camperfietsen - 16: een voorlopig einde

Als je eega en je nazaten een muziekevenement bezoeken heb je als schrijver van deze stukjes alle tijd om in de geschiedenis van Pijnacker te duiken. Een zeer opmerkelijk verhaal dat ik tegenkwam was “Het Hongerwonder van Pijnacker“ (bron). Hiermee wordt Engeltje van der Vlies bedoeld die leefde van 1787 tot 1853. Het was een Schiedamse dienstbode die landelijke bekendheid kreeg. Ze beweerde tientallen jaren niets te eten of te drinken. Ze bracht haar tijd door met het breien van kousen. Omdat veel mensen geloofden dat deze kousen een genezende kracht bezaten, had zij hiervan een handeltje gemaakt, dat bepaald geen windeieren legde. Boze tongen beweerden dat zij een bedriegster was. Zij trok er zich niets van aan en ging rustig door met haar kousenhandel. Maar het ongeloof nam steeds grotere vormen aan en allerwege werd er aandrang op haar uitgeoefend om zich onder controle te stellen, om na te gaan of er van bedrog sprake was. Doch Engeltje weigerde en toonde zich zeer verdrietig door het wantrouwen van haar medeburgers. In het jaar 1826 bedroeg het aantal bezoekers zelfs duizend per maand. Men kan begrijpen dat Engeltje het niet bij kon breien, zodat vele bezoekers zonder de genezing brengende kousen huiswaarts keerden. Door tussenkomst van de burgemeester, de heer Van den Braak, gelukte het eindelijk om haar te overtuigen van het feit dat als zij zich zou laten controleren, de praatjes de wereld uit zouden zijn. Deze commissie liet Engeltje een paar weken dag en nacht in de gaten houden en moesten uiteindelijk concluderen dat de bevindingen van het observatieteam was “[…] Wij ondergetekenden verklaren uit liefde der waarheid en ter requisitie van de heren Stipriaan, Luiscius en Vorstman, dat wij al hetgeen in dit journaal is opgetekend, rakende ene Engeltje van der Vlies te Pijnacker, door ons is gezien en waargenomen zonder daaromtrent enige afwijkingen te hebben meegemaakt, of daartoe door iemand aangezocht te zijn en veel minder daarvan, hetzij uit medelijden, hetzij om enige giften of gaven, of veranderd of gewijzigd te hebben, maar alles eenvoudig is opgetekend, zoals hiervoor in de beschrijving zelve gevonden wordt; bereid zijnde, een en ander gerequeerd, met solemne eede te bevestigen. […]” Uiteindelijk overleed Engeltje op 23 december 1853 na 35 jaar niet gegeten te hebben en 31 jaar niet gedronken. Doktoren voerden een autopsie uit en het bleek dat Engeltje de hele wereld bij de neus had genomen, de medische wetenschap niet uitgezonderd. Bij het onderzoek bleek de maag- en darminhoud restanten van voedsel te bevatten. Bij een later onderzoek kwam men tot de ontdekking dat er in de bedstede, waar Engeltje vele jaren had vertoefd, een buisje uitkwam, waardoor een buurvrouw haar vloeibare etenswaren toediende. Paul van Vliet zou zeggen: “Dat zijn leuke dingen voor de mensen!“

maandag 1 juni: @ kötteldiek

Aan alles komt een eind, ook aan onze meivakantie. Moest van mijn wederhelft (bijna) de hele maand mei blokkeren in de agenda en dat is gelukt. Na het feestje van een 14-jarig kleinkind trapten we op 3 mei af onder de titel “camperfietsen naar het zuiden“ en dat hebben we twee dagen volgehouden met Bocholt en Straelen als etappeplaatsen. Toen even een korte break (slecht weer) waarbij we twee camperproblemen hebben later verhelpen: ons 12-voltsysteem werkt weer en in de waterpomp zit ook weer muziek. Toen dit achter de kiezen was (en het weer weer wat beter) waren Sint Odiliënberg, Maastricht en Aachen de volgende etappeplaatsen. Sneeuw op de Vennbahn, dus besloten om via Sint Odiliënberg even naar de Kötteldiek te verhuizen om de energierekening van Vattenfall een beetje op te krikken (inderdaad thuis de kachel aan). Na een weekje hebben we de draad weer opgepakt, inderdaad in Sint Odiliënberg, maar besloten niet naar het zuiden te fietsen maar in Nederland te blijven: wachten op een oproep voor een operatie (die uiteindelijk - waarschijnlijk - pas eind juli zal plaatsvinden, maar weet alles eens van tevoren). De titel werd veranderd in camperfietsen en vervolgens gingen we zes nachten “overpinksteren“ in Balgoy. Daar heerlijk gefietst, meestal met zijn tweeën. Omdat “de pilletjes van de dokter“ moesten worden aangevuld twee nachten doorgebracht in Halle (W heeft de etappe Balgoy - Halle op de fiets afgelegd) en daarna volgden twee nachten in Werkhoven, waar we net een paar dagen te vroeg waren voor de eerste kersen maar wel konden genieten van de aardbeiden. Onze meivakantiereis afgesloen met twee nachten Zoetermeer (W op de fiets van Werkhoven naar Zoetermeer) waar we qualitytime doorgebracht hebben met (een deel van) ons nageslacht.

