2: alleen op het landgoed

De Zwarte Cross is tegenwoordig het grootste betaalde festival van Nederland en een van de grootste meerdaagse festivals van Europa (Bron: Wikipedia). Jaarlijks bezoeken honderdduizenden mensen het evenement in onze achtertuin, waar zij “genieten van een unieke combinatie van motorcross, muziek, theater, stunts, kunst, humor en Achterhoekse gastvrijheid“. De woorden komen niet van mijzelf maar een of ander wervend foldertje op internet. Wat begon als een klein en eigenzinnig initiatief van een groep vrienden (De eerste Zwarte Cross werd georganiseerd op 31 augustus 1997 in Hummelo), groeide in minder dan dertig jaar uit tot een internationaal bekend festival met een geheel eigen identiteit. Het initiatief kwam van de Achterhoekse rockband Jovink en de Voederbietels, met zanger Hendrik Jan Lovink als grote inspirator. De organisatoren verenigden zich in een BV met de naam “Feestfabriek Alles Komt Goed“. Toen het evenement te groot werd voor Hummelo werd een prima plek gevonden op de Schans in Lichtenvoorde (je kunt ook zeggen dat delen liggen in een paar kerkdorpen liggen. Het monument van Tante Rikie staat op de grens van Lichtenvoorde, Lievelde en Vragender). De creatieve leiding en dagelijkse organisatie liggen nog steeds bij het team van de Feestfabriek ondanks het feit dat de Feestfabriek in 2021 een meerderheidsbelang verkocht aan het Britse festivalbedrijf Superstruct Entertainment. Het was even schrikken toen Superstruct in 2024 werd overgenomen door een Amerikaanse investeringsmaatschappij (KKR). De overname door KKR leidde in 2025 tot veel discussie. De organisatie van de Zwarte Cross liet toen publiekelijk weten zich niet te herkennen in de investeringen en standpunten van KKR. Onderstaande foto stond ook op de site van de Gelderlander en/of AD.

De hitte is inmiddels het land uit. Het leven is compleet anders geworden. In het Parool van 15 juli 2026 kwam ik een artikel tegen met de titel “Wennen aan de hitte“. Misschien een beetje mosterd na de maaltijd want ik vond het vorige week woensdag en vooral donderdag absoluut niet warm. Misschien is zelfs dat gewenning. Korte samenvatting: na extreme hittegolven in 2003 en 2006 kwam er meer aandacht voor de gevaren van extreme temperaturen. Men verzon in 2010 een Nationaal Hitteplan, met als grote eyecatcher de waarschuwingen in de media. Vorig jaar kwam het RIVM al tot de conclusie dat het risico om te sterven op heel hete dagen in Nederland sindsdien een stuk kleiner is geworden. Tussen 2010 en 2019 bezweken ongeveer 4300 mensen aan de hitte. Tussen 2000 en 2009 waren dat er nog zo’n 7000. Interessant is dat de onderzoekers ook keken ook naar het risico om te overlijden op heel koude dagen. Dat is altijd nog een stuk groter dan het risico om te overlijden door hitte. Tussen 2007 en 2019 kwamen alleen al in Amsterdam jaarlijks zo’n 245 personen om het leven als gevolg van de winterkou. Deze sterfte heeft voor een deel te maken met leeftijd en als je dan bedenkt dat het aantal 75-plussers in 2050 ongeveer verdubbeld zal zijn ten opzichte van nu dan kun je op de klompen aanvoelen dat er in de komende decennia steeds meer doden gaan vallen door hitte en door kou. Moeten we het binnenkort alleen nog hebben over het begrip “oversterfte“, want volgens mij kun je maar één keer in je leven dood gaan. Pakken we dan meteen de “dorrehouttheorie“ mee.

maandag 20 juli: @ kotten

Aan de titel van dit blog kun je zien dat broer/zwager/schoonzus/kwispelstaartje vertrokken zijn. We zijn alleen op het landgoed, nou ja: een paar kippen proberen ons er regelmatig aan te herinneren dat ze er ook nog zijn. Busje zijn min of meer definitieve plek voor deze week gegeven, dat wil zeggen: gewoon laten staan. Gisteren even “tijdelijk“ geparkeerd omdat de camper van de huiseigenaars in de weg stond (je weet wel: van dat inpakwerk en zo). Vanmorgen kwamen we beiden tot de ontdekking dat er niks mis wat met de huidige plek. Druk? Och, zij inpakken en ik voor de zoveelste keer “kapucijners en sperziebonen“ fout schrijven en W contact leggen met de buitenwereld vanuit haar veilige nestje (zes pond zaligheid in een pluchen nestje, poelepoelepoelepoel; Ivo de Wijs of zo?). Gelukkig had ik wel het woord “stencilen“ goed (n c, i en één l). Voor iedereen onder de 60: het is een druktechniek met een stencil, dat is een vel dat op bepaalde delen inkt doorlaat. Omdat de klemtoon op “sten“ ligt heeft het maar één l. Heb complete jaargangen schoolkranten gestencild en dat was vaak een smeerboel. Was maar wat blij dat deze techniek eind jaren 70 van de vorige eeuw werd vergangen door fotokopiëren. Daarmee hielden we onze vingers inktvrij. Prachtig gezicht dat inpakken van een Nugget: wij hebben al een beperkte opbergruimte, broer/zwager/schoonzus nog veel minder. En dan moeten de spullen voor kwispelstaartje ook nog mee.

