voorzichtige schreden - 6: haarle in de herkansing

Afgelopen weken/maanden weer een paar leuke woorden tegengekomen die ik je niet wil onthouden. Het mooiste kwam van Paulien Cornelissen, dat eenvrouwsjurilid bij de Slimste Mens. Zij kwam onlangs aanzetten met het woord “schroomvallig“. Kende het nog niet. Volgens Onze Taal betekent het bedeesd, verlegen, schuchter of aarzelend. Het beschrijft een terughoudende houding die voortkomt uit eerbied, fijngevoeligheid, schaamte of angst. Het is synoniem aan termen als timide, beschroomd en schroomachtig. Voorbeeld: een schroomvallig persoon durft niet goed, twijfelt of houdt zich op de achtergrond. Het tegenovergestelde van schroomvalligheid is dan brutaal, onbeschroomd, mondig zijn.

 

Een ander mij onbekend woord, “scharrig", kwam ik tegen in een column in een DPG-krant. Scharrig betekent armoedig, karig, groezelig of slecht uitziend. Volgens het WikiWoordenboek is het van oorsprong een marinier- en soldatenkreet, later ook gebruikt in yuppietaal. Het woord wordt gebruikt om iets aan te duiden dat onverzorgd of van slechte kwaliteit is, zoals in "een scharrig buurtje". Het is afgeleid van het verouderde werkwoord scharren, wat krabben, wroeten of bijeenschrapen betekende.

Vooruit, nog eentje dan. W heeft één keer per jaar een opruimneiging, meestal in het voorjaar. De kringloop wordt dan heel blij met haar. Deze keer werd ik heel vrolijk want er werd een doos met hele oude foto’s naar beneden gesjouwd. “Uitzoeken en wat je bewaren wilt moet in die doos“. Probleem: doos van oorsprong was zo’n Action verhuisdoos, doos van bestemming een schoenendoos, grootte kindermaatje. Oude foto’s, dus de lijfjes waren wat fragieler en je hebt dan meer foto’s nodig om aan hetzelfde eindgewicht te komen (of draai ik nu weer ernstig door?) Laat nu ergens tussen die foto’s een verdwaald Monopolykaartje zitten van het type “algemeen fonds“ met de tekst “U ontvangt rente van 7 % preferente aandelen, f 25“. Ben inmiddels 75 en heb eigenlijk nooit precies geweten wat preferente aandelen zijn. Kon nog wel bevatten dat je met die aandelen een soort voorkeursbehandeling kreeg. Tegenwoordig is het niet moeilijk, je gooit er een chatbot tegenaan en je krijgt onmiddellijk antwoord: “Preferente aandelen (ook wel 'prefs') zijn een speciaal soort aandelen die de houder voorrang geven op bepaalde financiële rechten ten opzichte van gewone aandeelhouders. Ze worden vaak gezien als een hybride tussen een aandeel en een obligatie. Houders van preferente aandelen ontvangen hun dividenduitkering meestal vóór de gewone aandeelhouders. Daarnaast kennen preferente aandelen (in tegenstelling tot gewone aandelen, waarbij het dividend sterk kan fluctueren) vaak een vooraf vastgesteld, vast dividendpercentage en hebben voorrang bij liquidatie (als een bedrijf failliet gaat of stopt, krijgen preferente aandeelhouders hun inleg eerder terug uit de resterende bezittingen dan gewone aandeelhouders). Het nadeel van deze aandelen is het beperkte stemrecht: vaak minder of zelfs helemaal geen stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders.“

woensdag 1 april: @ haarle

Duur parkeren zo daar aan de Kötteldiek. Busje staat niks te doen en vreet intussen elke maand 200 Euri aan houderschapsbelasting op. Af en toe wordt Puzzel uitgelaten, bijvoorbeeld afgelopen maandag toen we even gas moesten aanschaffen, inclusief een nieuwe bus. Over bedragen ga ik het verder niet hebben. Wel even lekker koffie gedronken op de parkeerplaats (en gratis camperplaats) bij manege Het Diekshuus.