En dan vandaag weer naar huis, we hadden nog graag een paar weken zo doorgemodderd: W fietsen van etappeplaats naar etappeplaats en ik zorgen voor de randvoorwaarden. Zit er niet in: rest van de week (te beginnen met maandagavond) is volgeboekt met van alles en nog wat op vrijwilligersgebied. V: 224.601; A: 224.776. Rijtemperatuur 20 - 23 graden. Gereden tijdens deze reis 1.461 kilometer met de bus, de fietskilometers van W moeten we nog totaliseren. Zon op/onder: 05:19/21:43 (gegevens Lichtenvoorde). Busje staat intussen bij de dokter, iets met een radiatorventilator. We hebben dus al weer een bestemming gevonden voor ons AOW-vakantiegeld dat we onlangs hebben gekregen. En mocht dat niet voldoende zijn: we krijgen ook nog wat van de belasting terug. Je hoeft dus nog geen crowdfundactie te organiseren. Alhoewel: niks mis met zo'n actie. Waarschijnlijk spreken we elkaar hier weer in het weekend, dan staat er weer wat camperachtigs in de agenda. Vooropgesteld dat Puzzeltje dan gezondverklaard is.

camperfietsen - 15: de fiets start beter dan de bus

H te L (die een paar weken de tijd heeft om van alles te lezen) wees mij op de rubriek met lezersreacties in het Parool. Een van de schrijvers geeft te kennen: “Het gaat niet alleen om de prijs. De vraag is niet wat een bitterbal kost, maar wat die waard is. Rekenkundig moet je bijvoorbeeld nooit kinderen nemen. Alles bijeen kosten ze ongeveer de prijs van een half tot driekwart huis. Er is kennelijk iets anders dan die rekening dat kinderen interessant maakt. Maar voor de prijs van een kind kun je jarenlang bitterballen eten. Staan tegenover de prijzige bitterballen een aardige bediening, gezellige sfeer, je vrienden zien, een tijd waar je met genoegen op terugkijkt? Dan lijkt de prijs mij bijzaak. Vinden we dat hoe dan ook te duur, bedenk dan dat nog nooit iemand is overleden aan bitterballengebrek“.

Ook wees hij me op een interview met Harrie Jekkers in de Volkskrant. Harrie (die van “Over de muur“ met Klein Orkest en “Oh, oh Den Haag“) stopt binnenkort met optreden. H te L vond dat het woord salonsocialist zowel bij Harrie als bij mij past en citeerde de zanger: “Mijn twintiger jaren, dat was de tijd van het kabinet-Den Uyl. Als je toen niet links was, had je geen vrienden. Iederéén was links. Het is wel teleurstellend dat al die linkse mensen langzamerhand gearriveerd zijn in goede banen en niet zo links meer zijn. Ik reken mijzelf daar ook enigszins toe. Wat moet ik nou nog zeggen met al dat bezit dat ik heb?“

Dan nog even die dorpssupers. Naar aanleiding van mijn verhaal over Anno die zijn dagwinkel in Werkhoven moest sluiten kreeg ik een appje van S te W die het met me eens was dat de sluiting van dit soort winkels vrijwel altijd een ramp voor een dorp is. Ze wijst er wel op dat in veel kleine plaatsen dit soort dagwinkels worden gerund door vrijwilligers. Het succes van zo’n super annex ontmoetingscentrum heeft volgens haar vooral te maken met de hechte dorpsgemeenschap. Ze wijst naar een initiatief in Baambrugge, een klein gat in de buurt van Abcoude waar de inwoners er echt de schouders onder gezet hebben. Belangrijk is dat je niet alleen kartrekkers hebt maar ook mensen die kennis hebben van hoe het fiscaal allemaal zit en die ook een businessplan kunnen schrijven. Als je dan als supermarkt provinciale subsidie in de wacht kunt slepen en nog geld kunt binnenhalen via crowdfunding dan ben je een goed eind op weg.

zaterdag 30 mei: @ zoetermeer

Vrijdagavond was er nog een beetje nat spektakel. Vergeleken met onder meer het oosten van het land stelde het niet zoveel voor. Op bijgaande foto zie je de lieftallige voeten van mijn jongste zus die met man, hond en campertje in het Achterhoekse Haarlo op een kampeerterrein van de Groene Koepel staat, je weet wel die club waar ook “kamperen bij de boswachter“ onder valt. Ze laat zien waar je terecht komt als je uit hun campertje stapt. Gelukkig dat ze niet met een tentje op pad waren. Hier in Werkhoven wel een daling in temperatuur van 10 graden in een tijdsbestek van een uur. Vond het helemaal niet erg. Kreeg later in het weekend nog een filmpje van zwager R die met vrouw en blafbeest ergens in de buurt van Münster op een camping staan. Volsta met een screenshot: er komt "een beetje water" van de luifel.

Vandaag een verplaatsing naar het westen. Einddoel camping De Drie Morgen in de Driemanspolder bij Zoetermeer. Is sinds een paar jaar ons vaste thuis geworden wanneer we bij en met dochterlief en aanhang in Pijnacker leuke dingen ondernemen. W wilde de afstand per fiets overbruggen, je bent niet voor niks aan het “camperfietsen“. Het pad dat ik voor haar had uitgestippeld komt vrijwel overeen met afgelegde route, zie bijgaand kaartje. Tja je weet maar nooit of de relatie van W met Komoot goed genoeg is om een tocht inderdaad exact conform planning te volbrengen. Met wind uit het oosten is het lekker fietsen als je voornamelijk westwaarts moet.