Toen goed tien uur de rust eenmaal was teruggekeerd op het landgoed (familie vertrokken, W gebeld met het ziekenhuis in Enschede - operatie wordt waarschijnlijk eind augustus en ik een half uurtje overleg met meneer de voorzitter van het museum) konden we “aan het werk“: W met de buitenkant van de bus en ik met het uitwerken van de notulen van de vergadering van een of ander clubje. 

Voor je het weet is het half drie en de hoogste tijd om in beweging te komen. Via een omweg naar de Lidl in Winterswijk, wat te eten voor vanavond inslaan en terug naar onze tijdelijke woonst. Alle wegen zijn wel min of meer bekend maar het is wel weer leuk om het na een paar jaar weer te zien. Op honderd meter na 15 kilometer op de fiets, maar ook de tourkaravaan had vandaag een rustdag zullen we maar zeggen. De maaltijd zal ongetwijfeld niet zo culinair zijn als gisteren (ons keukenprinsje Rein had nog een hoop dingen die op moesten voor de reis en volgens mij waren de snijbonen gefermenteerd), maar ik vind gepofte aardappel met kaascrêmevulling, gemarineerde kippendijstukjes en een ceasarsalade ook niet verkeerd klinken. Ben je meteen op de hoogte van ons menu van maandag 20 juli 2026. Wel zonder flesje wit bij het eten vandaag.

Een mooie en vooral rustige dag, weinig beweging. Beetje raar weer: vond het op de fiets wat frisjes, maar volgens de weerapps is het toch 23 graden geworden vanmiddag, wind noordwest 2. Misschien zijn we verwend? Zon op/onder: 05:36/21/40 (gegevens Kotten). En morgen? Morgen is er weer een dag. Toch maar eens een ernstig gesprek met de kippen voeren en even naar het museum (met de auto). We vermaken ons wel.

de kippenoppascentrale - 1: het hondje

 

Een paar blogs geleden plaatste ik een foto van W bij het Witte Anjerperkje in Wassenaar. Weet het: weer eens zonder toelichting. Op verzoek van H te G hier de aanvullende informatie (foto voor de volledigheid nog maar eens weergegeven). De witte anjer is in Nederland sinds WO II uitgegroeid tot een symbool van verzet, loyaliteit en solidariteit. Sinds 2005 is de witte anjer officieel het nationale symbool van waardering voor alle Nederlandse veteranen. Je kent die ene prins nog wel die altijd zo’n wit bloemetje in zijn revers droeg, ook wanneer hij (koninklijk) vreemdging. Ja, die aangetrouwde buitenlanders konder er wat van. Geloof dat het pas stil werd in de paleizen toen Claus van Amsberg Beatrix schaakte. Maar dat terzijde, terug naar de anjers. In Nederland zijn (net als in Wassenaar) op veel plaatsen Witte Anjerperkjes aangelegd. Hiermee gaven gemeentes gehoor aan een landelijke oproep van het Nationaal Comité Veteranendag om door de aanleg van zo’n perkje veteranen blijvend eer te betonen. Volgens de laatste gegevens zijn er inmiddels zo’n 200 gemeentes met een perkje (bron: https://www.veteranendag.nl/de-witte-anjer/witte-anjer-perkje/). Als je naar onderstaande deelkaart kijkt zie je dat de Achterhoek niet echt vooraan loopt. Op dit ogenblik loopt er een nieuw initiatief: de Veteranenbank. De bedoeling is dat er bij elk Witte Anjerperk een bank wordt geplaatst die “een blijvende plek van rust en waardering“ gaat creëren. De eerste Veteranenbank werd op 4 oktober 2025 onthuld in het Volkspark in Zaandam, tijdens de regionale Veteranendag (bron: https://www.veteranendag.nl/veteranenbank/).

Dezelfde dag (12 juli) bezochten we Fonds Wassenaar Zomerfeest 2026, waar schoonzoon M moest toeteren. Was benieuwd naar de bezoekersaantallen, maar die zijn niet te vinden, hooguit wat schattingen maar die lopen uiteen tussen 800 en 1500 (daar heb je wat aan). Muziekvereniging Excelsior schrijft op hun jubileumwebsite dat het "feest was op het Berkheiterrein tijdens het gezellige en afwisselende Fonds Wassenaar Zomer Festival" en verwijst naar een fotoreportage van de Wassenaarse Krant. Leuke sfeerfoto’s.

zondag 19 juli: @ kotten

De broer van W en zijn vrouw gaan een paar dagen op klep. Het blafbeest (dat steeds minder blaft) mag ook mee. Hondje mocht eerst nog een nachtje in Lichtenvoorde doorbrengen want zwager/broer+schoonzus hadden een feestje waarbij kwispelstaartje niet welkom was. Mocht dus heerlijk logeren met op de achtergrond het geluid van de Zwarte Cross. Wat een pokkeherrie. Even om vragen te voorkomen: het is inderdaad “pokkeherrie“ en geen “pokkenherrie“. Pokke komt oorspronkelijk wel van die ziekte af maar het is een zogenaamd “versteend voorvoegsel“ waardoor er géén tussen-n wordt geschreven. Dus ook pokkeweer, pokke-eind en pokkedruk. Alleen als er een pokkenepidemie uitbreekt komt de tussen-n weer tevoorschijn. Moet trouwens bekennen dat het dit jaar 100 procent meeveel met de herrie: woensdagavond stonden ze bij wijze van spreken naast onze appelboom de geluidsinstallatie te testen, donderdag nog een klein staartje kabaal maar toen draaide de wind en mocht Lievelde en/of Vragender meegenieten van de muziek (of de bonkebonk die op afstand te horen is). De Zwarte Cross heeft een aantal nadelen. De voornaamste vandaag is dat de Aldi eigenlijk niet fatsoenlijk bereikbaar is (want zo’n beetje op het festivalterrein). Dat betekent dat ik gisteren al een aantal strategisch belangrijke vakantieproducten bij de Lidl heb moeten aanschaffen en dus zullen we ongetwijfeld het nodige missen. Onze we-gaan-op-reis-en-we-nemen-mee-super heeft inmiddels een standaard loop-en-grijppad, waardoor vakantieboodschappendoen een soort routine is geworden. Juist die routine is doorbroken. 