Maar wilde meer en kreeg van W carte blanche om voor een paar nachtjes de grote wereld in te trekken. Een paar weken geleden kwam ik op een nog gesloten camperplaats terecht: ’t Haarlerveld in (hoe kan het anders) Haarle aan de voet van de Sallandse heuvelrug. Haarle is een klein esdorp in de gemeente Hellendoorn, gelegen ten zuiden van Nijverdal. Een eindje verder ligt de Sallandse Heuvelrug, een opvallend natuurgebied met glooiende heuvels, bossen en heidevelden. De omgeving van Haarle is echter totaal anders: vooral velden, landbouwgronden op de hogere zandgronden met hier en daar een plukje bos, toefje heide en om het af te toppen een enkel beekdalletje. Beetje vlak ook, die omgeving van Haarle, tenminste wanneer je niet naar de Sallandse Heuvelrug gaat. Lijkt veel op het landschap bij ons in de Achterhoek: oorspronkelijk nat en moerassig, met stukken veen en slecht begaanbare grond. Het landschap was dus veel ruiger en minder ingericht dan tegenwoordig. Haarle bestond destijds uit een kleine verzameling boerderijen op hogere zandkoppen. Deze ligging was bewust gekozen: het bood bescherming tegen overstromingen en de grond was beter geschikt voor akkerbouw. De boeren werkten samen in een zogenoemde marke, waarbij ze gezamenlijke gronden gebruikten. De heide speelde daarbij een belangrijke rol. Schapen graasden er en hun mest werd gebruikt om de akkers vruchtbaar te houden. Dit systeem bepaalde eeuwenlang het uiterlijk van het landschap.

In de 19e eeuw veranderde er veel. De markegronden werden verdeeld en ontgonnen, waardoor nieuwe landbouwgrond ontstond. Heidevelden maakten plaats voor akkers en weilanden, en er werden bossen aangeplant, deels voor houtproductie. Tegelijkertijd ontstond Nijverdal als industriële kern, onder andere door de opkomst van de textielindustrie en de aanleg van infrastructuur zoals wegen en later spoorlijnen. Hierdoor groeide het dorp snel en veranderde het omliggende landschap verder.

En midden in die velden ligt ’t Haarlerveld, een camperplaats waar altijd ruimte is (van de 25 plekken waren er in de nacht van woensdag op donderdag 3 bezet). Alleen mocht ik aan een prijsverhoging geloven. Was het vorig jaar nog een tientje voor één persoon, dit jaar had ik twaalf (digitale) flappen nodig. Nog prettig weer op woensdag, wel een beetje frisjes, maar aan de goede kant van de bus in het palle zonnetje was het goed vol te houden.

Toen het tegen half vijf wat minder werd kon ik binnen genieten van een paar afleveringen van The Last Kingdom, een Netflixserie die zich afspeelt rond 900. Een serie van vijf seizoenen waarin begonnen wordt met Alfred de Grote, koning van Wessex, een van de Angelsaksische koninkrijken in wat nu Engeland is. Hij staat bekend als een van de belangrijkste vroege Engelse heersers, vooral vanwege zijn rol in de verdediging tegen de Vikingen en zijn bijdragen aan onderwijs en bestuur.

De zoon van Alfred de Grote was Edward de Oudere (ca. 874–924). Hij volgde zijn vader op als koning van Wessex in 899 en speelde een belangrijke rol in de verdere opbouw van wat later Engeland zou worden. Net als zijn vader kreeg Edward te maken met de Vikingen. Hij zette de strijd voort tegen de gebieden die nog onder Deense controle stonden (de Danelaw). Samen met zijn zus, Æthelflæd, die over Mercia regeerde, wist hij grote delen van Engeland terug te veroveren. Hun samenwerking was bijzonder: Æthelflæd leidde zelf legers en bestuurde haar gebied actief, iets wat in die tijd zeldzaam was voor een vrouw. De laaste koning van Wessex die optreedt is Athelstan (ca. 894–939). Hij was de zoon van Edward de Oudere en de kleinzoon van Alfred de Grote. Hij wordt vaak beschouwd als de eerste echte koning van een verenigd Engeland. En dan komt het: de persoon die alles aan elkaar knoopt is Uhtred van Bebbanburg en die leefde niet in de tijd waarin dit verhaal zich afspeelt, maar zo’n 100 jaar later. Waarheid en fictie, gewoon een leuk verhaal. Kijken als je van veel bloed en afgehakte hoofden houdt.

