bootje varen - ijsje eten - 1: de achterhoek is weer leefbaar

Volgens ChatGTP (zie vorig blog) ben ik dol op de Nederlandse taal en dat klopt. Een paar pareltjes wil ik je niet onthouden, kwamen allemaal deze week bij de spellingtest naar voren: “De naam koekoek is een goed voorbeeld van een onomatopee. Een ander term voor dat “deftige“ woord is klanknabootsing. Andere voorbeelden (waarbij het geluid wordt nagebootst dat het woord beschrijft): boem, tiktak, miauw, woef, zoem, plons en krak. Een onomatopee (ook wel klanknabootsing genoemd) is een woord dat het geluid nabootst dat het beschrijft. Het woord zelf is trouwens ook interessant. Het komt uit het Grieks en bestaat uit de delen “onoma“ (naam) en “poiein“ (maken). De letterlijke vertaling zou dus kunnen zijn “een woord maken op basis van een geluid." Een handige tip: als je het woord kunt uitspreken en iemand herkent meteen het geluid, dan is de kans groot dat het een onomatopee is. Schreeuw maar een paar keer “onomatopee“ als je er eentje herkent in de volgende tekst: “De schuifdeur van Puzzel ging met een klak dicht, de koffiepot deed pruttel-pruttel, en even later lag ik met een tevreden zucht in bed.“ Twee zijn overduidelijke voorbeelden van onomatopeeën. Zucht zit een beetje in het grensgebied: het benoemt zowel het geluid als de handeling.

Soms denk ik “gooi maar in mijn petje“, bijvoorbeeld bij “genant“ of “gênant“ (in samenhang met gedrag). Tuurlijk had ik dat woord fout want bestudeer de volgende verklaring: “Het woord 'genant' werd lange tijd met accent circonflexe (dakje) geschreven, net als 'gêne', maar begin 2026 is het accent vervallen in de officiële spelling. Je schrijft 'genant' nu zonder accent, net als het werkwoord 'generen'.“ Let op de uitzondering gêne, want daar is het dakje niet verdwenen. Het accent blijft staan omdat het invloed heeft op de uitspraak. Je schrijft dus nog steeds: gêne, zonder gêne en met enige gêne. Soms denk ik “ik leer het nooit!“

woensdag 1 juli @ borculo

En dan hadden we nog te maken met een superhittegolf, nou ja: een kans daarop dan. Had er tot aan deze week nog nooit van gehoord. Het schijnt een extreme hittegolf te zijn. Voor het noteren van een superhittegolf moet de maximumtemperatuur op vijf aaneengesloten dagen uitkomen op 30 graden of meer. Op drie van deze tropische dagen moet het zeer heet worden met maxima van 35 graden of meer. De term superhittegolf is een “verzinsel“ van Weeronline die het in 2018 in het leven heeft geroepen om extreme hittegolven te onderscheiden van gewone hittegolven. Van een normale hittegolf is sprake als de temperatuur vijf dagen op rij stijgt naar 25 graden of meer en er op drie van die dagen een tropische temperatuur van 30 graden of meer wordt gemeten. Hittegolf of de supervariant: te warm om maar iets te doen, zelfs te warm om Puzzel onder een schaduwrijke boom op een natuurcamping te zetten. In ons stenen huis was het steeds kouder dan buiten. Een paar nachten niet, toen kon alles tegen elkaar open en konden we de temperatuur weer een paar graad laten zakken. Een paar dingen afgezegd: een bezoek van een paar schoolklassen aan het museum, mijn werkdag op datzelfde museum; vergaderingen in de avond gingen gewoon door. 

We zullen het steeds vaker meemaken dat extreme weergedoe. “Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid“ is een uitspraak die niet alleen voor vrouwen geldt want “Door de opwarming van het klimaat komen zeer hete dagen en extreme hittegolven deze eeuw steeds vaker voor. Elke hittegolf is iets om voorbereidingen op te treffen, maar een extreme hittegolf heeft nog meer impact. Hoe heter het is hoe meer de warmte onze huizen in komt en hoe gevaarlijker de hitte wordt voor onze gezondheid. Wanneer er sprake is van een superhittegolf is meestal niet alleen sprake van zeer hoge temperaturen, maar ook van langdurige hitte. Ook beleven we dan tropennachten, waarbij de temperatuur 's nachts niet onder 20 graden zakt“ (bron: Weeronline). In en om ons huis (al zijn we een paar dagen bijna niet buiten geweest) gold de regel “vestis virum facit“ (vrij vertaald: kleding maakt de man). Volgens W was het meer “sine vestibus etiam homo“ (zonder kleren ook een mens). Verzin je er zelf de plaatjes bij, want ChatGTP kwam niet verder dan “Het spijt ons, maar de afbeelding die we hebben gemaakt, is mogelijk in strijd met onze richtlijnen inzake naaktheid, seksualiteit of erotische inhoud. Als je denkt dat we het mis hebben, probeer het dan opnieuw of wijzig je prompt.“ Terwijl op het plaatje er best handen voor het kruis gehouden mochten worden. Toen maar een iets andere opdracht gegeven en het eindresultaat kwam wel door de censuur. De getoonde metingen zijn afkomstig van https://weerstationlichtenvoorde.nl/maandoverzicht. Ons bewegingspatroon kwam een paar dagen goed overeen met dat van een slak op leeftijd. W had soortgelijke woorden: “het lijkt er op alsof iemand in ons leven op ‘pauze’ heeft gedrukt“.