Op zaterdag werd de viervoeter gebracht en nam al heel snel zijn vertrouwde plek in op de bank, op een zodanige manier dat zowel W als ik niet meer konden liggen. Je weet: onze zitbanken worden niet gebruikt om te zitten. Als de uitvinder van het rode stopgaren keek het beestje ons aan en uit zijn ogen straalde het sein “wie-doet-me-wat?“ Werd wel zeer uitgebreid uitgelaten met vriendinnetje Janna.

 

Even nog over die Zwarte Cross. Eigenlijk is er maar één groep die voor mij het bezoeken van dat spektakel zou rechtvaardigen. Mijn vaste lezers weten het antwoord al, maar voor hen die mij minder goed kennen de volgende tekst (bron website Zwarte Cross): “Er zijn maar een paar zekerheden in het leven: dat de zon elke dag opkomt, dat het eindigt met de dood, en dat Boh Foi Toch op zondagochtend in de Megatent speelt. Waar waren we zonder deze tranendrogende trekzaktroubadours? Frontman Hans Keuper, straight outta Dinxperlo, krijgt op de brakke zondagochtend steevast de Megatent aan de gang met onmisbare dialectbangers als “Nen Amerikaan” en “Hee Hee Hoo Hoo”. Ondertussen krijgt iedereen in de zaal een plagerige doch zachte por in de zij: “Vrouw Begeerdink” is slutshamen op z’n Achterhoeks, en “Zeet de Jongs” is een disstrack naar al die lieve knullen die wel naar de deerntjes durven te kijken maar d’r geen één durven te versieren. Boh Foi Toch (de naam betekent zoiets als ‘Tsjongejonge, ’t is mien wat’) is wat ons betreft immaterieel Achterhoeks erfgoed. Huppel op je zondagse klompen naar de Megatent, geef je buurman/vrouw/mens een biertje, haak de armen in elkaar en meedeinen maar!“ Maar om voor dat optreden € 60 uit te geven (want prijs dagkaart zondag) vind ik ook weer een beetje teveel van het goede. Fluistert W me net in mijn oor: “dagkaarten zondag uitverkocht“. Gelukkig!

Zondag naar Kotten dus: camper installeren en hondje inleveren. Personenauto mee omdat dat erg handig is, vooral als je verderop in de week twee keer naar het museum moet (16,8 kilometer enkel op de fiets is momenteel niet haalbaar). Als oppasbeloning kookte broer/zwager voor ons; mijn bijdrage beperkte zich deze keer tot het ontkurken van een prettig flesje wit. Ons verblijf met als werktitel “kippenoppascentrale“ kan beginnen. Ben benieuwd of de week vol kunnen maken of dat Medisch Spectrum Twente in Enschede het tijd vindt voor een grote beurt doorsmeren en olieverversen. Het mag van mij. Voor die kippen vinden we dan ook wel een oplossing. De vooruitzichten voor de komende week zijn heel prettig, waarbij vooral de nachttemperaturen zorgen voor een goed busslaapklimaat. We twijfelen of we voor de verandering de luifel eens zullen uitgooien en komen tot de ontdekking dat het voor het weer niet hoeft: geen zon en ook geen regen. En om aan zo’n luifelzwengel te gaan draaien om voor een “intieme sfeer“ te zorgen met een overhangend doek is me teveel werk voor een beetje romantiek. 

Over eten gesproken! Trouw kwam op 14 juli met een artikel van Julius Dullaert over milieuvriendelijk barbecuen. De lol om de houtskool eens goed in de fik te steken word je wel ontnomen. Conclusie: “Wat is al met al de duurzaamste barbecue? Een zo vegetarisch mogelijke maaltijd bereid op een elektrische grill die groene stroom gebruikt en waarbij geen voedsel wordt verspild. Eet smakelijk!“ Als illustratie een “nachtelijke eco-barbecue in Van Gogh-stijl“ gemaakt door Gemini. Vind het plaatje iets magisch hebben: diepe blauw‑groene tinten, sterren die draaien boven de grill, en een warme gloed van het vuur die de gezichten verlicht. Het was nog iets meer eco geweest wanneer er gebruik gemaakt werd van de stroom van de windmolens en zonnepanelen (op de achtergrond nog net zichtbaar in het maanlicht), maar W fluisterde me in het oor dat zonnepanelen in het donker geen stroom opwekken.

