de kippenoppascentrale - 4: eega op klep

Twee blogs geleden had ik het over een liedje van Cabaret Ivo de Wijs en diepte uit mijn geheugen op “zes pond zaligheid in een pluchen nestje“. Helemaal fout volgens G te W, dat moet zijn “zes pond heerlijkheid in een donzen nestje“. Heb het liedje “Oelepetoele“ nog een kritisch beluisterd en wat blijkt: beide versies worden gebruikt, na elkaar, in hetzelfde refrein. Moraal van het verhaal: “een kind dat is het mooiste wat er is“. De tekst "zes pond heerlijkheid in een donzen nestje" komt uit de familiegeschiedenis van Ivo de Wijs zelf, specifiek uit het babyboek dat zijn moeder tachtig jaar geleden voor hem bijhield. Dat blijkt uit een interview met Ivo in de Volkskrant van 22 juli 2025. Ik citeer: “Ivo de Wijs bewaart nog steeds het babyboek dat zijn moeder bijhield. ‘Memoires’ staat er op de zwarte kaft. Plechtig leest hij een fragment voor, tachtig jaar geleden genoteerd in het fijne handschrift van zijn moeder. ‘Hier moet ik altijd vreselijk van huilen: ‘Op vrijdagmiddag 13 juli 1945, een mooie zomerdag, werd ons eerste kind geboren. Een zoon van zes pond precies, hij schreide meteen en met dit eerste teken van leven kwam het grote geluk ons huisje binnen. Het bracht ons de grootste vreugde van ons leven, ons kind Ivo.’’

Heb het nog niet gehad over de geschiedenis van Kotten. Die gaat vele eeuwen terug. De naam Kotten wordt voor het eerst genoemd in schriftelijke bronnen uit 1302, toen het gebied werd aangeduid als Katen of Koten. Ben je een beetje taalgevoelig dan ontdek je hierin het woord “kot“ (Oud-/Middelnederlandse variant: cot of kotte, dat een klein huisje, hut of een kleine boerderij betekent. Daarmee verwijst de naam naar de vele kleine boerenbedrijven die kenmerkend waren voor het gebied. Ook het Engelse cottage moet dan bekend voorkomen. Al veel eerder was het gebied bewoond. Archeologische vondsten wijzen erop dat er rond 300 voor Christus al mensen leefden langs de Slingebeek. In de middeleeuwen ontstonden verspreid liggende boerderijen, vaak behorend tot grotere hofgoederen. Sommige erven hadden een lange geschiedenis en ontwikkelden zich tot zogenaamde scholtenboerderijen: grote agrarische bedrijven met aanzien en invloed binnen de buurtschap.

Noemde ik in een voorgaand blog de Historische Vereniging al niet? Officieel is dat “De Stichting Historische Kring Kotten“. Deze club organiseert tentoonstellingen, publiceert verhalen, ontwikkelt fietsroutes en onderzoekt zelfs onderwerpen als geologie, emigratie en archeologie. Daarmee is een buurtschap van nog geen duizend inwoners uitgegroeid tot een van de actiefste historische gemeenschappen van de Achterhoek. Één van de meest markante dingen van Kotten is ongetwijfeld de oude spoorlijn Winterswijk-Borken. Deze verloor al lang geleden haar reizigersverkeer, maar de geschiedenis ervan leeft de laatste jaren juist weer op. De voormalige spoorbaan is onderdeel geworden van recreatieve routes en vormt een belangrijk onderdeel van het verhaal dat de Historische Kring Kotten vertelt tijdens excursies en fietstochten. 

En dat verhaal begon in 1880. Nederland maakte in die jaren een periode van snelle ontwikkeling door. Overal verschenen spoorlijnen. Steden werden met elkaar verbonden en afgelegen streken kregen eindelijk aansluiting op de rest van het land. Ook Winterswijk wilde daarin mee. De textielindustrie groeide snel en had behoefte aan een goede verbinding met Duitsland. Fabrieken moesten steenkool kunnen aanvoeren en hun producten gemakkelijk kunnen exporteren. De zandwegen van de Achterhoek voldeden daarvoor allang niet meer. Zo ontstond het plan voor een spoorlijn naar Borken. Dat de lijn via Kotten zou lopen, lag eigenlijk voor de hand. Het landschap was relatief vlak en de afstand naar de Duitse spoorwegen was kort. Voor de ingenieurs betekende dat minder bruggen, minder grondverzet en lagere kosten. Voor de inwoners van Kotten betekende het iets heel anders: ineens lag hun stille buurtschap aan een internationale spoorverbinding. Wie tegenwoordig over de Kottenseweg richting Duitsland rijdt, kan zich nauwelijks voorstellen dat hier ooit internationale treinen passeerden. Het verkeer bestaat uit fietsers, een enkele tractor en vooral automobilisten: Duitse chauffeurs die naar de zaterdagse Winterswijkse markt gaan en Nederlandse exemplaren die net over de grens in Oeding de tank laten volgooien (is sinds 1 juli wat minder interessant geworden) of een slof sigaretten aanschaffen (scheelt nog steeds kapitalen), och vroeger hadden we ook van die "Butterfahrten" en niet alleen op een bootje. Van slagbomen is tegenwoordig geen sprake meer en grenscontroles worden uitgevoerd op de A12/A3. Toch was dit, nog geen anderhalve eeuw geleden, een plaats waar Nederland en Duitsland elkaar letterlijk ontmoetten. En dit alles vatten we samen onder de naam de Borkense Baan. 