Had zelf wat moeite om op de weg te komen. Motor wilde niet “ronddraaien“, steeds een voorzichtig begin en dan uit met het feest. Had donderdag al een melding “laat motor controleren“ maar dat lampje van het motormanagement heeft in zijn leven al zo vaak zijn gezicht laten zien. Ooit een keer een halve dag in een Franse Fiatgarage doorgebracht, systeem uitgelezen en niks kunnen vinden. Na een keer of tien probereren liep de motor weer als een tierelier. Ben in één ruk doorgereden naar de camping bij Zoetermeer. Was ook geen interessante route. Kon vervolgens een paar uur op de parkeerplaats (zo’n 200 meter voor de camping) staan wachten, immers inchecken vanaf 14:00 uur en de laatste keer gemerkt dat ze daar (soms) behoorlijk precies aan kunnen zijn. Meer zo’n TOP-parkeerterrein (Toeristisch Overstap Punt) waar relatief veel campers geparkeerd stonden. Even de benen languit, een sapje en een paar puzzels en voor je het weet staat W naast je.

W had maar één foto gemaakt tijdens haar tocht van 71,8 kilometer, maar "over die foto kun je een verhaal van minstens drie A4-tjes kwijt" was haar begeleidende commentaar. Klopt, maar zal het mijn volgers niet aandoen. Het is een foto van de plek waar het Lekkanaal uitmondt in het Amsterdam-Rijnkanaal. Die plek zoek je bij Nieuwegein, vlak bij de historische kern van Vreeswijk. Het is een bijzonder stukje Nederlandse waterbouw waar verschillende functies samenkomen: scheepvaart, waterbeheer, drinkwatervoorziening en zelfs militaire geschiedenis. Ondanks dat het Lekkanaal maar ongeveer 4 kilometer lang is vormt het een cruciale verbinding tussen de rivier de Lek en het Amsterdam-Rijnkanaal. Hierdoor kunnen schepen vanuit de Rijncorridor richting Amsterdam varen zonder gebruik te maken van oudere vaarwegen. Details over de Prinses Beatrixsluizen (een van de drukste sluizencomplexen van Nederland), de historische Plofsluis (beschreven in een blog van mij uit juli 2024), zal ik achterwege laten. W vond het een heel opvallende plek: overal water! En inderdaad zie je brede waterwegen, grote binnenvaartschepen en sluizen. Voldoende zo?

Aanmelden, installeren, soepje, douchen en wat ander niet nader te omschrijven sopwerk. Toen op de fiets naar Pijnacker, waar de Achterhoekse vlag weer fier wapperde, het bier koud stond, de barbecue (schoonzoon M) en het kookeiland (dochter F) weer hun best deden en we uiteindelijk (zoals gebruikelijk) met Hitser verloren van kleinzoon Q en dat nog wel met de versie met hits van Nederlandse artiesten, waaronder veel “oude meuk“. Voor het donker terug en dat is niet zo moeilijk om deze tijd van het jaar, want zon op/onder: 05:30/21:49 (gegevens Pijnacker). Rijtemperatuur 21 - 23 graden, later op de dag werd het net geen 28 graden en dat is zeer warm voor eind mei. Al met al een heel prettige dag. V:224.536; A: 224.601. We blijven nog een dagje in deze buurt.

zondag 31 mei: @ zoetermeer

Een rustige zondagochtend na een nacht rondleidingen op het museum gegeven te hebben in het Servo-Kroatisch (je weet wel die taal die je uitspreekt als “srpskohrvatski“. Na de broodjes moest W even met de fiets op klep om vogels te kijken terwijl ik me bezighield met mijn lievelingsactiviteit op de zondagochtend: “zo weinig mogelijk activiteit ondernemen“. W kwam terug met een paar foto’s maar met de teleurstellende mededeling dat ze geen “bijzonder spul“ had gezien. Bij dat “bijzondere spul“ moet je denken aan lepelaars en (sinds kort ook af en toe in de Driemanspolder) flamingo’s uit het Zwillbrocker Venn, herkenbaar aan hun ring. Zwanen en kieviten waren in de meerderheid.

“Zijn die huizen hier nu gemiddeld erg veel duurder?“, vroeg W zich af toen we vanmorgen door de omgeving fietsten voor een nieuwe ontmoeting met (een deel van) ons nageslacht. Had nog wat tijd over en zie: zowel de de gemiddelde WOZ-waarde als de gemiddelde verkoopprijs liggen in Pijnacker een behoorlijk stuk hoger dan in Oost Gelre. De WOZ-waarde geeft de geschatte woningwaarde voor belastingen weer, terwijl de verkoopprijs gebaseerd is op daadwerkelijk verkochte woningen. We gaan in beide gevallen uit van cijfers over 2025. Maak je borst maar nat: Voor Pijnacker gelden de volgende getallen: € 630.670 (verkoopprijs) en € 516,000 (WOZ-waarde). Voor Oost Gelre lag de gemiddelde verkoopprijs in 2025 rond €377.000 tot €384.000, terwijl de gemiddelde WOZ-waarde uitkomt op €341.000. Een gemiddelde koopwoning in Pijnacker kost momenteel ongeveer €250.000 meer dan een vergelijkbare woning in Oost Gelre. De belangrijkste reden daarvoor is dat Pijnacker profiteert van de ligging nabij Den Haag, Rotterdam en Delft, waardoor de woningdruk veel hoger is. Afbeelding in deze alinea komt van Funda. Het gaat om een tussenwoning uit 1962. Kopen? € 545.000 (kosten koper).