Is dit een camperblog? Ben nu al ruim op mijn tweede A4’tje aanbeland en het enige wat ik over campers heb verteld is dat het te warm was om met zo’n ding op pad te gaan. Eigenlijk niet helemaal waar: mijn jongste zus is met de ergste hitte vertrokken en zit nu ergens in Zweden: nog steeds warm maar wel een stuk minder heet dan in Nederland. Kreeg van haar nog de volgende mededeling mee (ben tenslotte haar oudste broer): “Met de jaren neemt de dorstprikkel af, waardoor juist oudere mensen sneller vergeten om voldoende te drinken en de kans op ernstige uitdroging toeneemt.“ Geloof niet dat ze zich daar echt zorgen over hoeft te maken, was een verzuchting van W.

Maar vooruit: de temperaturen gedragen zich weer een beetje (mijn buurman noem dat “de Achterhoek wordt weer leefbaar“ (vandaar de titel van dit blog), het driemaandelijks vrijwilligersoverleg op het museum hebben we ook achter de kiezen, een elektrocardienstje hou ik met mijn vaten niet meer vol (rijden gaat dan nog wel een beetje, maar het lopen en de rare bewegingen bij het op- en afladen van rollators gaat niet meer), die rit kon ik in eerste instantie niet verpatsen, dus gewoon afgezegd. Kortom: een paar dagen de wijde wereld in. W mee, wel zo gezellig en er moet toch één persoon zijn die mijn verhalen op waarheid controleert? Nee, Zweden zit er niet in, daarvoor is de tijd te kort/afstand te groot (doorstrepen wat niet van toepassing is). We zoeken het dichter bij huis. Een van de bijzondere kwaliteiten van mevrouw Nales is dat ze soms heel aparte ideeën heeft, die meestal beginnen met “wat vind je ervan wanneer .....“. Deze keer kon op de puntjes ingevuld worden “we met de camper een ijsje gaan eten in Borculo, kunnen we meteen een eindje varen“. Aan mij de eer om dan één en één bij elkaar op te tellen en dan tot de slotsom komen dat dat ijsje eten eigenlijk alleen maar kan op camperpark Dommerholt, we daar een paar daagjes prettig gaan staan en dat dat varen een tochtje op de Berkel in de zomp moet zijn. Of ik meteen maar even wilde reserveren.

Borculo is op fietsafstand, da’s natuurlijk leuk om de eerste dag meteen programma te hebben. Voor W dan, ik heb even genoeg aan de vuilnis storten, boodschappen doen en het busje verplaatsen. Oeps: vergeet ik te vertellen dat eerst de bedden van de camper nog moesten worden opgemaakt en dat doen we met zijn tweeën. Nieuwe hoeslakens van de Ikea, maar dat kan je natuurlijk geen biet schelen. Op naar het Dommerholt in Borculo. Wat de naam “Dommerholt“ zo interessant maakt is dat het deze keer eens niet over hereboeren of kastelen gaat, maar over gewone mensen: boeren, arbeiders en gezinnen die met hun handen het land bewerkten en zo hun eigen plaats in de streek verdienden. Maar dat verhaal bewaar ik voor een volgende keer want ik heb eigenlijk al meer dan genoeg tekst en elke dag een complete roman schrijven is ook niet de bedoeling. Dus later meer in dit theater over Dommerholt en hoe Dommerholt Evenhuis werd.

W dus op de fiets en ik met Puzzel op stap. Einddoel van ons beiden: camperpark Dommerholt aan de Hambroekweg in Borculo. Sitecode CamperContact 99.430. Wel zo handig om dezelfde eindbestemming te hebben, vooral als je van plan bent ’s avonds in hetzelfde busje te slapen. Modern: zelfs digitaal reserveren en betalen. We beginnen er een beetje aan te wennen om een cp te reserveren: weet je zeker dat je niet voor niets rijdt. “Wel graag even melden bij de ijssalon bij aankomst“, wordt ons vanaf diverse plekken (te beginnen bij de website) toegeroepen. 30 plekken zijn er; elke plek heeft een verharde ondergrond en is voorzien van een 10A stroomaansluiting. Denk dat we onze wokpan gaan gebruiken. Gratis WIFI is er ook. Het sanitairgebouw is voorzien van vier douches en vier toiletten en 3 urinoirs. Ook is er een “afwerkplek“ voor de camper. De cp krijgt van mij het maximum aantal sterren omdat er een afwasplek is. Afvalscheiding wordt gevraagd, maar wees eerlijk; in een klein campertje is dat bijna niet te doen. Glas en vlapakken wil ik nog apart houden, maar de rest is gewoon restafval.