Op oude kaarten is nog te zien hoe bijzonder dat eigenlijk was. Waar eeuwenlang niet veel meer lag dan boerderijen, zandwegen en houtwallen, verschenen rails, wissels, seinpalen en gebouwen. Er kwam een grensstation waar Nederlandse en Duitse spoorwegmensen elkaar ontmoetten en waar de douane toezicht hield op reizigers en goederen. Ineens reden hier locomotieven die afkomstig waren uit twee landen. 

ChatGPT had op mijn verzoek een leuk kaartje met aanvullende info samengesteld, zie hieronder en klik eventueel om te vergroten. Bij nadere inspectie waren er een aantal catastofale missers: de complete stad Bocholt was een twintigtal kilometers verplaatst en ChatGPT verzon zo maar een paar haltes aan de lijn, haltes die qua locatie niet konden kloppen (de steengroeve ligt bijvoorbeeld absoluut niet in de buurt van de Borkense Baan) en daarnaast kende de lijn buiten de twee stations (Winterswijk en Borken) maar drie stopplaatsen, namelijk Kotten (wachterswoning en passeerspoor), Block Holland (grensblokpost) en Burlo (Duitse halte). Hoezo: “AI kan fouten bevatten“? Zal je het uitvoerige gesprek tussen mij en de chatbot besparen, maar het begint steeds meer menselijke trekjes te vertonen. En natuurlijk, na het toegeven van alle fouten, drie beloftes om het leven te beteren en niet meer te zondigen en een aankondiging nu een verantwoorde kaart te maken krijg je de mededeling: “De chats met afbeeldingen zijn gepauzeerd. Je hebt al je berichten met Instant opgebruikt tot 14:37. Upgrade om hier verder te werken met bestanden en afbeeldingen of start een nieuwe chat om door te gaan met een model van lagere kwaliteit.“ Ben op dit ogenblik bezig om een nieuwe kaart te maken, ook de tweede sessie is door de tijdslimiet. Een en ander kan nog wel even duren, heb geen abonnement en moet het dus in de "Instant"-modus doen. Nog een keer: onderstaande kaart bevat een aantal grote fouten.

woensdag 22 juli: @ kotten

Weinig omgeving gezien vandaag: W had een “date“ met haar vriendin in Doetinchem: wandelen, theedrinken en een film. Het kan ook een andere activiteitencombinatie zijn: het is haar feestje, ik bemoei me daar niet zo mee. Zo’n uitslaapochtend waarbij het hoogtepunt gevormd wordt door de werkdagelijkse spellingtest. Vandaag weer zo’n rotoefening met woorden die je aan elkaar schrijft of niet. Neem het volgende zinnetje “Dit is het brutoloon. De Belastingdienst trekt de helft ........ .“ Je mag op de puntjes kiezen voor: ervan af, er van af, er vanaf en ervanaf. Tuurlijk doe ik dat fout, het juiste antwoord is overigens “ervan af“ met als verklaring: “'Ervan af' zijn in dit geval twee woorden. Er staat een spatie tussen, omdat het werkwoord 'aftrekken' is, dus 'af' hoort bij het werkwoord“. Tja en dat soort dingen ben ik morgen vergeten omdat er een eindje verder een rijtje woorden staat met woorden die je wel aan elkaar schrijft (vanwege de aanwezigheid van een bijwoord van plaats): erbovenin, daaronderuit, hierachterlangs, waarbovenuit, Volgens mij kun je beter een studie maken van het Servo-Kroatisch, dat kan onmogelijk ingewikkelder zijn dan het Nederlands (let wel op het streepje tussen Servo en Kroatisch). Één troost: W had het woord ook fout. 

Rustige ochtend met een kalm begin (na die verkeerde spellingteststart) na een koude nacht: iets van 11 graden of zo. Ook de ochtenden worden weer frisjes. Overigens was het vandaag qua temperaturen niet om naar huis te schrijven, bleef hangen bij een magere 20 graden. Twee keer over een drupje regen. Schijnt tegen het weekend weer wat beter te worden. Ik mocht het landgoed bewaken en omdat de regen niet al te veel had aangebracht, de slang aansluiten op de pomp die grondwater promoveert tot sproeiwater. Ben je trouwens zo maar een paar uur mee bezig. De kippen vonden het maar niks. Moet toch eens navragen of het inderdaad Wayedottekippen zijn. ChatGPT vond dat een passende naam bij de zwartwitte kippetjes. Kan natuurlijk ook zijn dat die fladderaars zo tekeer gingen omdat ze een extra portie meelwormen wilden hebben. Voor een extra ei kom ik over de brug dames! De meisjes hebben alleen één nare gewoontje: voor de derde achtereenvolgende nacht zijn ze weggelopen, inderdaad: in mijn dromen, want ’s morgens vroeg zaten ze weer keurig achter het gaas.