En dat terwijl beide gebieden een soortgelijke oorsprong hebben: de omgeving was drassig en werd in de loop der tijden ontgonnen. Pijnacker ligt in het veenweidegebied tussen Delft, Rotterdam en Zoetermeer en ontstond op een hoger gelegen kleirug. Juist deze iets hogere gronden maakten bewoning mogelijk in een landschap dat verder uit moerassen en veengebieden bestond. De eerste bewoners vestigden zich waarschijnlijk tussen de jaren 800 en 1000. In de eeuwen daarna begonnen de graven van Holland met grootschalige ontginningen van het veengebied. Door sloten te graven en water af te voeren werd de grond geschikt gemaakt voor landbouw en veeteelt. In deze periode ontstonden ook omliggende nederzettingen zoals Delfgauw en later Nootdorp. De ontginningen hadden echter een keerzijde. Het veen begon in te klinken en de bodem daalde. Vanaf de zestiende eeuw werd bovendien op grote schaal turf gewonnen, wat leidde tot het ontstaan van plassen en watergebieden. Om het land bruikbaar te houden werden polders aangelegd en molens gebouwd om het water weg te malen. Veel van het huidige landschap rond Pijnacker is gevormd door deze eeuwenlange strijd tegen het water. Vond bijgaande afbeelding wel passend. Bijschrijft: “de 17e-eeuwse boerderij aan de Noordweg no. 29 te Pijnacker, naar een aquarel van Verheul uit 1929 (foto: Gemeentelijke Archiefdienst Rotterdam)“.

Schoonzoon M nam vandaag met zijn sax deel aan het meezingevenement "Van Smartlap tot Opera" op de Koeweide in Rotterdam Crooswijk, dat voor W, dochter F en kleinzoon Q uitstekend befietsbaar was vanuit Pijnacker. Voor opa net een paar kilometers te ver, hij mocht op het huis en kat Azrael passen. "Van Smartlap tot Opera" is een grootschalig, gratis buitenconcert, dit jaar toe aan zijn 17e editie. “Het evenement staat bekend als een ongekend meezingspektakel waar jaarlijks zo'n 1.500 tot 2.000 bezoekers op afkomen. Het festival brengt een unieke mix van oer-Hollandse tranentrekkers en wereldberoemde opera-aria's.“ (bron: programmaboekje). W vond het indrukwekkend en noemde het “een laagdrempelig feest van herkenning voor jong en oud“ (waarschijnlijk hetzelfde programmaboekje gelezen). Ketelbinkie en Bella Italia werden moeiteloos afgewisseld met meesterwerken uit het klassieke repertoire, zoals De Barbier van Sevilla en dat alles uitgevoerd door zo’n 150 muzikanten en zangers op het podium, een samenwerking tussen meerdere koren en orkesten, waarvan ik je de namen zal besparen omdat het allemaal “locals“ zijn. Heb overigens het Nonnenkoor niet horen noemen, maar die zal ongetwijfeld door het publiek zijn meegebruld net als Conquest of Paradise. Ik werd via filmpjes op de hoogte gehouden.

En ook zo was er weer heel snel een mooie dag voorbij. Maximaal 23 graden in de Driemanspolder, het voelde warmer: benauwder. Na weer een uitstekende maaltijd in het Pijnackerse terug naar de camping, Nog wel wat extra kilometers gereden: toen Miep van Google zei: “Bestemming bereikt“ kwamen haar en onze bestemming niet geheel overeen, er zat nog een paar kilometer tussen. Maar mooie rustige paden, dus geen straf. En morgen? Morgen is er weer een dag. We gaan kijken of ons busje wil starten en dan gaan we linea recta naar de Achterhoek: onze meivakantie is morgen afgelopen. Dan nog even de evaluatie want dan zijn we terug van niet ver weggeweest, maar zoals gewoonlijk kan de publicatie van dat verhaal even op zich laten wachten. Net als dit verhaal, maar hier is het eindelijk beste C te L.

camperfietsen - 14: een broekje (niet voor in de branding)

Was toch een hele nette foto in mijn vorige blog? Bedoel die van mijn achterkant met die winkelhaak in de broek. Nee, geen bil te zien, was een stuk been. Stof van mijn korte broek was na 15 jaar trouwe (zomer)dienst een beetje op (heet dat niet "sleets"?) en toen ik mijn prettige lijf op het zadel hijste, zei broekje “prtt“. W begon nog spontaan te zingen “een broekje in de branding“, maar geloof toch echt dat de zee nog hemelsbreed op zo’n 75 kilometer ligt. Liedje is van Gerard Cox overigens. Weet nog dat ik het slot het mooist vond:

Een broekje in de branding
Overtuig u er eerst van
Wat zat er in voordat het aangedreven kwam

Kreeg wel de opdracht een fietsroute te plannen die de ANWB-winkel in Zeist als highlight had, maar meer daarover in het dagverslag.