Een mooie dag. En vooral een mooie plek. Zo’n plek met veel vogels waar de Baardmannetjes zich wel zouden thuisvoelen op een plek waar een jonge buizerd tekeer gaat. Nou ja: in het verleden dan. Één van die mannen (Nico de Haan) is inmiddels overleden en de tweede is “duidelijk in een fase van afronding en berusting“. We hebben het dan over Hans Dorrestijn. Inmiddels 85 en recent openlijk vrede gesloten met de dood, iets waar hij jarenlang moeite mee had. Dat blijkt uit meerdere recente interviews en artikelen. Onder andere in een verhaal op de site EdeStad naar aanleiding van een lezing die hij daar hield. V: 225.350 ; A: 225.375 - ik weet het, het mag geen naam hebben. Wel een paar kilometer meer dan gewoonlijk en ook een kwartiertje langer: Zwarte Cross weet je wel? Rijtemperatuur krap aan 20 graden. Eigenlijk zo’n dag waarbij je voor het eerst sinds weken weer een lange broek zou aantrekken en sokken uit de ladenkast gaat halen. Ben ik eigenlijk een beetje te eigenwijs voor. Stevige wind: NW4. Op tijd in Kotten om de Tour te zien. Zon op/onder: 05:35/21:42 (gegevens Kotten). En morgen? Morgen is er weer een dag. We blijven nog even in Kotten want we moeten kippen voeren.

even naar het westen - 4: en weer naar het oosten

L te H vond de foto’s van de filmopnames die ik in het vorige blog geplaatst heb erg sfeervol. Dat is nu precies de reden dat vrijwel alle buitenopnames van de film Old Minneke op het Achterhoeks Openluchtmuseum gedraaid zijn of worden (er zijn nog een paar draaidagen). Heb er nog een paar, nu foto’s die wat meer betrekking hebben op de filmopnames en minder museumsfeer laten zien.

Tijdens een van onze fietstochten vroeg W zich af hoe groot de Nieuwe Driemanspolder eigenlijk was en of ze op dat ogenblik nog steeds door die polder fietste of dat ze al op ander grondgebied was. Het het proberen te achterhalen en een paar heel interessante sites gevonden, waaronder deze van het waterschap Rijnland. Ook de foto in deze alinea is van die site afkomstig. De Nieuwe Driemanspolder heeft een oppervlakte van 350 hectare, oftewel 3,5 km². De exacte locatie wordt bepaald door de gemeenten Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg en Den Haag. Heb geprobeerd een topografische kaart te vinden met de exacte grenzen, maar dat is me niet gelukt. Eigenlijk ook niet zo belangrijk of je in de ene polder fietst of de ander (maar dat is een dooddoener). De polder heeft drie hoofdfuncties. De belangrijkste is de waterberging. Bij (extreme) regenval kan hier ongeveer 2 miljoen m³ water tijdelijk worden opgeslagen. Ten tweede speelt de natuur een belangrijke rol: moeras, rietlanden, graslanden en bosjes. Vraag me wel af hoe het zit met de niet-drijvers als het hoog water wordt. En tenslotte is recreatie een belangrijke functie. In de polder liggen een totaal van 7 km wandelpaden, 12 km fietspaden. De lengte van de ruiterpaden heb ik niet geteld: W wilde niet voor ezel spelen.

maandag 13 juli: @ kötteldiek

Tijd om ons mobiele woon te vervangen door het stenen exemplaar, dus op naar de Kötteldiek, op naar een week met weer eens 30+ op de thermometer. Je raakt er aan gewend. Na de koffie, de afbakbroodjes (met het laatste broodbeleg) en de juiste schrijfwijze van jacuzzi en papegaai (app Beter Spellen) en een extra oefening omdat het maandagmorgen was (“ik heb twee keer zoveel knikkers als jij“; oh nee die was van vorige week), een veger en een doekje door de bus konden we op de parkeerplaats wat extra bagage inladen: kleinzoon Q moet nog een paar dagen logeren bij opa en oma voor hij aan zijn wereldreis naar Japan begint. Oma heeft weer een compleet animatieprogramma voor hem opgesteld en de kok (ik dus) een aantal dwingende menusuggesties gegeven. Je zult als kleinkind maar in deze tijden leven. Dan kun je beter opakok zijn. Chargeer ik een beetje?

Het waren weer een paar mooie dagen: alles speelde positief mee. Misschien mijn lijf wat minder, maar daar komt hopelijk binnenkort ook verandering in. Even een paar dagen oppassen op een kleinzoon, daarna mogen we voor kippenoppascentrale spelen, maar daarover later meer. Een rustige terugreis van zo’n 170 kilometer Rijtemperatuur: 23 tot 26 graden; het werd nog vijf graad warmer deze dag, Zon op/onder: 05:28/21:49 (gegevens Lichtenvoorde). En om antwoord te geven op de vraag die op het tegeltje gesteld wordt: eind deze week.