Onze elektrische wokpan deed het voornaamste kookwerk vandaag. Vooruit: eerst een beetje rijst voorkoken, mag ook pasta zijn. Pondje gehakt in de wok, beetje aanbruinen. Championnetjes toevoegen en een verdwaalde ui (wel even snipperen), zak wokgroente erbij kieperen en regelmatig roeren. Op het laatst de gekookte rijst of pasta er door husselen en voilá: weer voor twee dagen eten klaar. Het leven kan zo simpel zijn.

En voor je het weet zit je weer naar het skûtsjejournaal te kijken, gevolgd door een verslag van de Nijmeegse Vierdaagse. We zijn sportief bezig, helemaal na touretappe 17 vanmiddag! Opnieuw een dag dichter bij de dood. Zo’n dag waarover je eigenlijk niks te vertellen hebt, maar toch twee bladzijden over volschrijft. Misschien ben je geïnteresseerd in de zonsop- en ondergang? 05:39/21:38 (gegevens Kotten). En morgen? Morgen is er weer een dag. Mag eerst aan de bak op het museum en later op de dag krijgen we visite. Je hoort van me.

de kippenoppascentrale - 3: ei-ei-ei, van kipjes worden we blij

Schijnt dat niet iedereen de term “dorrehouttheorie“ kent. Gebruikte de naam in het vorige blog. De dorrehouttheorie is geen klassieke theorie uit de wetenschap, maar een maatschappelijke denkwijze die de afgelopen jaren (met name in de coronatijd) in Nederland is opgekomen. De kern is eenvoudig: het draait om het idee dat kwetsbare of oudere mensen minder meetellen, alsof ze “dor hout” zijn. Net als “dor hout: kun je het wegdenken, opruimen of als minder waardevol beschouwen. Ik noemde net al de coronapandemie. In die tijd gingen er veel geruchten op op om aan risicogroepen en ouderen niet al te veel aandacht te besteden want deze mensen “zouden toch sterven“. Er ontstond in die periode zelfs een actiegroep #GeenDorHout, die zich verzette tegen deze gedachte en dievopkwam voor de waarde van kwetsbare mensen. 

Kreeg van H te W de vraag wat je je bij Kotten moet voorstellen. Goede vraag, maar een antwoord is moeilijk te geven. Wat bedoel je met Kotten? De complete buurtschap of alleen de verzameling huizen rond verenigingsgebouw Wilhelmina, een belangrijk ontmoetingspunt dat al sinds 1898 bestaat. Het gebouw (zie bijgaande foto) werd opgericht als feestgebouw en groeide uit tot een centrale plek voor toneelvoorstellingen, muziekuitvoeringen, gymnastiek en andere activiteiten. Als je het over de buurtschap Kotten hebt, dan heb je het over wat meer dan een paar huizen, je praat dan over een mix van oude boerderijen, kronkelende wegen, beekdalen en kleinschalige landschap, een typisch voorbeeld van het Achterhoekse coulisselandschap. Het landschap wordt gekenmerkt door houtwallen, essen, weilanden en oude bomenrijen. En daar, niet al te ver van de grens, hebben broer/zwager en schoonzus een aantal jaren geleden een oude boerderij gekocht en die helemaal naar hun wensen aangepast. Het heeft een paar jaar (en een paar centen) gekost, maar dan heb je ook wat. 

De ligging aan de grens heeft Kotten altijd sterk beïnvloed. De grens met Duitsland ligt letterlijk op korte afstand. Eeuwenlang waren de contacten met Duitse plaatsen zoals Oeding en Burlo intensief. Mensen gingen er werken, handel drijven en familiebanden ontstonden over de grens heen. Tegelijkertijd speelde de grens ook een rol in de geschiedenis van smokkel. Vooral in tijden waarin prijsverschillen groot waren, werden goederen zoals koffie, tabak en andere producten over de grens vervoerd. De afgelegen zandwegen en bossen maakten het gebied daar geschikt voor. De huidige grens is pas in 1766 definitief vastgesteld, maar dat heb ik geloof ik al honderd keer verteld. In het landschap zijn nog oude grensstenen te vinden die herinneren aan de vroegere grensgeschillen tussen het bisdom Münster en het gebied van Gelre. En tussen al die oude staat ook één nieuwe: ter herinnering aan 250 jaar grens.

dinsdag 21 juli: @ kotten

Mocht vandaag even mijn gezicht laten zien op het museum: wat overleg, een paar gesprekken en vooral koffie met de dinsdagvrijwilligers. Wel met de auto, want tussen Kotten en het museum ligt een kleine 17 kilometer, een afstand die op dit ogenblik niet door mij weggetrapt kan worden. Totaal zou wel lukken, maar 17 km is enkele reis inderderdaad. Hele morgen onder de pannen en W kon (na haar uitslaapje) bezig aan haar projectje: het opkalefateren van de camper. De helft is inmiddels door haar onder handen genomen en je ziet het resultaat.