Goed enen kwam ik aan, aanmelden (“wij doen de slagboom voor u open“en toen ik daar een minuut of tien uit mijn neus had staan eten en pas bij het derde opgegeven nummer gehoor kreeg), installeren, een kort telefoontje plegen, was het al half twee en een boterhammetje later zaten we op de fiets. Eerst naar Lebbenbrugge (ga daar niks over vertellen want al wel vaker gedaan) en vanaf die plek een fietsbingoroute door met name de Beekvliet. Waarschijnlijk al wel vaker doorkruist, maar nooit op de naam gelet. Landgoed Beekvliet is een historisch landgoed dat al meer dan een eeuw ligt te liggen in de Achterhoek. Zei al dat ik het niet kende, maar als je het verhaal leest dan word je ondergedompeld in een mix van natuur, landbouw en zorgvuldig landschapsbeheer. Het landgoed ontstond in de negentiende eeuw, een periode waarin welgestelde families op verschillende plaatsen in Nederland buitenhuizen met bijbehorende landerijen aanlegden of uitbreidden. Ook Beekvliet groeide uit tot een samenhangend geheel van bossen, akkers, weilanden en lanen. De ligging was niet toevallig gekozen. De vruchtbare gronden en de aanwezigheid van water maakten het gebied aantrekkelijk voor landbouw, terwijl de bossen hout leverden en beschutting boden. 

En het bijzondere van Beekvliet: het is voor een (groot) deel in particuliere handen als ik een artikel in de Tubantie uit 2020 mag geloven. Het historische Landgoed Beekvliet omvat ongeveer 100 hectare. Tegenwoordig is het voormalige landgoed verdeeld over drie eigenaren. Het particuliere deel, circa 80 hectare groot, omvat de villa, enkele pachtboerderijen, landbouwgronden en bos. Daarnaast zijn omvangrijke natuurgronden in beheer gekomen van Staatsbosbeheer, terwijl een kleiner deel eigendom is van Natuurmonumenten. Samen vormen deze terreinen een belangrijk onderdeel van het Natura 2000-gebied Stelkampsveld. Het particuliere deel is in handen van Edzard Gelderman. Het landhuis (dat niet te bezichtigen is omdat het nog bewoond wordt) is oorspronkelijk in het begin van de vorige eeuw gebouwd als zomerhuis. De familie woonde op het ’s Gravenhof in Zutphen. Een van de voorvaderen was burgemeester van Warnsveld. In de zomer trok de familie enkele maanden naar Borculo. En wij? Wij konden er goed fietsen.

Na afloop van de tocht (had 38 kilometer op de teller staan maar W had daarvan de eerste 20 voor haar rekening genomen door naar Borculo te fietsen) een welverdiend ijsje bij de Dommerholt. De ijssalon is één van de activiteiten van de familie in het kader van verbreding van het agrarisch bedrijf, maar daarover morgen meer. Van ijs krijg je dorst en gelukkig zat er al een 5 in de klok. Een mooie dag. V: 224.958; A: 224.975. Rijtemperatuur zo’n 24 graden. Later in de middag kwam daar nog ietsje bij. Wind noordwest 3, dus W kreeg de wind van voren. Zon op/onder: 05:17/21:57 (gegevens Borculo). En morgen? Morgen is er weer een dag. We blijven nog een dag Borculo en omgeving onveilig maken. Als alles doorgaat gaan we morgen varen.

een week lang twee zotte schapen - 8: de rust is weergekeerd

“Je gebruikt vaak AI voor het maken van cartoons, weet je wel wat ChatGTP over jou en vooral over je blog weet te vertellen?“ kreeg ik te horen van verre vriend G te W. Nee, verre vriend G te W, ik wist niet dat ik bekend was, dus de proef op de som genomen en de chatbot de vraag voorgelegd “ken jij de blog van Berry Nales met de naam Brieven aan mijn zusje“? Het antwoord is verrassend, misschien zelfs een beetje beangstigend: “Ja, die blog ken ik. Het gaat om “brieven aan mijn zusje(s)”, geschreven door Berry Nales. De blog staat op Blogger en bestaat al sinds 2014. Oorspronkelijk waren het inderdaad meer persoonlijke “brieven” aan zijn zus, maar in de loop der jaren is het uitgegroeid tot een uitgebreid reis- en dagboek over campertochten, fietsen, dagelijkse observaties, geschiedenis, natuur en allerlei zijpaden die de schrijver interessant vindt. Wat opvalt aan de stijl: dagelijkse, vaak uitvoerige verslagen van camperreizen; veel aandacht voor routes, landschappen, geschiedenis en lokale bijzonderheden; een mengeling van feitelijke informatie, persoonlijke ervaringen en humoristische zijsporen en regelmatige verwijzingen naar familieleden en bekenden met initialen.“

Gemini geeft nog de volgende aanvullingen: “De blog draait om de volgende aspecten: camperverhalen (de auteur deelt uitgebreide, dagboekachtige verslagen van zijn reizen en overnachtingen met de camper - vaak "Puzzel" genoemd - door binnen- en buitenland); persoonlijke toon (de berichten zijn geschreven in de vorm van brieven of updates, doorspekt met alledaagse observaties, humor en anekdotes over onder andere zijn partner "W"); Achterhoekse nuchterheid (er doorschemert regelmatig een trotse link met de Achterhoek, de regio waar hij vandaan komt of verblijft)“.