even naar het westen - 3: veel getoeter in wassenaar

Kreeg vandaag foto’s binnen van de eerste opnamen van de film Old Minneke. Drie dagen lang heeft de crew doorgebracht op het Achterhoeks Openluchtmuseum. Ze komen later in de maand nog terug. De film is een historisch drama met horror-elementen, gebaseerd op een bekende Overijsselse volkslegende. Het verhaal speelt zich af rond het jaar 1900 in de mysterieuze bossen van de Holterberg en is er eentje waarvan we er al duizenden hebben: een arme boerenzoon is hopeloos verliefd op een meisje van rijke komaf. Haar strenge vader weigert toestemming te geven voor het huwelijk vanwege zijn lage status en gebrek aan geld. Wanhopig om met zijn grote liefde te kunnen trouwen, trekt de boerenzoon het donkere bos in. Hier zoekt hij de beruchte heks Old Minneke op en sluit een duister pact met de heks. In ruil voor rijkdom verkoopt hij zijn ziel aan haar. Maar zoals elk heksenpact loopt het verhaal niet goed af. De rijkdom brengt niet het geluk waar hij op hoopte. De film laat zien hoe de boerenzoon langzaam wordt geconfronteerd met de angstaanjagende en fatale consequenties van zijn keuze. Het leuke van de productie is dat het allemaal low-budget is. Twee jonge mensen (Carola en Myron) hebben de ambitie om Nederlandse volksverhalen en geschiedenis te verfilmen. Zij studeerde af als filmmaker aan het Grafisch Lyceum Utrecht en hij aan De Nederlandse Acteursschool en gebruiken de bedrijfsnaam Door Movies Industry. Leuk om zo’n opnamesessie van dichtbij te mogen en kunnen meemaken.

H te G vond dat mijn samenvatting van de recensies van de sauna haaks stond op de naam Elysium. Die naam komt uit de Griekse mythologie. Het verwijst naar het hiernamaals (de Elysische Velden). In de Griekse voorstelling van het hiernamaals was Elysium een paradijselijke plek waar helden en uitzonderlijk deugdzame mensen na hun dood terechtkwamen. Haren in putjes, slecht eten en onvriendelijk personeel hoorden daar volgens hem niet bij. Wel moet je denken aan zaken als eeuwige lente, groene weiden, rust en geluk en bovenal: muziek, feesten en een zorgeloos bestaan. Elysium staat symbool voor rust, geluk en een ideale omgeving. Heb aan ChatGTP gevraagd hoe de Elysische Velden er uit zouden zien. Toen W gisteravond laat terugkwam van haar saunabezoekje was ze het helemaal niet eens met mijn samenvatting. Haar samenvatting: “een paradijsje“. En daar moeten we het dan mee doen.

zondag 12 juli: @ zoetermeer

Schoonzoon Mark toetert bij Muziekvereniging Excelsior en deze club trapt vandaag het Fonds Wassenaar Zomer Festival af met een groot zomerconcert op het Marktterrein Berkhei in Wassenaar. Dit optreden is extra feestelijk want Excelsior viert dit jaar haar 125-jarig bestaan. Omdat we toch in de buurt zijn mogen we niet ontbreken, temeer omdat de toegang nog gratis is ook. Weet alleen niet wat ik me moet voorstellen bij het woord “Fonds“ in Fonds Wassenaar Zomer Festival, misschien een samenwerkingsverband tussen Excelsior en Stichting Dorpsevenementen Wassenaar? Deze laatste stichting organiseert diverse dorpsactiviteiten die de leefbaarheid en saamhorigheid in Wassenaar bevorderen. De meest belangrijke vraag van de dag was hoe we in Wassenaar moesten komen. De auto was geen optie, die moest blijven tot het eind van het getoeter en dat is laat in de middag. Vind harmoniemuziek wel mooi, maar na een uurtje denk ik “geef de bitterballen even door“. Dus werd het de fiets. Best te doen, had verschillende routes in de aanbieding, alle van zo’n 15 kilometer. Met één of twee prettige bankjes onderweg moet het een te behappen afstand zijn. De uiteindelijke route werd bepaald door dochter en kleinzoon die ons kwamen ophalen. 

Muziekvereniging Excelsior zien we meestal wel een paar keer per jaar spelen. Het nieuwjaarsconcert (met oliebollen en bubbels) is eigenlijk vaste prik. Daarnaast is er altijd wel “iets“ bijzonders aan de hand en moet schoonzoon M zijn sax uit de koffer halen. Overigens is er ook nog een Excelsior Pijnacker waarbij hij (en kleinzoon Q) speelt, maar dat is van een iets ander niveau. De club uit Wassenaar is een gerespecteerd amateurorkest dat uitkomt in de prestigieuze eerste divisie van de Koninklijke Nederlandse Muziekorganisatie (KNMO). Dat is de hoogste afdeling, dus promoveren is niet meer mogelijk. Het is een harmonieorkest en voor wie het niet (meer) weet: het belangrijkste kenmerk van een harmonieorkest is de combinatie van zowel houtblazers als koperblazers en slagwerk. De tegenhanger is een fanfare, die bestaat alleen uit uit koperblazers, saxofoons en slagwerk. Bij de harmonie is het instrumentarium uitgebreid met onder meer dwarsfluiten, hobo's en klarinetten, waardoor je een veel “warmer“ geluid krijgt.