Even boodschappen doen en toen ik om half twee op Erve Holthoes aankwam had ik het wel gehad. W moest haar energie kwijt en ging een eind fietsen en kwam met spannende verhalen thuis: fietsers op smalle paadjes met gebroken heupen en een roofoverval op een juwelier in Winterswijk. Zien we vanavond wel voorbijkomen op Achterhoek112. Vond een foto die ze gemaakt had van “diepteboring Plantegaarde“ veel interessanter, namelijk op een paar honderd meter van onze tijdelijke woonst. De boringen vonden plaats in de periode 1908 - 1909 in de nabijheid van de Fukkingweg. Deze historische boring van circa 1200 meter diep werd georganiseerd door de toenmalige Rijksopsporing van Delfstoffen om te zoeken naar steenkool, zout, olie en gas. Er werd overigens niet alleen hier geboord. De resultaten uit deze periode vormden de basis voor het latere geologische onderzoek en vervolgboringen in de regio (zoals in Ratum en Corle). Vond een artikel in de Gelderlander van 19 februari 2022 over deze boringen naar aanleiding van het plaatsen van een informatiebord aan de Fukkingweg. 

De foto onder deze alinea hoort bij dat artikel en is gemaakt door Jan Ruland van de Brink. Gelukkig leidden de boringen niet tot ontginningen. Met een beetje pech had het glooiende landschap rond Kotten er heel anders uitgezien. Door de plaatsing van een informatiebord op initiatief van de Historische Kring Kotten is een stukje verleden van Kotten weer zichtbaar gemaakt. Heb je goede benen? Er zijn hier ook een drietal wandelroutes (van 9, 13 en 17 km) uitgezet. Vertrekpunt is het verenigingsgebouw Wilhelmina aan de Meester Meinenweg 1 in Kotten.

Mijn ernstige gesprek met de dames Kip gisteren heeft vandaag zijn vruchten afgeworpen. Ik werd beloond met twee eieren (weliswaar kleintjes, maar de dames zijn nog in de leer). Over Pfas maak ik me niet zoveel zorgen en uit voorzorg moeten de meisjes voorzien worden van leidingwater en niet van dat vocht uit de grond. De moestuin wordt wel besproeid met grondwater dus ik snap niet helemaal hoe het systeem op dit erf in elkaar zit, ik volg ook maar orders op. En zolang blijkt dat er PFAS in moedermelk zit (grootschalig onderzoek van het RIVM), bij 18 procent van de minnen de kritische waarde wordt overschreden en het advies is en blijft om borstvoeding te blijven geven (Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid) denk ik “ik ben al 75, zal mijn tijd wel duren“. 

En voor je het weet is er weer een dag (bijna) voorbij. En weer een mooie dag. Was het vanmorgen om een uur of zeven nog maar 13 graden, vanmiddag tikte de thermometer 25 aan. En morgen? Morgen is er weer een dag. W gaat na de noen het landgoed even verlaten want ze heeft een afspraak met een vriendin. Kan ik intussen mooi kijken of er nog voldoende grondwater in de wel zit: sommige planten beginnen de kop te laten hangen.

 

de kippenoppascentrale - 2: alleen op het landgoed

De Zwarte Cross is tegenwoordig het grootste betaalde festival van Nederland en een van de grootste meerdaagse festivals van Europa (Bron: Wikipedia). Jaarlijks bezoeken honderdduizenden mensen het evenement in onze achtertuin, waar zij “genieten van een unieke combinatie van motorcross, muziek, theater, stunts, kunst, humor en Achterhoekse gastvrijheid“. De woorden komen niet van mijzelf maar een of ander wervend foldertje op internet. Wat begon als een klein en eigenzinnig initiatief van een groep vrienden (De eerste Zwarte Cross werd georganiseerd op 31 augustus 1997 in Hummelo), groeide in minder dan dertig jaar uit tot een internationaal bekend festival met een geheel eigen identiteit. Het initiatief kwam van de Achterhoekse rockband Jovink en de Voederbietels, met zanger Hendrik Jan Lovink als grote inspirator. De organisatoren verenigden zich in een BV met de naam “Feestfabriek Alles Komt Goed“. Toen het evenement te groot werd voor Hummelo werd een prima plek gevonden op de Schans in Lichtenvoorde (je kunt ook zeggen dat delen liggen in een paar kerkdorpen liggen. Het monument van Tante Rikie staat op de grens van Lichtenvoorde, Lievelde en Vragender). De creatieve leiding en dagelijkse organisatie liggen nog steeds bij het team van de Feestfabriek ondanks het feit dat de Feestfabriek in 2021 een meerderheidsbelang verkocht aan het Britse festivalbedrijf Superstruct Entertainment. Het was even schrikken toen Superstruct in 2024 werd overgenomen door een Amerikaanse investeringsmaatschappij (KKR). De overname door KKR leidde in 2025 tot veel discussie. De organisatie van de Zwarte Cross liet toen publiekelijk weten zich niet te herkennen in de investeringen en standpunten van KKR. Onderstaande foto stond ook op de site van de Gelderlander en/of AD.