maandag 22 juni: @ kötteldiek

Vandaag dus het einde van een kampeerperiode van een week op Het Zotte Schaap, vooral bedoelt om de A4d van Lichtenvoorde helemaal tot een feest te maken. Die A4d moet nog geëvalueerd worden en waarom zou ik het zelf doen als een chatbot zoveel over je blog en over je persoon weet. Vandaar de vraag aan ChatGPT “Kun je in de schrijfstijl van het blog van Berry Nales een evaluatie schrijven van de Lichtenvoordse Avondvierdaagse en marathon van 17 tot en met 21 juni 2026?“ en kijk eens wat het antwoord is:

“Woensdagavond begon het weer. Op de Markt verzamelden zich honderden wandelaars voor de Lichtenvoordse Avondvierdaagse. Kinderen met nog veel te veel energie, ouders die zich hadden voorgenomen er een ontspannen week van te maken en vrijwilligers die al uren bezig waren voordat de eerste wandelaar een stap had gezet. Vier avonden wandelen en op zondag als toetje de halve of hele wandelmarathon. Een traditie die in Lichtenvoorde bijna net zo vanzelfsprekend is als het corso en het weer waar altijd wel iets op aan te merken valt. De eerste avond was iedereen nog fris. Nieuwe wandelschoenen, zorgvuldig gevulde rugzakken en het vaste optimisme dat hoort bij het begin van elk evenement. Onderweg werd vooral gepraat. Over school, werk, vakanties en over mensen die er niet waren maar toch besproken moesten worden. Zo werkt dat in een dorp. Donderdag en vrijdag werd het serieuzer. Niet omdat de afstanden langer werden, maar omdat de benen begonnen te ontdekken dat wandelen toch echt iets anders is dan op een terras zitten. Hier en daar verschenen de eerste blaren. Wonderlijk genoeg worden blaren tijdens een avondvierdaagse behandeld als een militaire onderscheiding. Hoe groter het verhaal, hoe meer respect je krijgt. Zaterdag volgde de intocht. Voor veel kinderen is dat het hoogtepunt. Bloemen, muziek, applaus en het gevoel dat je iets bijzonders hebt gedaan. En eerlijk gezegd: dat gevoel is terecht. In een tijd waarin veel dingen achter een scherm plaatsvinden, blijft het mooi om te zien hoeveel mensen vrijwillig een paar avonden achter elkaar kilometers maken. 

En toen moest zondag nog komen. Terwijl de meeste inwoners zich nog eens omdraaiden in bed, stonden de deelnemers aan de wandelmarathon al klaar op de Markt. De hele marathon begon in alle vroegte, de halve iets later. Er hangt dan een bijzondere sfeer in het dorp. Stilte, verwachting en het geluid van wandelschoenen op straatstenen. Een marathon wandelen is geen spectaculaire sport voor toeschouwers. Er zijn geen sprints, geen finishduiken en meestal ook geen camera's. Het is vooral een kwestie van doorgaan. Stap voor stap. Kilometer na kilometer. Juist daarom verdient het respect. Wat deze vijf dagen vooral laten zien, is dat een evenement niet draait om routes of afstanden. Het draait om mensen. Om vrijwilligers die verkeersregelaars zijn, koffie schenken of stempels uitdelen. Om ouders die meelopen terwijl ze liever op de bank zouden zitten. Om kinderen die ontdekken dat ze meer kunnen dan ze dachten. En om wandelaars die op zondagmorgen voor dag en dauw vertrekken om 42 kilometer af te leggen, terwijl niemand hen daartoe verplicht. De Avondvierdaagse van 17 tot en met 20 juni en de wandelmarathon van 21 juni vormden opnieuw een week waarin Lichtenvoorde even liet zien waar een dorp sterk in kan zijn: samen iets organiseren, samen iets beleven en elkaar onderweg tegenkomen. Letterlijk.

Och, details ontbreken, bijvoorbeeld van een zeiknatte vrijwilliger op de markt van Lichtenvoorde op zondagmorgen om kwart over vier. Of de stress bij de organisatie of de wandeltocht van vrijdag wel door moest gaan. Kwam vandaag een foto tegen op Camperforum (een ontmoetingsplaats van camperaars) die liet zien wat er kon gebeuren. In dit geval een boom die op een geparkeerde Volkswagencamper is gevallen.

Vandaag is het feest dus afgelopen en na een dutje van negen tot negen voelde ik me vanmorgen als een uitgebrande barbecue na een iets te enthousiast tuinfeest. Kun je je er wat bij voorstellen?

Heb de afgelopen blogs vergeten te vermelden dat het vaderdag is geweest. Deze keer geen sokken, boxer, maar een heus T-shirt met een passende tekst. Genoeg geschreven voor deze week. Even een paar dagen pauze. In ons stenen huis is het ook lekker met dit weer. Een speciaal T-shirt aan en het is net alsof je op reis bent.

een week lang twee zotte schapen - 7: de (halve) wandelmarathon

Kwam tijdens de omzwervingen in verband met de A4d de laatste dagen een paar keer een variant van de Achterhoekvlag tegen, namelijk de Achterhoekse LGBT/regenboogvlag. Het is een creatieve combinatie van de vertrouwde Achterhoekse vlag (het groene landschap met het witte kruis, een paar jaar geleden ontworpen door Paul Heutinck) en de regenboogvlag. Het ontwerp is in het leven geroepen om diversiteit, acceptatie en verbinding specifiek binnen de Achterhoek te vieren en zichtbaar te maken: iedereen is in deze regio welkom.