Op naar Wassenaar, een van de meest welvarende gemeenten van Nederland: ongeveer een kwart van de huishoudens is miljonair en de gemiddelde woningwaarde ligt in bepaalde villawijken, zoals De Kieviet, rond de twee miljoen euro. En nu we toch met cijfers smijten: in de wijk De Kieviet praten we over een gemiddeld inkomen per inwoner dat oploopt tot boven de 100.000 euro. En dan nog eentje: bijna 23,4 procent van de huishoudens in de gemeente heeft een vermogen dat de miljoengrens overschrijdt. Overigens kent dit chique villadorp met veel statige landhuizen en groen ook een andere kant: er zijn aanzienlijke verschillen. De inkomensongelijkheid in de gemeente is relatief groot, waardoor de 'minder vermogenden' het er financieel soms juist zwaarder hebben dan in andere forensengemeenten. Wel is het koninklijk tintje er sinds 2019 af. Tot januari van dat jaar woonde de koning in Wassenaar en wel in Villa Eikenhorst op het koninklijk landgoed De Horsten. Die villa wordt sindsdien verhuurd. Willem-Alexander is toen verhuisd naar Paleis Huis ten Bosch in Den Haag (Maxima en de kinderen mochten ook mee). Het kroontje mag dan boven Wassenaar verdwenen zijn, er blijft genoeg luxe over. Maar het leuke is: temidden van al die luxe ligt een oude dorpskern die een historische sfeer uitstraalt. Het middelpunt van dat dorpshart wordt gevormd door de monumentale dorpskerk en de omliggende sfeervolle winkelstraten, pleintjes en horecagelegenheden. “Groeten uit Wassenaar“ krijg je aangeboden door ChatGTP die gebruik gemaakt heeft van plaatjes van De Paauw (het gemeentehuis), Wassenaarse Slag, Molen Windlust, Burchtplein en de Dorpskerk.

Wat later op de middag (we waren weer heelhuids op de camping aangekomen, maar visite dus het nabootsen van een siësta zat er niet in, maar wel even rust) konden we met zijn vieren naar ons eetetablissement Eten & Zo in Zoetermeer om daar een vorkje te gaan prikken. Nummer vijf (schoonzoon M) kwam van de andere kant, hij moest nog even doortoeteren. We hebben hier wel vaker gegeten. De tent hanteert een laagdrempelig All-You-Can-Eat wereldkeukenconcept. Kleinzoon Q is van de sushi, opa van de Chinese gerechten, oma van het uitgebreide toetjesbuffet (vooral van de chocoladefontein), schoonzoon van de wok en dochter eet alles. Voor ieder wat wils dus. Het werden wel wat meer vorkjes dan één.

Een mooie dag. Temperatuur oplopend naar zo’n 28 graden. Wel een redelijke wind NO3, zorgt voor een beetje verkoeling maar tegen de wind intrappen is ook niet alles. Maar we kregen onze 32 kilometer vol. Zon op/onder: 05:35/21:58. En morgen? Morgen is er weer een dag. We gaan terug naar het oosten en nemen kleinzoon Q mee, die mag een paar dagen logeren.

even naar het westen - 2: is de sauna warmer dan de camping?

Of een bezoek aan de Mall van Leidschendam het bezoek waard is, werd gevraagd door vaste lezer G te W. Tja, W was er gisteren in 5 minuten klaar mee, maar zij en ik zijn geen doorsnee shoppers. Ik denk dat ene C te L zich hier best een paar uur kan vermaken. De pluspunten: je treft een zeer groot aanbod aan winkels aan en je hoeft beslist niet om te komen van honger en dorst (veel keuze in eten en drinken); het complex is overdekt, dus ideaal bij slecht weer. En als je op de kleintjes wilt of moet letten: parkeren is er op dit moment nog gratis, zowel op de parkeerterreinen als in de -garages. Ons campertje moet buiten blijven: maximimum hoogte in de garages is 2.00 meter. Wel heeft de eigenaar van de Mall plannen om betaald parkeren in te voeren, dus wees gewaarschuwd. Toch is het niet allemaal rozengeur en maneschijn, er zijn ook duidelijke minpunten: vooral in weekenden en vakanties kan het erg druk zijn, zowel in het winkelcentrum als op de toegangswegen. De gemeente adviseert dan vaak om met het openbaar vervoer of op de fiets te komen. Vanuit onze camping heel goed te doen. Foto: @ Frank Jansen/AD.nl.

zaterdag 11 juni: @ zoetermeer

Één van de redenen dat we in Zoetermeer zitten heeft te maken met een cadeau: van dochter aan moeder of andersom (kan en wil dat allemaal niet bijhouden). Samen naar de sauna, ja gezellig. Ik hoef niet mee: Nederland is de laatste tijd ook zonder sauna al heet genoeg. Trekt me niet om met dit weer nog eens extra te gaan zitten puffen in zo’n zweethokje, al lijkt me een beetje zwemmen in je blote kont dan wel weer lekker. Oorspronkelijk was het plan om de camper bij de sauna neer te zetten en daar te overnachten, maar wat moet ik in mijn eentje op zo’n kale parkeerplaats in de volle zon behalve wachten tot W weer gerimpeld als een belegen appeltje tevoorschijn komt? De Drie Morgen is het geworden, die camping in de polder waar het uitzicht dan misschien wat tegenvalt maar waar de voorzieningen schoner zijn dan mijn keukentafel. Nou is dat volgens W al heel snel het geval, dus het zegt misschien meer over mijn keukentafel dan over het sanitair van de camping. Wil je dit weekend nog komen: lukt niet meer! Complet, full, vol, vooruit: deze keer "no vacancy" en "volgeboekt". 

Een beetje een onrustige nacht: het bleef nog lang warm in de bus. Pas tegen een uur of drie konden we de lapjes over ons heen trekken omdat zonder te fris werd. Dus een kalme start van de ochtend waarbij de thermometer om 09:00 uur een buitentemperatuur van 20 graden aangaf. Blij met de bewolking, maar dat zou in de loop van de dag wel anders worden (zie screendump van Buienradar).