De hitte is inmiddels het land uit. Het leven is compleet anders geworden. In het Parool van 15 juli 2026 kwam ik een artikel tegen met de titel “Wennen aan de hitte“. Misschien een beetje mosterd na de maaltijd want ik vond het vorige week woensdag en vooral donderdag absoluut niet warm. Misschien is zelfs dat gewenning. Korte samenvatting: na extreme hittegolven in 2003 en 2006 kwam er meer aandacht voor de gevaren van extreme temperaturen. Men verzon in 2010 een Nationaal Hitteplan, met als grote eyecatcher de waarschuwingen in de media. Vorig jaar kwam het RIVM al tot de conclusie dat het risico om te sterven op heel hete dagen in Nederland sindsdien een stuk kleiner is geworden. Tussen 2010 en 2019 bezweken ongeveer 4300 mensen aan de hitte. Tussen 2000 en 2009 waren dat er nog zo’n 7000. Interessant is dat de onderzoekers ook keken ook naar het risico om te overlijden op heel koude dagen. Dat is altijd nog een stuk groter dan het risico om te overlijden door hitte. Tussen 2007 en 2019 kwamen alleen al in Amsterdam jaarlijks zo’n 245 personen om het leven als gevolg van de winterkou. Deze sterfte heeft voor een deel te maken met leeftijd en als je dan bedenkt dat het aantal 75-plussers in 2050 ongeveer verdubbeld zal zijn ten opzichte van nu dan kun je op de klompen aanvoelen dat er in de komende decennia steeds meer doden gaan vallen door hitte en door kou. Moeten we het binnenkort alleen nog hebben over het begrip “oversterfte“, want volgens mij kun je maar één keer in je leven dood gaan. Pakken we dan meteen de “dorrehouttheorie“ mee.

maandag 20 juli: @ kotten

Aan de titel van dit blog kun je zien dat broer/zwager/schoonzus/kwispelstaartje vertrokken zijn. We zijn alleen op het landgoed, nou ja: een paar kippen proberen ons er regelmatig aan te herinneren dat ze er ook nog zijn. Busje zijn min of meer definitieve plek voor deze week gegeven, dat wil zeggen: gewoon laten staan. Gisteren even “tijdelijk“ geparkeerd omdat de camper van de huiseigenaars in de weg stond (je weet wel: van dat inpakwerk en zo). Vanmorgen kwamen we beiden tot de ontdekking dat er niks mis wat met de huidige plek. Druk? Och, zij inpakken en ik voor de zoveelste keer “kapucijners en sperziebonen“ fout schrijven en W contact leggen met de buitenwereld vanuit haar veilige nestje (zes pond zaligheid in een pluchen nestje, poelepoelepoelepoel; Ivo de Wijs of zo?). Gelukkig had ik wel het woord “stencilen“ goed (n c, i en één l). Voor iedereen onder de 60: het is een druktechniek met een stencil, dat is een vel dat op bepaalde delen inkt doorlaat. Omdat de klemtoon op “sten“ ligt heeft het maar één l. Heb complete jaargangen schoolkranten gestencild en dat was vaak een smeerboel. Was maar wat blij dat deze techniek eind jaren 70 van de vorige eeuw werd vergangen door fotokopiëren. Daarmee hielden we onze vingers inktvrij. Prachtig gezicht dat inpakken van een Nugget: wij hebben al een beperkte opbergruimte, broer/zwager/schoonzus nog veel minder. En dan moeten de spullen voor kwispelstaartje ook nog mee.

Toen goed tien uur de rust eenmaal was teruggekeerd op het landgoed (familie vertrokken, W gebeld met het ziekenhuis in Enschede - operatie wordt waarschijnlijk eind augustus en ik een half uurtje overleg met meneer de voorzitter van het museum) konden we “aan het werk“: W met de buitenkant van de bus en ik met het uitwerken van de notulen van de vergadering van een of ander clubje. 