donderdag 2 april: @ home

Koud in de bus afgelopen nacht. Tegen drieën de gaskachel maar voorzichtig aangezet: de snottebellen dreigden aan de lakens vast te vriezen. Wel fijn wakker worden als het in het busje zo’n 18 graden is, maar een blik naar buiten (mistig) en een tocht naar het sanitair (niet verwarmd), een telefoontje van het museum (we hebben je nodig) en een blik op de dagindeling (stilzitten in de bus) gaven de doorslag: terug naar de Achterhoek. We proberen het volgende week nog wel eens een keertje. Oeps: tegeltje klopt niet, het is al april.

voorzichtige schreden - 5: opnieuw bootjes kijken

Vraag van W te Z naar aanleiding van mijn filmbespreking in het vorige blog: “Is een longbow hetzelfde als een kruisboog?“ Nee, beste W te Z, wis en waarachtig niet. Bijgaande afbeelding laat het onderscheid misschien het duidelijkst zien. Het verschil tussen een longbow en een kruisboog (crossbow) zit vooral in bouw, gebruik en kracht. Een longbow is een lange, rechte boog (vaak ongeveer zo lang als de schutter zelf). Je spant hem met je armen (je trekt de pees met je hand naar achteren) en schiet pijlen. Tot je schiet houd je de spanning zelf vast. Een kruisboog: lijkt meer op een klein geweer met een horizontale boog erop. Hij heeft een trekkermechanisme dat de pees vasthoudt. Het voordeel van de logbow is dat je er snel veel pijlen mee kunt schieten, terwijl de kruisboog makkelijker voor beginners is, maar het duurt een stuk langer voor hij opnieuw geladen is. De longbouw is ouder dan de kruisboog: de eerste bestond al in 1200 voor onze jaartelling, terwijl de kruisboog pas in 600 vC in China werd ontwikkeld. Beide type bogen werden veel gebruikt in de middeleeuwen waarbij de longbow in Engeland de voorkeur had. Uiteindelijk verdwenen beide wapens uit legers toen vuurwapens steeds beter werden. We schijven dan ongeveer 1500-1600.

Of we niet genoeg krijgen van bootjes kijken, was een vraag van E te Z. Dit naar aanleiding van ons ritje naar Toldijk en Spijk. Nee hoor, beste E te Z, al moet ik wel vertellen dat W en ik het fenomeen “bootjes kijken“ benaderen vanuit een andere invalshoek. W kijkt heel graag bootjes met de ogen dicht, terwijl ik graag een tablet op mijn schoot heb liggen met daarop een programma als Marinetraffic of Vesselfinder actief. Heb een voorkeur voor de laatste omdat het net wat meer details laat zien. Als je naar bijgaande afbeelding kijkt zie je eigenlijk al wat het programma doet: je kunt schepen live volgen op een kaart. Daarnaast kun je informatie opvragen over bijvoorbeeld de naam van het schip, wat voor soort schip het is (containerschip, tanker, cruise), snelheid, bestemming en aankomsttijd. Heb al eens vaker uitgelegd hoe het werkt, maar herhaling kan geen kwaad: schepen sturen automatisch signalen via Automatic Identification System; die signalen worden door satellieten en kuststations opgevangen, en VesselFinder zet die informatie op een kaart. Wat me de laatste keer opviel was het grote verschil in snelheid van de schepen die stroomopwaarts gingen in verhouding tot de boten stroomafwaarts. Was toch sprake van een grote stroomsnelheid.