Tot een uur of vier moesten we ons met zijn tweetjes zien te vermaken en dat lukt ons over het algemeen best. W had zo’n fietsbingokaart bij de receptie gescoord, je weet wel van die tochten waarvan je van knooppunt naar knooppunt rijdt, vooropgesteld dat je geen bordje mist want dan kom je op een heel andere plek uit en daar zijn we erg goed in. Onder het motto “ga je mee verdwalen? Ik weet de weg!“ hadden we meteen al moeite om knooppunt 46 te vinden. Gelukkig wisten we globaal welke kant we op moesten, namelijk richting Delft om daar (voor de zoveelste keer) een paar highlights te bewonderen.

Maar voor we op de markt van Delft waren moesten we eerst het Delftse Hout doorkruisen, een relatief jong recreatiegebied maar met oude wortels wanneer je naar de geschiedenis van het landschap gaat kijken. Het gebied ten noordoosten van Delft bestond eeuwenlang uit veenweiden en polders. Er werd geboerd op natte graslanden en op sommige plekken werd veen afgegraven als brandstof. Daardoor ontstonden in de loop der tijd plassen en veranderde het landschap. Vond op internet een kaart uit 1611 van Delft en omgeving en kon daar de Delftse Hout niet vinden. De huidige Grote Plas (de kern van het gebied) is niet natuurlijk. Eind jaren zestig van de vorige eeuw werd hier zand afgegraven voor de aanleg van nieuwe woonwijken, wegen en andere uitbreidingen van Delft en de omliggende gemeenten. Toen de zandwinning klaar was, bleef een diepe plas achter. De gemeente Delft zag de kans om het gebied om te vormen tot een groot recreatiegebied. In de jaren zeventig werden jonge bossen aangelegd die werden doorkruisd door wandel- en fietspaden. Ook kwamen er ligweiden en een zandstrand. Een kinderboerderij en een camping maakten het feest compleet en zo ontstond de Delftse Hout zoals we die nu kennen: een combinatie van natuur, recreatie en water. Tegenwoordig beslaat het gebied ongeveer 300 hectare, waarvan circa 40 hectare water is. Normaal verwijst “Hout“ naar een oud bos. Bij de Delftse Hout dus niet: het huidige bos is grotendeels aangeplant en is pas zo'n vijftig jaar oud, hoewel de onderliggende polders en sloten veel oudere wortels hebben. 

Ook in Delft konden we niet alle bingobordjes vinden. Groot voordeel daarvan was dat we een heel fijn bankje aan de voet van Molen de Roos konden uittesten. Vroeger had Delft 18 molens, nu zegge en schrijve nog ééntje.  

In het verleden stonden we nog wel eens op Camping Delftse Hout. Vroeger. Tegenwoordig betaal je daar de hoofdprijs. Keek even wat een nachtje logeren kost: bijna zestig Euro! Maar daarvoor overnacht je dan wel op een een “vakantiepark“ en niet meer op een simpele camping. Overigens maakten we toen alleen gebruik van de camping in periodes wanneer je er met de kortingskaart van de Acsi terecht kon. Volgens mij horen ze inmiddels ook niet meer tot die kortingsclub, tenminste: ik kon het niet vinden.

Ook de Dobbeplas is (net als de Grote Plas in de Delftse Hout) geen natuurlijke plas. Ze is ontstaan door zandwinning in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw. Het gewonnen zand werd gebruikt voor de aanleg van woonwijken, wegen en andere bouwprojecten in de snel groeiende regio tussen Den Haag, Delft en Zoetermeer. Daarna kreeg het gebied een recreatieve bestemming. De naam "dobbe" is trouwens veel ouder dan de plas zelf. Een dobbe is een oud Nederlands woord voor een kleine natuurlijke waterpoel of drinkplaats voor vee. De huidige Dobbeplas is dus veel groter dan een traditionele dobbe, maar de naam verwijst naar dat historische landschap van polders, sloten en kleine wateren. Na de zandwinning is de Dobbeplas ingericht als recreatiegebied waarbij een zwemstrand, ligweiden en veel wandel- en fietspaden de belangrijkste elementen zijn. Je zou kunnen zeggen dat de Dobbeplas en de Grote Plas in de Delftse Hout qua ontstaansgeschiedenis "broertjes" zijn: beide zijn ontstaan uit zandwinning in dezelfde periode en vervolgens bewust ingericht als recreatiegebied voor de snel groeiende Randstad. Op bijgaande kaart rechtsboven de Dobbeplas en linksonder de Grote Plas van de Delftse Hout.

En Delft? Valt niet zoveel en eigenlijk ook heel veel over te vertellen. Zal je niet vermoeien met een beschrijving van de Oude en de Nieuwe Kerk of de Prinsenhof (de sterfplaats van Willem van Oranje). Voor een bezoek aan die gebouwen is het veel te warm op een zonnige zaterdag in een oude stad. Op de marktterrassen was overigens bijna geen vrije stoel meer te vinden en je zag dat de koffiekopjes langzaam maar zeker plaatsmaakten voor vaasjes. Kon niet zien of het 0 % of wat sterkers was wat onder de schuimkragen zat. Toeristen, inboorlingen of een mix daarvan die de binnenstad bevolkten? Wie het weet mag het zeggen. Weet wel dat het toeristen zijn die op de rondvaartboot zitten, een inboorling kent zijn stad wel. Een stel afgetrainde Japanners op leeftijd op een kleine tourfiets maken foto's bij een muurschildering van een zwartbonte koe. Dan ben je duidelijk toerist toch? En wij? Zijn wij nog toerist? Kon W nog net weerhouden om de Japanners na te apen. We vinden een vrij bankje in de schaduw en bespreken het vervolg van onze route die we al tientallen jaren kennen, maar die toch iedere keer anders lijkt, vooral wanneer je regelmatig een knooppuntbordje mist. Kijk dat is Delft op een zonnige zaterdag. Zo’n dag waarvan je van twee dingem zeker bent: waarschijnlijk stroomt er morgen weer water door de grachten (niet alles zal zijn verdampt en anders wordt het wel aangevuld) en omdat het dan zondag is zullen de klokken waarschijnlijk wat meer tekeer gaan dan op een andere dag.