Als je het over Lievelde hebt moet je ook de Pannenkoekclub noemen, vond W te L. De Pannenkoekclub van Lievelde is eigenlijk een stukje informele Achterhoekse geschiedenis. Het is geen officiële vereniging met statuten of een bestuur, maar een gezelschap van ondernemers, bestuurders en andere markante figuren uit de omgeving dat al sinds ongeveer 1971 wekelijks bijeenkomt. In 2021 vierde de club haar 50-jarig bestaan. De club ontstond aan de stamtafel van Hotel Reijerink. Elke donderdag kwamen daar onder meer Harrie Reijerink, de gebroeders Vos van het slachthuis en transportondernemer Theo Hoitink samen voor zakelijke gesprekken. Volgens de overlevering vond mevrouw Reijerink dat de heren na hun besprekingen wel een pannenkoek verdienden, uiteraard met spek van het slachthuis erbij. Dat eenvoudige ritueel groeide uit tot een vaste traditie. Toen Hotel Reijerink ophield te bestaan als familiehotel, moest de club verhuizen. De historische stamtafel en delen van het interieur zijn bewaard gebleven. De bijeenkomsten vinden tegenwoordig plaats bij Erve Kots, waar de traditie van de wekelijkse pannenkoek wordt voortgezet. Wil je een leuk stukje lezen over deze pannenkoekclub, lees dan deze column in "het oude wijf van Groenlo".

zondag 21 juni: @ vragender

Een vroege wekker want om kwart over vier was het verzamelen geblazen op de Markt voor de harde vrijwilligerskern van de hele marathon. Laat het nu net om half vier gaan gieten waardoor ik als enige vrijwilliger druipend arriveerde: de rest had de beschikking over een auto. Zoals verwacht wat minder starters op de 42 kilometer (start 05:00 uur), een deel besloot om wat later te beginnen aan de 21-kilometervariant (vertrek 08:00 uur). Gelukkig werd de regen al snel minder en toen de lucht eenmaal droog werd droogde deze man ook snel op. De vrouw hiernaast op de foto (noem haar maar W) had nergens last van want die hoefde pas na de buien te beginnen. Geen wonder dat ik snel weer droog was: vanwege de warmte (zelfs tijdens de regen was het nog bijna 20 graden) was een T-shirt, korte broek en sandelen voldoende om decent gekleed te gaan. En de rest van de dag? De wandelaars wandelden en wij deden ondersteunend werk: stempelen, versnaperingen uitdelen, informatie verstrekken, dorstigen van water voorzien en medailles uitreiken. Ik volsta met een aantal foto’s.

Een mooie dag. En na een nat begin weer een warme dag. Toen we om drie uur klaar waren en aan de borrel zaten wees de thermometer weer 30 graden aan. Om vijf uur was het nog steeds zo warm, maar toen zaten/lagen/hingen we in onze kiepstoelen in de schaduw op de camping. En morgen? Morgen is er weer een dag. De A4d is volbracht dus we pakken morgen het boeltje op en gaan weer een paar dagen kamperen in ons stenen huis. Het was weer mooi. De evaluatie nog a.s. donderdag en dan kunnen we deze vrijwilligersactiviteiten voorlopig weer op een zacht pitje zetten. De langste dag van het jaar vandaag, zon op/onder: 05:13/21:57. Het tegeltje van vandaag kreeg ik van vaste fotokijkster C te L, waarvoor dank.

 

een week lang twee zotte schapen - 6: rondje lievelde

De laatste dag van de Lichtenvoordse Avondvierdaagse en inderdaad: geen wandelavond vandaag maar meer een morgen en middag. Voor veel kinderen het hoogtepunt van de week: ouders, opa's, oma's en vrienden staan langs de route met bloemen, snoep en applaus. Maar voor het zover is moet er wat asfalt en (wat minder) zand en keien onder de voeten doorgaan. De minioren (5 kilometer) blijven in het dorp. Voor de andere afstanden is de zaterdag gereserveerd voor Lievelde. Via het buitengebied met een klein, iets groter of nog groter lusje (10, 12.5 en 15 kilometer) naar het Bernard Vos Clubhuus. Vroeger maakten we gebruik van het grote Christus Koningplein en de horeca- en sanitaire faciliteiten van Hotel Reijerink. Toen deze toko werd verkocht vond de nieuwe eigenaar het faciliteren van de vierdaagse economisch niet interessant en vanaf dat moment werden we hartelijk welkom geheten in het Bernard Vos Clubhuus en de bijbehorende terreinen. Het gaat om het dorpshuis van Lievelde. Het Clubhuus wordt gerund door vrijwilligers en je kunt er voor de gekste dingen terecht: recepties, cursussen, presentaties, vergaderingen en verenigingsactiviteiten. In de afgelopen jaren hebben we er een paar keer een aangekleed verjaardagsfeest gehad en een feestelijke avond van de vrijwilligers van de elektrocar. Het gebouw staat op de plek waar vroeger de kleuterschool van Lievelde was gevestigd. En zoals in veel dorpen in de Achterhoek werd er een stichting opgericht: Stichting Lievelds Belang, die in eerste instantie geld bij elkaar schraapte voor de bouw van een nieuw stenen verenigingsgebouw. Een aanzienlijk deel van de bouwkosten werden betaald door de familie Vos die in Lievelde jarenlang een slachterij runden, uit “dankbaarheid“ (geloof dat Harry Vos wel een beetje druk uitoefende) werd het gebouw vernoemd naar Bernard Vos. Begin van deze eeuw werd de stichting om organisatorische redenen gesplitst in twee takken. Eentje ervan is belast met de exploitatie van het clubhuis dat in de loop de jaren is uitgegroeid tot het hart van het verenigingsleven in Lievelde.