“Je moet je echt proberen te beperken“, sprak W toen ze gisteren las wat ze allemaal beleefd had. Schijnt dat mijn verhalen de laatste tijd steeds langer worden. Weet het, maar er zijn zoveel leuke dingen om te vertellen en ik heb zoveel foto’s die ik hier niet plaats omdat elk dagverslag anders een compleet boekwerk wordt. Voorbeeld? Nou, nog eentje dan, nog eentje dan en dan ..... Bijgaande foto is van 27 mei en laat een dagelijks ritueel van ons tweetjes zien. Op het moment dat we de lamp aandoen steken we beiden een vinger op om aan te tonen “hij doet het“. Het ritueel is in ons leven gekomen op de eerste avond nadat in Liempde de Camper Pitt Stop ons weer van 12 volt had voorzien. Nee, we houden het bij één voorbeeld.

vrijdag 29 mei: @ werkhoven

Vandaag mag de bus een dagje stilstaan. Wie W kent is dat absoluut niet op de bewoners van Puzzel van toepassing. We moeten in ieder geval iets doen aan dat “broekje (niet) in de branding“. Voor de verandering weer eens een warme nacht.

Oude stenen genoeg hier in de buurt, nieuwe trouwens ook en dan vooral “dure“ stenen, dat hebben we gisteren gezien tijdens ons verkenningstochtje op de fiets. Vandaag opnieuw gestapelde stenen in de herkansing, waaronder Slot Zeist. Ooit het lustoord van Willem Adriaan, graaf van Nassau-Odijk en kleinzoon van prins Maurits. Gebouwd in de tweede helft van de zeventiende eeuw. Het slot was oorspronkelijk bedoeld als woonhuis voor adellijke families, maar kreeg later verschillende andere functies. In de negentiende eeuw werd het gebouw gebruikt door de Hernhutters, een protestantse geloofsgemeenschap die veel invloed had op de ontwikkeling van Zeist. Nu het ideale decor voor vorstelijke evenementen, historie opsnuiven of genieten van kunst en cultuur.

Twee broeken in de uitverkoop bij de ANWB gescoord. Nou ja, je weet hoe dat gaat: W scoren en ik passen. Kan er voorlopig weer tegen. En toen mocht het de bossen in. Een pad dat we eigenlijk altijd “meenemen“ in onze route is het Gravelpad Kerckebosch–Oud London. Nou ja, wij? Zij van Komoot regelt dat voor ons: je klikt een paar punten aan op de kaart em Miep doet de rest. Ze heeft zo haar voorkeuren: bij Hotel Oud Londen het pad op (eerste stuk is verhard en heet het Zwitsersekade). Ten zuid westen van de Jagersingel (een drukke oversteek) heet het Padvinderslaantje. Je passseert enkele Scouting blokhutten (prima uitpufbankjes!).

Bij Kasteel Zeist vroeg W of hier het trainingskamp van de KNVB was. Wist alleen een ontwijkend NEE uit mijn mond te krijgen. Laten we nu een tijdje later langs de KNVB Campus fietsen. Heb altijd gemeend dat het een klein gebouwtje was waar het Nederlands Elftal bij tijd en wijle trainde maar ChatGTP zegt het volgende: “De KNVB Campus in Zeist is het nationale voetbalcentrum van Nederland. Op deze campus trainen de Nederlandse voetbalteams, waaronder het Nederlands elftal. Het terrein behoort tot de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) en ligt midden in een bosrijke omgeving op de Utrechtse Heuvelrug. De campus beschikt over moderne trainingsvelden, sporthallen, vergaderruimtes en een hotel voor spelers en staf. Ook worden hier opleidingen voor trainers en scheidsrechters georganiseerd. De KNVB Campus werd vernieuwd en uitgebreid in 2016 en geldt tegenwoordig als een van de modernste voetbalcomplexen van Europa.“ W moest nog even een foto sturen naar onze voetballende kleinzoon en was later in een uitvoerige chat met hem verwikkeld.

En dan kom je vanzelf op Landgoed Heidestein terecht, natuurgebied tussen Zeist en Driebergen. Het landgoed ligt op de Utrechtse Heuvelrug en bestaat uit bossen, heidevelden, zandverstuivingen en lanen. Zoals veel van dat soort landgoederen eindigde ook Heidestein op het bordje van de natuurbescherming, in dit geval het Utrechts Landschap. Als je te vroeg bent voor rijpe kersen moet je zeker nog een paar maand wachten tot de heide bloeit.

Wanneer je op het routekaartje voor vandaag kijkt (kaartje in de volgende alinea) zie je dat we twee keer Odijk geschampt hebben, Datzelfde kaartje laat zien dat langs Odijk het riviertje de Kromme Rijn loopt. Dit is een oude zijtak van de Rijn die door plaatsen als Wijk bij Duurstede, Werkhoven, Odijk en Bunnik stroomt richting Utrecht. Dit watertje heeft een grote rol gespeeld in de geschiedenis van Odijk. Het was belangrijk voor landbouw, handel en vervoer. De grond langs de rivier was vruchtbaar, waardoor boeren er goed gewassen konden verbouwen en vee konden houden. Daardoor ontstond er al vroeg bewoning in het gebied rond Odijk. Daarnaast werd de Kromme Rijn gebruikt als transportroute. Boeren en handelaren vervoerden producten zoals graan, fruit en hout per boot naar grotere plaatsen, vooral naar Utrecht. Wegen waren vroeger vaak slecht, waardoor vervoer over water sneller en gemakkelijker was. De rivier hielp Odijk (maar ook Bunnik en Werkhoven) dus om economisch te groeien. Overigens hebben we het dan over een iets andere Kromme Rijn dan tegenwoordig, het was een belangrijke tak van de Rijn, zo belangrijk dat het deel uitmaakte van de de noordgrens van het Romeinse Rijk, de zogenaamde Lower Germanic Limes. De Romeinen gebruikten de Rijn als natuurlijke grens tussen hun rijk en de gebieden van Germaanse stammen in het noorden. Gisteren kwamen we een grenssteen tegen. In 1122 veranderde de geschiedenis van de Kromme Rijn ingrijpend. Bij Wijk bij Duurstede werd een dam gebouwd in de Rijn om overstromingen te voorkomen en de waterstand beter te regelen. Hierdoor stroomde er veel minder water door de Kromme Rijn en verloor de rivier haar functie als hoofdarm van de Rijn. Toch bleef zij belangrijk voor de omgeving. In de negentiende en twintigste eeuw veranderde de rivier vooral in een recreatiegebied.