Inmiddels een afspraak gemaakt met de camperdokter. Jongens moeten goud verdienen: net als bij een echte ziekenhuisspecialist geldt hier ook een wachttijd van bijna twee maand; laten we dan net - ijs en weder diendende - een reisje gepland hebben, dus we konden niet eerder terecht dan begin juni. Och, we kunnen er mee leven. Nee, vraag me niet af waar het heen gaat en als we het al weten dan is het nog zo dat onze route beslist niet in beton gegoten wordt. Alles met potlood invullen, kunnen we daarna lekker gummen. Ongetwijfeld hoort daar wel dat land bij met die dorpjes die gekendmerkt worden door “Tous commerces“ en dan een pijltje dat aangeeft welke kant je op moet, je weet wel zo’n hoopgevend bord op een parkeerplaats dat uiteindelijk verwijst naar zegge en schrijve (schrijven schijnt ook te mogen) één winkeltje, namelijk de boulanger. Moet je wel snel zijn want ook dat verplichte bakkertje is ook druk bezig te verdwijnen.

zondag 22 maart: @ spijk

Het duurde weer even voor ons pak-vla-op-vier-wielen weer een dagje mocht doorbrengen op een andere plek dan aan de Köttediek. Het laatste ritje was naar Steenderen, met een verlenging naar Tolkamer en Spijk (7 tot 9 maart). Een nachtje zat er deze keer niet in: W wilde wel, maar ik hield de boot af. Het is in de middag wel heel erg lekker, maar de avonden, nachten en ochtenden moet je behoorlijk wat stoken om een aangename temperatuur te krijgen. Nou was dat in het verleden geen echte reden om het “thuis“ te verplaatsen, dit jaar wel: behalve rijden en stilzitten wil mijn lijf even niks, zelfs fietsen is er niet echt meer bij. Voor vandaag (mooie zonnige dag) hebben we een tussenvorm gekozen: picknicken aan de Rijn en daarna fietst W zo’n kleine 50 kilometer terug naar het stenen “thuis“. Wordt opa even uitgelaten? De bus heeft inmiddels weer volle accu’s. Rijtemperatuur 14 tot 16 graden.

Kreeg vandaag een foto van zuslief die met man en hun Dick@Marianneke op weg is naar “ergens waar het mooi is“. Ze zullen wel niet de goedkoopste pomp in Duitsland hebben gevonden, maar het wordt wel ernstig. Vanmorgen zei W nog tegen mij: “Parkeren langs de sloot kost € 50 per week.“ Gelijk heeft ze wel een beetje. Maar ja: rijden kost ook (veel) geld.

voorzichtige schreden - 4: nog meer hoog water?

Kreeg van drie verschillende kanten vragen over de Aviko. Een enkeling verwarde de Aviko met CêlaVíta en twee anderen vroegen zich af wat de consequenties waren van het faillissement van CêlaVíta voor Aviko. Ben geen waarzegger dames en heren, kan me slechts beperken tot de feiten en ga me niet wagen aan speculaties. Vragenstellers doelen op het faillissement van CêlaVíta, een Nederlandse aardappelverwerker uit Wezep waaruit de stekker werd getrokken in augustus 2025 na financiële problemen en jarenlange verliezen. Uiteindelijk bleek een doorstart niet mogelijk en zijn machines en andere bedrijfsmiddelen geveild. Weet niet wat de gevolgen voor de Aviko zijn geweest, kan alleen maar positief zijn voor hen: een groot aantal boeren bleven met onbenullig grote partijen fabrieksaardappelen zitten: honderdduizenden kilo’s aardappelen zonder koper. In één geval ging het om een boer die voor 1,5 miljoen kilo geen afnemer meer had. Daar kwam bij dat er in 2025 een uitzonderlijk grote oogst was. Weet alleen niet in hoeverre de Aviko prijsafspraken heeft gemaakt met de leveranciers. Weet wel dat ik vorige week maar 12 cent betaalde bij de Lidl voor een kilo aardappelen. Reden: er was een overschot van ongeveer 100 miljoen kilo aardappelen, waardoor de groothandelsprijs daardoor instortte, van ongeveer €30 per 100 kg naar rond €4 (-87%).