Een paar jaar later herhaalde de geschiedenis zich een beetje toen de Christus Koningkerk aan de eredienst werd onttrokken. Toen rond 2020 duidelijk werd dat de kerk mogelijk zou worden afgestoten door de parochie, ontstond een wens in het dorp om te voorkomen dat een beeldbepalend gebouw in handen zou komen van een externe partij. Opnieuw ontstond een stichting, namelijk de Stichting Behoud Kerkgebouw Lievelde, opgericht met als expliciet doel het kerkgebouw "voor en door het dorp" te behouden en maatschappelijk te exploiteren. Toch zijn er duidelijke verschillen tussen beide burgerinitiatieven. Het Clubhuus was vanaf het begin bedoeld als multifunctioneel dorpshuis. De kerk had oorspronkelijk een religieuze functie. Na de overdracht van de kerk aan de stichting in 2023 werd gezocht naar een nieuwe maatschappelijke en culturele invulling, zoals concerten, toneel, tentoonstellingen, kermisactiviteiten en bijeenkomsten (een beetje gestengel met de gemeente over vergunningen hoort daar af en toe bij).

zaterdag 20 juni: @ vragender

Toen ik vanmorgen na het wakker worden (dat was om kwart voor negen) met een bak donker vocht in de ene en de muis in de andere hand door de digitale nieuwssites scrolde kwam één gedachte bij me bovendrijven: “wat hebben we gisteren ontzettend veel geluk gehad“. Twee fronten trokken in de loop van de avond over onze streek, waarbij er eentje links langs ons heenging en de ander de Duitse kant van de grens prefereerde. De Tubantia publiceerde een foto met als titel “Zware hagelbuien in Hengelo. / Onweer in Twente“. De foto is gemaakt door Rick Olde Nordkamp (voldoende benoemd zo?) Het bijbehorende artikel begon als volgt: “Zware onweer- en hagelbuien trokken vrijdagavond over Twente. Na een bloedhete dag sloeg het weer plotseling om. In Hengelo vielen er grote hagelstenen uit de hemel en zorgde het stormachtige weer al snel voor overlast en gevaarlijke situaties.“ De vraag is of we de happening uit voorzorg niet beter hadden kunnen afblazen met in het achterhoofd “better safe than sorry“. We hebben het niet gedaan en hebben een denderend feest op de markt gehad. Het had ook anders kunnen aflopen.

Een rondje Lievelde dus, waar ik een heel rustig baantje had: tegen inlevering van twee startnummers en de startkaart een zak met (uitgetelde) medailles uitgeven. Zittend werk, kopje koffie en een spaatje rood erbij en wie doet ons wat. Te laat bij de prijsuitreiking, maar daar waren al genoeg vrijwilligers. Het was warm inderdaad, maar te doen. Geen noemenswaardige problemen en/of ongelukken en onze voorzitster (dit jaar nieuw in functie) moest even een traantje wegpikken omdat alles zo ontzettend goed verlopen is. Voor de buitenwereld inderdaad, intern valt er zoals elk jaar wel het nodige te evalueren. Een fijne en vooral voedzame nazit (op zaterdag altijd een late warme lunch) die ook nog een beetje vochtig was en toen (het was inmiddels half zes) in de kiepstoel.

Een mooie dag. Weer warm. Om 18:00 uur was het nog 31 graden. En morgen? Morgen is er weer een dag. Om 04:00 uur gaat de wekker want een uurtje later starten de wandelaars voor de marathon. Gelukkig voor hen (en voor ons) wat minder warm dan vandaag (in ieder geval in de ochtend). We zijn er bij!

een week lang twee zotte schapen - 5: rondje harreveld

Naar aanleiding van mijn verhaal over de dood van Wim T Schippers (een paar blogs gelegen) kreeg ik van S te H een linkje door die ze op een of andere site had gevonden. Ernie en Bert hebben het over het wegvallen van de ander en hoe verdrietig je daarover kunt zijn. Mooie woorden van Ernie “Ik bedoel: als ik, Ernie, je beste vriendje, wegging, en jij zou denken dat je me nooit meer terug zou zien. Kijk, dan pas, dan had je een reden om verdrietig te zijn.“ Waarop Bert zegt: “Ja, je hebt gelijk. Het is waar, het kon veel erger zijn. Ik voel me al een stuk beter, dank je.“ En tot slot Ernie: “Als ik was weggegaan, en wij konden nooit meer samen praten, zoals we nu doen, wat zou ik dan verdrietig zijn, Bert. Ouwe vriend van me, ik zal hier niet zijn om je op te vrolijken, zoals ik nu doe.“