En dan de boodschappen. Een paar jaar geleden had je in Werkhoven nog Anno's Dagwinkel, maar dat was toen ik er de laatste keer kwam al meer een sociale ontmoetingsplaats dan een echte winkel. Snapte al niet dat Anno zijn hoofd boven water kon houden met de verkoop van perssinaasappels, chocolademelk, vla, melk, een spuitbus slagroom, gemberontbijtkoek, zelfrijzend bakmeel, gehaktkruiden en laurierblad. Ik noem maar wat essentiële levensbehoeften. De dichtstbijzijnde super voor ons is nu de Jumbo in Odijk. Fietsroute iets verlegd en we komen er op het eind langs. Wel iets anders gekocht dan de hierboven genoemde artikelen. En met een verrassende eindsprint (nou ja sprint: wind tegen en op het einde van de tocht) kwamen we via de oprijlaan van kasteel Beverweerd na 28,2 kilometer tegen half drie weer op onze camperplaats aan. Een mooie dag, maar het fietsen viel me vandaag tegen. Kwestie van een combinatie van hitte, wind tegen en nog wat oude vermoeidheid in de benen? 31 graden, broeierig. Er wordt later op de dag regen verwacht, maar eerst zien en dan pas geloven. En morgen? Morgen is er weer een dag. We gaan naar de polder in Zoertermeer: twee dagen aandacht besteden aan een deel van de familie. Of W de 70 kilometer per fiets aflegt hoor je morgen.

 

camperfietsen - 13: te vroeg voor vroege kersen

Natuurlijk een paar vragen over de versierde steen in het vorige blog. Had geen ruimte meer om er een verhaaltje bij te schrijven, dus bij dezen. Het gaat om een min of meer nieuwe rage: “Happy Stones“. In het kort: je zoekt (of koopt) een mooie gladde steen, beschildert deze, zet er een leuke boodschap op en verstopt hem. Iemand die jouw steen vindt, neemt hem mee of verplaatst hem weer. Wil je meer informatie, klik op Doodle Stones.

Of we het nieuws volgen? Een vraag van H te W. Jazeker H te W, het journaal van 20:00 uur is vaste prik en ook de belangrijkste nieuwsfeiten uit de kranten van DPG via “uit andere media“ worden door ons bekeken. Moet je eerlijk bekennen dat ik op dit ogenblik meer geïnteresseerd ben in www.hallesbelang.nl. Dat komt natuurlijk ook omdat het belangrijkste nieuwsfeit van Het Parool de afgelopen week ging over het prijsniveau van de bitterballen op terrassen in Amsterdam: “Eigenlijk bestaat het uit niet veel meer dan gefrituurd paneermeel met wat ragout van het een of ander, maar de bitterbal is natuurlijk veel meer dan dat. Een portie bitterballen is het hart van de kroeg. Een namiddag borrelen met vrienden zónder bitterballen is als een kind zonder moeder.“

Één van mijn vaste volgers, K te Z, had gedacht dat ik gisteren wel aandacht zou besteden aan het Offerfeest. Was me even ontgaan, K te Z, was teveel gefocust op die bitterballen. Heb naar aanleiding van je vraag nog even de digitale kranten bekeken en inderdaad: ondermeer Trouw besteedde aandacht aan dit islamitische feest en vertelt: “Eigenlijk doet de naam ‘Offerfeest’ de betekenis van het islamitische feest tekort. Het doet al snel denken aan schapen of slachten, maar het gaat om veel meer“. De aanleiding van het Offerfeest, in het Arabisch Eid al-Adha, is het verhaal dat de profeet Ibrahim bereid was zijn zoon te offeren uit gehoorzaamheid aan God. Op het moment dat Ibrahim zijn offer wilde uitvoeren, greep God in en werd er een dier geofferd in plaats van zijn zoon. Het verhaal staat symbool voor geloof, vertrouwen, gehoorzaamheid en toewijding aan God. Het verhaal komt niet alleen bij de mohammedanen voor, ook de christelijke kerken kennen het, alleen heeft dan Abraham het mes in de hand en heet de zoon niet Ismaël maar Isaak. Het wordt in die laatste cultuur alleen niet gevierd. In de islamitische wereld heeft het Offerfeest een vooral een sociale betekenis: families bezoeken elkaar; wanneer er een schaap, geit, koe of ander toegestaan dier geslacht is wordt het wordt verdeeld onder familie, vrienden en mensen die het minder breed hebben. Naastenliefde en delen met anderen zijn belangrijke onderdelen van het feest. Volgens Trouw: “Het Offerfeest benadrukt niet alleen religieuze gehoorzaamheid, maar ook waarden als solidariteit, dankbaarheid en zorg voor elkaar. Daarom heeft het feest voor veel moslims een diepe spirituele én maatschappelijke betekenis“. 