Voor je het weet is het half drie en de hoogste tijd om in beweging te komen. Via een omweg naar de Lidl in Winterswijk, wat te eten voor vanavond inslaan en terug naar onze tijdelijke woonst. Alle wegen zijn wel min of meer bekend maar het is wel weer leuk om het na een paar jaar weer te zien. Op honderd meter na 15 kilometer op de fiets, maar ook de tourkaravaan had vandaag een rustdag zullen we maar zeggen. De maaltijd zal ongetwijfeld niet zo culinair zijn als gisteren (ons keukenprinsje Rein had nog een hoop dingen die op moesten voor de reis en volgens mij waren de snijbonen gefermenteerd), maar ik vind gepofte aardappel met kaascrêmevulling, gemarineerde kippendijstukjes en een ceasarsalade ook niet verkeerd klinken. Ben je meteen op de hoogte van ons menu van maandag 20 juli 2026. Wel zonder flesje wit bij het eten vandaag.

Een mooie en vooral rustige dag, weinig beweging. Beetje raar weer: vond het op de fiets wat frisjes, maar volgens de weerapps is het toch 23 graden geworden vanmiddag, wind noordwest 2. Misschien zijn we verwend? Zon op/onder: 05:36/21/40 (gegevens Kotten). En morgen? Morgen is er weer een dag. Toch maar eens een ernstig gesprek met de kippen voeren en even naar het museum (met de auto). We vermaken ons wel.

de kippenoppascentrale - 1: het hondje

 

Een paar blogs geleden plaatste ik een foto van W bij het Witte Anjerperkje in Wassenaar. Weet het: weer eens zonder toelichting. Op verzoek van H te G hier de aanvullende informatie (foto voor de volledigheid nog maar eens weergegeven). De witte anjer is in Nederland sinds WO II uitgegroeid tot een symbool van verzet, loyaliteit en solidariteit. Sinds 2005 is de witte anjer officieel het nationale symbool van waardering voor alle Nederlandse veteranen. Je kent die ene prins nog wel die altijd zo’n wit bloemetje in zijn revers droeg, ook wanneer hij (koninklijk) vreemdging. Ja, die aangetrouwde buitenlanders konder er wat van. Geloof dat het pas stil werd in de paleizen toen Claus van Amsberg Beatrix schaakte. Maar dat terzijde, terug naar de anjers. In Nederland zijn (net als in Wassenaar) op veel plaatsen Witte Anjerperkjes aangelegd. Hiermee gaven gemeentes gehoor aan een landelijke oproep van het Nationaal Comité Veteranendag om door de aanleg van zo’n perkje veteranen blijvend eer te betonen. Volgens de laatste gegevens zijn er inmiddels zo’n 200 gemeentes met een perkje (bron: https://www.veteranendag.nl/de-witte-anjer/witte-anjer-perkje/). Als je naar onderstaande deelkaart kijkt zie je dat de Achterhoek niet echt vooraan loopt. Op dit ogenblik loopt er een nieuw initiatief: de Veteranenbank. De bedoeling is dat er bij elk Witte Anjerperk een bank wordt geplaatst die “een blijvende plek van rust en waardering“ gaat creëren. De eerste Veteranenbank werd op 4 oktober 2025 onthuld in het Volkspark in Zaandam, tijdens de regionale Veteranendag (bron: https://www.veteranendag.nl/veteranenbank/).

Dezelfde dag (12 juli) bezochten we Fonds Wassenaar Zomerfeest 2026, waar schoonzoon M moest toeteren. Was benieuwd naar de bezoekersaantallen, maar die zijn niet te vinden, hooguit wat schattingen maar die lopen uiteen tussen 800 en 1500 (daar heb je wat aan). Muziekvereniging Excelsior schrijft op hun jubileumwebsite dat het "feest was op het Berkheiterrein tijdens het gezellige en afwisselende Fonds Wassenaar Zomer Festival" en verwijst naar een fotoreportage van de Wassenaarse Krant. Leuke sfeerfoto’s.

zondag 19 juli: @ kotten

De broer van W en zijn vrouw gaan een paar dagen op klep. Het blafbeest (dat steeds minder blaft) mag ook mee. Hondje mocht eerst nog een nachtje in Lichtenvoorde doorbrengen want zwager/broer+schoonzus hadden een feestje waarbij kwispelstaartje niet welkom was. Mocht dus heerlijk logeren met op de achtergrond het geluid van de Zwarte Cross. Wat een pokkeherrie. Even om vragen te voorkomen: het is inderdaad “pokkeherrie“ en geen “pokkenherrie“. Pokke komt oorspronkelijk wel van die ziekte af maar het is een zogenaamd “versteend voorvoegsel“ waardoor er géén tussen-n wordt geschreven. Dus ook pokkeweer, pokke-eind en pokkedruk. Alleen als er een pokkenepidemie uitbreekt komt de tussen-n weer tevoorschijn. Moet trouwens bekennen dat het dit jaar 100 procent meeveel met de herrie: woensdagavond stonden ze bij wijze van spreken naast onze appelboom de geluidsinstallatie te testen, donderdag nog een klein staartje kabaal maar toen draaide de wind en mocht Lievelde en/of Vragender meegenieten van de muziek (of de bonkebonk die op afstand te horen is). De Zwarte Cross heeft een aantal nadelen. De voornaamste vandaag is dat de Aldi eigenlijk niet fatsoenlijk bereikbaar is (want zo’n beetje op het festivalterrein). Dat betekent dat ik gisteren al een aantal strategisch belangrijke vakantieproducten bij de Lidl heb moeten aanschaffen en dus zullen we ongetwijfeld het nodige missen. Onze we-gaan-op-reis-en-we-nemen-mee-super heeft inmiddels een standaard loop-en-grijppad, waardoor vakantieboodschappendoen een soort routine is geworden. Juist die routine is doorbroken. 