Wat ik in vredesnaam bedoelde met “het voorgeborchte“ vroeg S te W. Gezien je leeftijd concludeer ik dat je zeker niet rooms bent opgevoed, of in ieder geval niet sterk “in de leer“. Ik bedoelde eigenlijk niks anders dan een ruimte vóór de eigenlijke douche waar je je kleren uit en later weer aan kunt doen. De term komt uit de traditionele rooms-katholieke theologie waar hemel, hel, vagevuur en voorgeborchte vier verschillende hiernamaalsbestemmingen zijn voor de ziel. Simpel gezegd: als je dood bent verhuist je ziel afhankelijk van wie je was en wat je in het normale leven gedaan hebt naar één van die vier plekken. Drie van deze bestemmingen zijn redelijk duidelijk. De hemel is de ultieme bestemming van eeuwig geluk en vrede. Hier verblijven de zielen die in volledige genade en vriendschap met God zijn gestorven, samen met engelen en heiligen en waarschijnlijk buurman Anton. Het andere uiterste is de hel: heb je als een beest geleefde dan is dit de plaats van eeuwige verdoemenis. En dan is er nog de tussenoplossing, het vagevuur. Er is nog hoop, als je zieltje voldoende is “opgepoetst“ (je ondergaat hier een “zuiveringsproces“) mag je naar de hemel. Blijven we nog zitten met het voorgeborchte. In de middeleeuwen kon de kerk niet alle zieltjes kwijt. Waar liet je bijvoorbeeld die van de ongedoopte kinderen? Zij pasten niet in het plaatje van dat moment want je moest gedoopt zijn om in de hemel te komen. Paus Gregorius I vond in 593 een nieuw “kamertje“ uit: de wachtkamer van de hemel. Op de dag des oordeels kan alsnog worden beslist of wie er naar de hemel dan wel naar de hel gaan. In 2007 heeft de katholiek kerk deze wachtkamer afgeschaft, netjes gezegd: het is geen officieel onderdeel meer van de rooms-katholieke theologie.

vrijdag 19 juni: @ vragender

Vannacht wakkergeschud door W: noodweer volgens haar. Laten we het houden op het feit dat haar en mijn definitie van noodweer wat verschillen. Toen ik op haar verzoek de luifel had ingedraaid was de rust aan de hemel teruggekeerd en mijn en haar nachtrust enigszins ontregeld. Bij mij doet een glaasje wijn dan wonderen, bij W heeft dat vocht juist een tegenovergestelde werking. Om negen uur was ik wakker, W een kleine twee uur later. Onder de foto die ik in deze alinea heb gebruikt stond "Foto: Wouter van Bernebeek", ben je weer op de hoogte.

“Ga nu niet weer in op de geschiedenis van de kerk van Harreveld“ was het verzoek van W, terwijl ik net op het punt stond om de website https://dorpsbelangenharreveld.nl/ eens aan een nadere inspectie te onderwerpen om een sappig en bloedstollend verhaal te schrijven over de Sint‑Agathakerk. Je zult het complete verhaal over dit neogotisch rijksmonument uit 1868, ontworpen door architect Arnold te Wiel dus moeten missen. Toen een jaar of tien geleden bleek dat de zieltjes liever ter kerke gingen bij het tegenover Sint Agatha gelegen café de Boer (ook genoemd "de huiskamer van Harreveld"), trok de parochie na veel wikken en wegen in 2022 de stekker uit het heiligdom en werd de kerk aan de eredienst onttrokken. Om het monument voor de bewoners van het dorp te behouden werd een stichting opgericht Stagata. Als je meer wilt weten over de huidige (en toekomstige) functie van het kerkgebouw klik je gewoon even op de naam van de stichting.