Tenslotte een vraag van T te L: of ik een reparatiesetje bij me heb voor problemen aan de camper. Ja T te L, ik gebruik twee dingen: kruipolie en ducttape. Een en ander geheel volgens bijgaande beslissingsboom en tot op heden bevalt het uitstekend. Hoort eigenlijk nog één tak bij “Can I fix it?“ No→seek help.

 

donderdag 28 mei: @ werkhoven

Toen ik vanmorgen mijn ogen opendeed fluisterde W mij het volgende in het oor: “Bij de kynologenclub werd hij chagrijnig, met dien verstande dat veel mensen vinden dat de taal door de spelfouten op internet verloedert.” Een normaal mens zou de wenkbrauwen fronsen, maar na 52 huwelijksjaren (en een jaar samenwonen) wist ik dat mijn eega mij vertelde wat me te wachten stond bij de Spellingtest. En weer eens 0 fouten, ja: beiden!

Iets verder dan halverwege Halle en de Noordzee ligt Werkhoven, die plaats van "Kersen rood, zomer in de sloot" (of schoot). Het is een traditionele weerspreuk die aangeeft dat de zomer definitief is begonnen zodra de kersen beginnen te kleuren en rijp zijn om te plukken. Helaas nog net geen kersentijd, de eerste bommetjes worden volgende week verwacht. Het echte kersenseizoen is iets later: verse, lokale kersen zijn doorgaans volop verkrijgbaar van medio juni tot en met augustus. Voor ik weer een lading commentaar krijg, er is inderdaad nog een variant namelijk “Kersen rood, handel dood”. Vroeger werd dit gezegd in de agrarische sector; zodra de kersen rijp waren (hartje zomer) lag de handel stil omdat iedereen op vakantie was of van het weer genoot.

Werkhoven werd het deze keer dus niet om de kersen, maar om de aardbeien. Nu moet ik me ernstig inhouden. Mijn broer zou zeggen: “Breek hem de bek niet open“. Er is een bekende historische uitspraak van de beroemde Duitse schrijver Johann Wolfgang von Goethe die beide vruchten combineert: "Men moet aan kinderen en vogels vragen hoe kersen en aardbeien smaken." Hij was erg filosofisch bezig op het moment dat hij dat zinnetje noteerde: vogels pikken instinctief altijd de allerbeste, rijpste en lekkerste vruchten uit de boom en kinderen proeven voedsel met een open, eerlijke blik en genieten er intens van, zonder verborgen agenda of aangeleerde beleefdheid. Volgens mijn leraar Nederlands op de kweekschool (daar heb je hem weer) benadrukt deze spreuk de pure, onbevooroordeelde en oprechte beleving van de natuur en het leven. Ik zal je zijn gedachten over de volgende twee spreekwoorden besparen: "Met hoge heren is het kwaad kersen eten" en "Petrus en Paulus nemen de aardbeien mee."

We hadden alle tijd op Hessenoord vanmorgen. Moesten eerst wel even door de reptielenfase heen, want koud vannacht. Minumumtemperatuur (tegen 06:00 uur) 10 graden (bron: Buienradar). We waren voorbereid: ’s nachts zijramen weer dicht en W een ponnetje aan. Voor mij gewoon weer twee dekbedden.

Werkhoven dus, in het hart van het Kromme‑Rijngebied, waar “de rivier als een zilveren lint door het landschap slingert“. Centraal in het dorp staat de Sint‑Stephanuskerk, een robuust gebouw dat al sinds de middeleeuwen in Werkhoven staat te staan met een toren die stormen, oorlogen en stille zomers doorstaan. De vroegste vermelding van een kerk in Werkhoven (toen Werkundia) stamt uit de de tijd rond 800 na Chr. Eerst van hout, maar rond 1100 werd de houten kerk vervangen door een stenen gebouw van tufsteen. Rond 1480 kreeg de kerk een gotisch uiterlijk en in 1830 volgde een verbouwing in neo‑gotische stijl. Leuk detail: tijdens de restauratie van 1995 werd de tufsteen van de noordmuur weer zichtbaar gemaakt.

Wij kwamen echter niet voor de kerk, wij zochten camperplaats de Kersenpit op. Al eens eerder gestaan en toen genoten van de overheerlijke bommetjes. De camperplaats ligt een eindje buiten Werkhoven en fietsend van het dorp naar de camperplaats (eventjes een zijpad in) vind je Kasteel Beverweerd, verscholen tussen hoge bomen en omringd door water. Het kasteel heeft eeuwenlang adellijke families, kunstenaars en zelfs een internationale school gehuisvest. De laatste jaren is het een beetje verloederd. Vond op de website van RTV Utrecht (bijgaande foto is overigens van W) een artikel (begin 2026) met als strekking: “na jarenlange leegstand wil de nieuwe eigenaar kasteel Beverweerd restaureren en er een hoogwaardig hotel en restaurant te realiseren. Ook het kasteelpark krijgt een opknapbeurt. De gemeente Bunnik zegt positief tegenover het plan te staan om het historische landgoed te behouden en een nieuwe, toekomstbestendige functie te geven.“ Eerdere pogingen om een nieuwe bestemming te geven aan het kasteel (appartementen, zorgwoningen) kwamen niet van de grond. Werkhoven en het kasteel wachten geduldig af.