Op zaterdag werd de viervoeter gebracht en nam al heel snel zijn vertrouwde plek in op de bank, op een zodanige manier dat zowel W als ik niet meer konden liggen. Je weet: onze zitbanken worden niet gebruikt om te zitten. Als de uitvinder van het rode stopgaren keek het beestje ons aan en uit zijn ogen straalde het sein “wie-doet-me-wat?“ Werd wel zeer uitgebreid uitgelaten met vriendinnetje Janna.

 

Even nog over die Zwarte Cross. Eigenlijk is er maar één groep die voor mij het bezoeken van dat spektakel zou rechtvaardigen. Mijn vaste lezers weten het antwoord al, maar voor hen die mij minder goed kennen de volgende tekst (bron website Zwarte Cross): “Er zijn maar een paar zekerheden in het leven: dat de zon elke dag opkomt, dat het eindigt met de dood, en dat Boh Foi Toch op zondagochtend in de Megatent speelt. Waar waren we zonder deze tranendrogende trekzaktroubadours? Frontman Hans Keuper, straight outta Dinxperlo, krijgt op de brakke zondagochtend steevast de Megatent aan de gang met onmisbare dialectbangers als “Nen Amerikaan” en “Hee Hee Hoo Hoo”. Ondertussen krijgt iedereen in de zaal een plagerige doch zachte por in de zij: “Vrouw Begeerdink” is slutshamen op z’n Achterhoeks, en “Zeet de Jongs” is een disstrack naar al die lieve knullen die wel naar de deerntjes durven te kijken maar d’r geen één durven te versieren. Boh Foi Toch (de naam betekent zoiets als ‘Tsjongejonge, ’t is mien wat’) is wat ons betreft immaterieel Achterhoeks erfgoed. Huppel op je zondagse klompen naar de Megatent, geef je buurman/vrouw/mens een biertje, haak de armen in elkaar en meedeinen maar!“ Maar om voor dat optreden € 60 uit te geven (want prijs dagkaart zondag) vind ik ook weer een beetje teveel van het goede. Fluistert W me net in mijn oor: “dagkaarten zondag uitverkocht“. Gelukkig!

Zondag naar Kotten dus: camper installeren en hondje inleveren. Personenauto mee omdat dat erg handig is, vooral als je verderop in de week twee keer naar het museum moet (16,8 kilometer enkel op de fiets is momenteel niet haalbaar). Als oppasbeloning kookte broer/zwager voor ons; mijn bijdrage beperkte zich deze keer tot het ontkurken van een prettig flesje wit. Ons verblijf met als werktitel “kippenoppascentrale“ kan beginnen. Ben benieuwd of de week vol kunnen maken of dat Medisch Spectrum Twente in Enschede het tijd vindt voor een grote beurt doorsmeren en olieverversen. Het mag van mij. Voor die kippen vinden we dan ook wel een oplossing. De vooruitzichten voor de komende week zijn heel prettig, waarbij vooral de nachttemperaturen zorgen voor een goed busslaapklimaat. We twijfelen of we voor de verandering de luifel eens zullen uitgooien en komen tot de ontdekking dat het voor het weer niet hoeft: geen zon en ook geen regen. En om aan zo’n luifelzwengel te gaan draaien om voor een “intieme sfeer“ te zorgen met een overhangend doek is me teveel werk voor een beetje romantiek. 

Over eten gesproken! Trouw kwam op 14 juli met een artikel van Julius Dullaert over milieuvriendelijk barbecuen. De lol om de houtskool eens goed in de fik te steken word je wel ontnomen. Conclusie: “Wat is al met al de duurzaamste barbecue? Een zo vegetarisch mogelijke maaltijd bereid op een elektrische grill die groene stroom gebruikt en waarbij geen voedsel wordt verspild. Eet smakelijk!“ Als illustratie een “nachtelijke eco-barbecue in Van Gogh-stijl“ gemaakt door Gemini. Vind het plaatje iets magisch hebben: diepe blauw‑groene tinten, sterren die draaien boven de grill, en een warme gloed van het vuur die de gezichten verlicht. Het was nog iets meer eco geweest wanneer er gebruik gemaakt werd van de stroom van de windmolens en zonnepanelen (op de achtergrond nog net zichtbaar in het maanlicht), maar W fluisterde me in het oor dat zonnepanelen in het donker geen stroom opwekken.