En als je het over Harreveld hebt, moet je natuurlijk ook “inrichting Harreveld“ noemen, een verzamelnaam van diverse instellingen die in Harreveld gebivakkeerd hebben. Het begon in 1362 met de bouw van een adelijke havezate (onder meer bewoond door Freule Judith van Dorth - kopje kleiner gemaakt in 1799 omdat ze teveel van de kleur Oranje hield), later omgebouwd tot landhuis met slotgracht (1805). In 1875 kochten Duitse franciscanen het landhuis op. Zij waren Duitsland ontvlucht vanwege de Kulturkampf, een politieke strijd waarbij de overheid de invloed van de katholieke kerk probeerde te beperken. De broeders bouwden het landhuis uit tot een groot, imposant kloostercomplex. Toen de politieke situatie in Duitsland rustiger werd, vertrokken de franciscanen in 1911 weer. Het klooster werd overgenomen door de rooms-katholieke Sint-Vincentiusvereniging die het inrichtte als een internaat voor "verwaarloosde en moeilijk opvoedbare" jongens. De dagelijkse leiding lag decennialang in handen van de Broeders van Onze Lieve Vrouw van Zeven Smarten. Er verbleven continu zo’n 200 tot 250 jongens tussen de 10 en 18 jaar oud onder een streng, sober regime. Rond de jaren '90 werd de locatie omgevormd tot een justitiële jeugdinrichting (JJI) onder de vlag van het ministerie van Justitie. Het werd een streng beveiligde jeugdgevangenis waar jongeren straffen uitzaten of in preventieve hechtenis zaten. In 2006 raakte de instelling landelijk in opspraak na rapporten over ernstige misstanden en seksueel misbruik binnen de muren. Rond 2009 veranderde de koers en werd de jeugdgevangenis omgebouwd tot een instelling voor gesloten jeugdzorg (JeugdzorgPlus). Onder de naam Jongerenhuis Harreveld (later gerund door zorgaanbieder iHub) kwamen er jongeren te wonen met de zwaarste psychische en gedragsproblemen. Het huisvestte onder andere een 'Zikos'-afdeling voor jongeren in extreme psychische nood. Ook deze periode bleef omstreden; inspectierapporten uitten felle kritiek op het te strenge, isolerende regime en de veiligheid, wat uiteindelijk leidde tot de sluiting eind 2025. Inmiddels is de cirkel rond en wordt de locatie stap voor stap opnieuw ingericht als een Justitiële Jeugdinrichting. Overigens is er ook behoorlijk wat politiek gedonder: er gingen geruchten dat (een deel van) het terrein zou worden gebruikt voor opvang van asielzoekers.

Zal ik dan een bespreking van het rijksmonument de beltkoenrenmolen Hermien uit 1819 ook maar tot het uiterste beperken tot “deze achtkante molen, met een vlucht van 24 meter, gebouwd op een 2,75 meter hoge belt“ heeft onlangs een flinke opknapbeurt gehad (onder meer nieuwe wieken gekregen). De molen werd eeuwenlang bebruikt om graan te malen. Tegenwoordig houden vrijwilligers de molen draaiende. Meer informatie.

 

Denk niet dat de wandelaars zich vandaag druk maakten over instellingen voor intensieve jeugdzorg, kerken die aan de eredienst zijn onttrokken en een door vrijwilligers bemande beltkorenmolen. Ook carnavalsvereniging De Zandbieters, harmonie Sint Agatha en de corsogroep De Witte Brug zal ze worst zijn. Het enige wat een aantal wandelaars zal interesseren is dat ze zondag (met de wandelmarathon) te maken krijgen met de jaarlijkse survivalrun, georganiseerd door Stichting Survival Harreveld. Ze moeten het gebied van Harreveld dan delen met honderden, misschien wel duizend deelnemers en dan laten we de bezoekers nog buiten beschouwing. Maar dat zijn problemen voor zondag.

Even iets over problemen die je als routebeheerder tegenkomt. Door de aanleg van de fiets-/voetgangerstunnel werden we verplicht om de al jaren gebruikte oversteekplaats met de N18 in te ruilen met de tunnel (kwestie van veiligheid, volkomen begrijpelijk). Gevolg alleen: een tocht van een paar kilometer via de parallelweg die juist op de tijd dat wij die route gebruiken erg druk is met sluipverkeer. Voorstel was om de tocht dan tegen de klok in te laten lopen, waardoor je het sluipverkeer mist. Gevolg is alleen dat je dan meer verkeersregelaars hebt (bij rechtsaf slaan is dat meestal niet nodig, bij linksaf wel omdat je dan de weg oversteekt). Ook moeten de meeste kilometers vóór de pauzeplek liggen, zodat er andere “extra lusjes“ gevonden moesten worden. Vandaag proberen we het uit, volgende week gaan we evalueren. Ter illustratie de route van de 12,5 kilometer van vandaag.

En wij? Een lange uitslaap met een erg laat onbijt, iets van na de noen: onrustige nacht weet je nog? Daarna wat routecontroles op de fiets, altijd heerlijk met de kop in de (rij-)wind, een middagdutje in de kiepstoel, wat boodschappen voor het weekend en na de pastasalade (yep: restant van gisteren) aan het “werk“. Allerlei soorten klusjes: van verkeer regelen, kaarten innemen tot toezichthouden op de pauzeplek. En om half elf de nabespreking met dat welverdiende biertje en de bitterbal (soms heb je geluk: dan krijg je er van elk twee).

Een mooie dag, maar erg warm: het digitale kwik tikte in de loop van de middag 33 graden aan (real feel nog wat hoger). Overleg met brandweer en gemeente over eventuele afgelasting van het feestje; kon toch gewoon doorgaan, waarbij de uiteindelijke beslissing bij de diverse wandelgroepen werd gelegd. De minioren mochten om 18:30 vertrekken met 29 graden en senioren kwamen om 22:15 terug met nog steeds 27 graden op de teller. Veel waterpunten onderweg. En uiteindelijk viel het allemaal mee: het was inderdaad erg warm maar het onweer en de buien trokken links en rechts langs ons heen. En morgen? Morgen is er weer een dag, dan sluiten we de A4d af met een rondje Lievelde en maken we ons op voor de marathon van zondag.