Vergeet dat we op onze tocht nog een paar bossen mochten slechten: het Balijbos (ook de Balij genoemd) en het Bieslandse Bos. Samen met de Delftse Hout en de Dobbeplas vormen die twee bossen tegenwoordig een van de belangrijkste groene recreatiegebieden in de zuidelijke Randstad. De bossen werden aangeplant aan het eind van de vorige eeuw in een aantal agrarische polders. Reden: Zoetermeer groeide heel sterk en er ontstond behoefte aan een grote groene buffer tussen de steden in de regio. Daarom werd besloten een nieuw recreatie- en natuurgebied aan te leggen. De eerste bomen werden geplant in aanloop naar de Floriade van 1992. Dit oudste deel staat nog steeds bekend als het Floriadebos. Daarna werd het gebied stapsgewijs uitgebreid met onder meer eiken, beuken, essen en elzen. Kostte wat moeite maar ik weet nu ook waar de naam Balijbos vandaan komt. Balij verwijst niet naar een oude boerderij of een bos, maar naar het middeleeuwse begrip balije: een bestuurlijk district van een ridderorde, met name de Johannieters (Ridders van Sint-Jan). In de middeleeuwen bezat deze orde gronden in de regio. Een oude historische naam voor een relatief nieuw bos. Weet overigens niet of ik steeds het juiste plaatje bij de tekst geplakt heb. Niet belangrijk: het ziet er allemaal ongeveer hetzelfde uit.

Het Bieslandse Bos heeft een vergelijkbare ontstaansgeschiedenis als de Delftse Hout, de Dobbeplas en De Balij. Het werd aangelegd in de Bieslandse Polder, een eeuwenoud veenweidelandschap met lange smalle kavels, sloten en graslanden. De naam Biesland verwijst waarschijnlijk naar bies, een moerasplant die vroeger veel voorkwam in natte gebieden. Wat het gebied zo bijzonder maakt (en dan met name het Bieslandse Bos), is dat je binnen enkele minuten van de drukte van Delft of Zoetermeer in een landschap terechtkomt dat veel ouder oogt dan het werkelijk is. In het Bieslandse Bos zijn de bomen nog geen halve eeuw oud, maar ze staan in een polder die al ruim 800 jaar bestaat. 

Terug naar de camping. W mocht om 16:00 uur paraat staan op de parkeerplaats voor de camping voor dat saunabezoekje. Ik bleef niet zielig maar wel alleen achter en mocht eerst de Tour kijken en daarna voor één persoon koken. Nou ja koken: paddestoelensoep opwarmen (thuis gemaakt) en in de omnia-oven een broodje-met-veel-kaas bakken (gesmolten kaas is lekker). Het geheel werd afgesloten met een bakje vanillevla en een restantje kersen-op-sap. Denk bijna net zo lekker als de maaltijd die W voorgeschoteld kreeg. In ieder geval goedkoper. Ben benieuwd wat W voor verhalen heeft vanavond laat. Zal het  morgen in dit blog delen. Heb even gekeken naar de reviews van sauna Elysium in Bleiswijk en daar werd ik niet zo vrolijk van: een waardering van 1,8 uit 5. Op Google zijn ruim 100 recensies te vinden en de meeste beoordelaars zijn ontevreden over hun algehele ervaring. Veel mensen vinden het te druk, met lange wachtrijen bij de receptie, sauna's en opgietingen. Daarnaast is er veel kritiek op de staat van de faciliteiten, met achterstallig onderhoud, kapotte douches en bubbelbaden, en een gebrek aan hygiëne, zoals haren en vuil in zwembaden en toiletten. De service wordt vaak als slecht ervaren met onvriendelijk en onzichtbaar personeel en hoge prijzen voor matig eten en drinken. Ook de term “te commercieel“ wordt genoemd: complex is overgenomen door de Zwaluwhoeve en vanaf dat moment draait het om één ding: zoveel mogelijk winst maken. Morgen hoor je de ervaringen van twee sauna-experts: W en dochter F.

Een mooie dag. Met een bankje op 9, 14 en 19 kilometer kon ik de “monstertocht“ van 25 kilometer volbrengen. Wordt toch tijd dat ze het mes eens in me gaan zetten. En morgen? Morgen is er weer een dag. We gaan naar Wassenaar. Schoonzoon M moet daar ’s middags toeteren op zijn sax en wij gaan proberen of ons applaus zijn saxgeluid kan overstemmen. Daarna samen een vorkje prikken om de verjaardag van W alvast te vieren. Met die verjaardag zijn we geloof ik ook al weken bezig terwijl ze echt pas eind juli verjaart. Je hoort van me.