Een mooie dag. En vooral een mooie plek. Zo’n plek met veel vogels waar de Baardmannetjes zich wel zouden thuisvoelen op een plek waar een jonge buizerd tekeer gaat. Nou ja: in het verleden dan. Één van die mannen (Nico de Haan) is inmiddels overleden en de tweede is “duidelijk in een fase van afronding en berusting“. We hebben het dan over Hans Dorrestijn. Inmiddels 85 en recent openlijk vrede gesloten met de dood, iets waar hij jarenlang moeite mee had. Dat blijkt uit meerdere recente interviews en artikelen. Onder andere in een verhaal op de site EdeStad naar aanleiding van een lezing die hij daar hield. V: 225.350 ; A: 225.375 - ik weet het, het mag geen naam hebben. Wel een paar kilometer meer dan gewoonlijk en ook een kwartiertje langer: Zwarte Cross weet je wel? Rijtemperatuur krap aan 20 graden. Eigenlijk zo’n dag waarbij je voor het eerst sinds weken weer een lange broek zou aantrekken en sokken uit de ladenkast gaat halen. Ben ik eigenlijk een beetje te eigenwijs voor. Stevige wind: NW4. Op tijd in Kotten om de Tour te zien. Zon op/onder: 05:35/21:42 (gegevens Kotten). En morgen? Morgen is er weer een dag. We blijven nog even in Kotten want we moeten kippen voeren.

even naar het westen - 4: en weer naar het oosten

L te H vond de foto’s van de filmopnames die ik in het vorige blog geplaatst heb erg sfeervol. Dat is nu precies de reden dat vrijwel alle buitenopnames van de film Old Minneke op het Achterhoeks Openluchtmuseum gedraaid zijn of worden (er zijn nog een paar draaidagen). Heb er nog een paar, nu foto’s die wat meer betrekking hebben op de filmopnames en minder museumsfeer laten zien.

Tijdens een van onze fietstochten vroeg W zich af hoe groot de Nieuwe Driemanspolder eigenlijk was en of ze op dat ogenblik nog steeds door die polder fietste of dat ze al op ander grondgebied was. Het het proberen te achterhalen en een paar heel interessante sites gevonden, waaronder deze van het waterschap Rijnland. Ook de foto in deze alinea is van die site afkomstig. De Nieuwe Driemanspolder heeft een oppervlakte van 350 hectare, oftewel 3,5 km². De exacte locatie wordt bepaald door de gemeenten Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg en Den Haag. Heb geprobeerd een topografische kaart te vinden met de exacte grenzen, maar dat is me niet gelukt. Eigenlijk ook niet zo belangrijk of je in de ene polder fietst of de ander (maar dat is een dooddoener). De polder heeft drie hoofdfuncties. De belangrijkste is de waterberging. Bij (extreme) regenval kan hier ongeveer 2 miljoen m³ water tijdelijk worden opgeslagen. Ten tweede speelt de natuur een belangrijke rol: moeras, rietlanden, graslanden en bosjes. Vraag me wel af hoe het zit met de niet-drijvers als het hoog water wordt. En tenslotte is recreatie een belangrijke functie. In de polder liggen een totaal van 7 km wandelpaden, 12 km fietspaden. De lengte van de ruiterpaden heb ik niet geteld: W wilde niet voor ezel spelen.

maandag 13 juli: @ kötteldiek

Tijd om ons mobiele woon te vervangen door het stenen exemplaar, dus op naar de Kötteldiek, op naar een week met weer eens 30+ op de thermometer. Je raakt er aan gewend. Na de koffie, de afbakbroodjes (met het laatste broodbeleg) en de juiste schrijfwijze van jacuzzi en papegaai (app Beter Spellen) en een extra oefening omdat het maandagmorgen was (“ik heb twee keer zoveel knikkers als jij“; oh nee die was van vorige week), een veger en een doekje door de bus konden we op de parkeerplaats wat extra bagage inladen: kleinzoon Q moet nog een paar dagen logeren bij opa en oma voor hij aan zijn wereldreis naar Japan begint. Oma heeft weer een compleet animatieprogramma voor hem opgesteld en de kok (ik dus) een aantal dwingende menusuggesties gegeven. Je zult als kleinkind maar in deze tijden leven. Dan kun je beter opakok zijn. Chargeer ik een beetje?

Het waren weer een paar mooie dagen: alles speelde positief mee. Misschien mijn lijf wat minder, maar daar komt hopelijk binnenkort ook verandering in. Even een paar dagen oppassen op een kleinzoon, daarna mogen we voor kippenoppascentrale spelen, maar daarover later meer. Een rustige terugreis van zo’n 170 kilometer Rijtemperatuur: 23 tot 26 graden; het werd nog vijf graad warmer deze dag, Zon op/onder: 05:28/21:49 (gegevens Lichtenvoorde). En om antwoord te geven op de vraag die op het tegeltje gesteld wordt: eind deze week.