Wij reden ietsje verder en kwamen (rijdend van de A12 naar Werkhoven) aan de linkerkant de boomgaard van Wim en Marjolein Oskam tegen. Naast hun bedrijf openden ze een paar jaar geleden een kersenkraam die in het kersenseizoen, wat ongeveer loopt van juni tot augustus, een een druk bezocht adres is. Oeps: zou bijna de aardbeien vergeten. De kersenkraam is in de loop der jaren steeds verder uitgebreid. Je kunt er niet alleen kersen en aardbeien halen, maar ook eigen appels, peren, asperges, eieren, ijsjes van Merels ijs (lokaal gemaakt in Werkhoven), aardappelen van Wims broer Co en Schulp sappen, gemaakt van eigen appels! Tijdens en naast het kersenseizoen is ook de fruitautomaat geopend. Och en als je overal klein (het liefst groot) geld van weet te maken en je hebt een paar vierkante meters grond over dan begin je toch een camperplaats? De gasten zijn allemaal behoorlijk tevreden, en dat kan ook niet anders met goede staanplaatsen, prima sanitair, simpel en netjes. aardige eigenaren. 

De camperplek is sinds 2025 aangesloten bij het landelijke netwerk Langs Boerenerven. Dat is een samenwerkingsverband van camperplaatsen bij boerenerven verspreid door Nederland. We hebben in de afgelopen jaren al op verschillende van die erven gestaan.

En dan moet er gefietst worden. Heerlijke omgeving! Voor mij dan: ik hou van ruimte en een baken. Dat was vandaag de watertoren van Werkhoven. Deze staat buiten het dorp en vormt bijna het geografisch middelpunt van het Kromme Rijngebied. De watertoren is 43 meter hoog en gebouwd tussen 1934 en 1937 in opdracht van Waterleidingbedrijf Zuid-Oost-Utrecht. Wat de toren bijzonder maakt, is de vorm. Veel Nederlandse watertorens zijn rond met een duidelijk zichtbaar waterreservoir, maar die van Werkhoven is juist vierkant en strak vormgegeven. Door de vrije ligging tussen de weilanden is hij al van ver zichtbaar en een echt herkenningspunt in de streek. Sinds 1989 wordt de toren bewoond. De huidige eigenaren hebben hem stap voor stap gerestaureerd en opengesteld voor publiek, alleen vandaag zat de poort dicht.

Een boerderij ijsje (zonder streepje?) bij een zorgboerderij vlak voor Cothen. Op dezelfde plek was ook een camping gevestigd, camping de Bossewaard. Verderop in Cothen midden op de brink de Toffe Peer, een bronzen beeld van kunstenaar Ab Bosman. Het beeld eert de rijke geschiedenis van de fruitteelt in de regio en symboliseert dat er veel "toffe peren" in Cothen wonen. Het kunstwerk werd geplaatst bij het afscheid van Cothen als zelfstandige gemeente in 1996, voordat het onderdeel werd van de gemeente Wijk bij Duurstede. Heb het plaatje meteen doorgestuurd naar de twee toffe peren van het PeerToftheater.

En net na Cothen - aan de oevers van de Kromme Rijn - schampten we kasteel (of huis) Rhijnestein. Het kasteel behoort tot de oudste ridderhofsteden van de provincie Utrecht en werd al in 1248 genoemd in officiële documenten. De oorsprong van Rhijnestein ligt waarschijnlijk nog eerder, in de dertiende eeuw. Er zit een heel verhaal vast aan dit soort gebouwen. Het oudste deel van het kasteel is een middeleeuwse woontoren die oorspronkelijk bedoeld was als verdedigbaar woonhuis. In de Middeleeuwen maakte Rhijnestein deel uit van een netwerk van versterkte huizen langs de Kromme Rijn. Door de strategische ligging speelde het kasteel een rol in regionale conflicten en machtsstrijd tussen edelen en bisschoppen. Pikant detail: een bekende bewoner was Jan van Rhijnestein, een bastaardzoon van de bisschop van Utrecht. Hij kreeg in de veertiende eeuw de reputatie van roofridder nadat hij omliggende dorpen had geplunderd. Als straf werd het kasteel gedeeltelijk verwoest. In de negentiende eeuw kreeg Rhijnestein zijn huidige uiterlijk. Vandaag de dag is Rhijnestein een particulier landgoed en een rijksmonument.

En toen kon het kwartetten beginnen: de diverse kastelen en/of landhuizen in de buurt van Langbroek. Heb in het verleden aandacht besteed aan de buitenverblijven van de “rijke stinkerds“. Vandaag beperk ik me tot een plaatje van Sterkenburg en de opmerking dat het geslacht Sterkenburg uitstierf in de vijftiende eeuw uit met Catharina van Sterkenburg, die bij haar huwelijk in 1456 met Wouter van Isendoorn van haar vader Gijsbrecht “dat huys ende herlicheyt tot Sterckenborgh met sijner hofstat ontving“. De rest kun je ongetwijfeld opzoeken mocht je daar behoefte toe gevoelen.

Wat was dat biertje na 31,7 kilometer lekker. En wat was het weer een mooie dag. Nee: W heeft de afstand Halle - Werkhoven niet met de fiets overbrugd. Te ver en vooral geen mooie route. V: 224.433; A: 224.536. Rijtemperatuur 20 tot 23 graden. Tijdens het fietsen werd het een tikje warmer. Wind zuidoost 2 tot 3. Zon op/onder: 05:28/21:44 (gegevens Werkhoven). En morgen? Morgen is er weer een dag. Er zijn dan wel geen kersen maar ongetwijfeld fietspaden. En morgen begint mijn blog met een verhaal over onderstaande foto. Probeer maar vast iets te verzinnen.