Toen W gisteren vanuit de camperplaats vriendin E (bekend als E te Z) ging opzoeken kon ik in een kiepstoel mijmeren over de toestand in de wereld. Heb een paar blogs eerder al aangegeven dat ik baal van het huidige wereldbeeld. Mijn morele afkeer richt zich niet alleen op leiders van wereldmachten, maar ook op de systemen die hun handelen mogelijk maken. De logica van kapitalisme en geopolitiek dicteert geweld als instrument, economische groei boven menselijke waardigheid en prestige boven solidariteit. Zelfs wanneer landen spreken over vrede en stabiliteit, wordt oorlog altijd binnen handbereik gehouden. En: is het einde in zicht? Leiders als Vladimir Putin en Donald Trump blijven zo lang aan de macht als hun politieke steun, institutionele regels en persoonlijke populariteit dat toelaten. Hoe lang dat precies is, is moeilijk te voorspellen, maar er gloort hoop: DT is nog een kleine drie jaar “houdbaar“, tenzij hij net als vriend VP een achterdeurconstructie vindt. Maar zelfs dan moet hij nog herkozen worden tijdens de verkiezingen. Ter verduidelijking: in de VS kan een president maximaal twee termijnen dienen volgens het Twenty-second Amendment to the United States Constitution. In Rusland werden de regels aangepast tijdens de 2020 Russian constitutional referendum, waardoor Vladimir Putin mogelijk tot 2036 president kan blijven. Dan hebben we nog de mogelijkheid van impeachement (de president wordt afgezet, in de VS door de Senaat). Bij VP hebben we nog de mogelijkheid dat hij in ongenade valt binnen het systeem. Je mag dat elite-breuk noemen. In dat geval trekken machtige elites of veiligheidsdiensten hun steun in vanwege interne rivaliteit, economische crisis of militair falen. En tenslotte kunnen leiders vertrekken door gezondheid, leeftijd of persoonlijke keuze. Maar dat is allemaal toekomstmuziek. Tot die tijd moet ik leven in een wereld die niet echt de mijne te noemen is. Een wereld waarin geweld wordt verheerlijkt, militarisering wordt gepresenteerd als volwassenheid, en politici elkaar overtreffen in spierballentaal en nationalistische retoriek. Waar rechten van gewone mensen ondergeschikt zijn aan prestige, winst en geopolitiek, en waar zelfs “progressieve” leiders, zoals het kabinet‑Jetten, uiteindelijk buigen voor dezelfde logica van macht en kapitaal. Maar laat ik maar ophouden met deze litanie. Kijken naar wat positieve dingen in dit leven: heb begint met C en eindigt met amper. 

Tot zover de toestand in de wereld, al zal mr. G.B.J. Hilterman een iets andere kijk op de wereld hebben gehad als hij het verhaal nu nog moest vertellen. Dat zal evenwel niet gaan want deze rechts-liberale journalist ging hemelen in 2000. De goede man was toen 86. Niet te verwarren met de schrijver van het boek “de toestand in de wereld“, mr. G.B.H. Hiltermann, dat is een pseudoniem van Arthur van Amerongen die je weer niet verwarren moet met Martin van Amerongen. Kun je het nog volgen?

maandag 9 maart: via tolkamer naar de kötteldiek

Een lange zit gisteravond: samen naar de film The King gekeken. Bijna 2,5 uur spektakel en ik was bang dat W halverwege af zou haken en een boek zou pakken. Maar nee. De film The King is een historische dramafilm uit 2019 die op Netflix staat. Hij gaat over Henry V of England (Hendrik V), de Engelse koning uit het begin van de 15e eeuw. Zit veel fantasie in de film verwerkt, dus niet denken dat het werk historisch verantwoord is. Hoogtepunt van de film is de grote veldslag bij Agincourt tijdens de invasie van Frankrijk in 1415 (modder, zware harnassen, chaos en natuurlijk de beruchte Engelse longbows), een van de vele veldslagen tijdens de 100-jarige oorlog. Vond zelf ook de grimmige, realistische middeleeuwse sfeer erg goed.

Opbreekdag, we moeten om 11:00 uur de camperplaats verlaten hebben. Jammer, maar er is wel een mouw aan te passen. Naar de Europakade in Tolkamer en we maken er een bicycle-drive van: W op de bicycle en ik achter het stuur van Puzzeltje. Iets van halverwege de 30 kilometer, dus ik met een half uurtje en W een uur later. Leuk tochtje via Doesburg, Zevenaar en Babberich. W ongeveer dezelfde route. Deel van de route (van Zevenaar naar Babberich) rijd ik achter een bus van Breng met lijnnummer 60. Krijg dan altijd de kriebels: hiervan wil ik meer weten. En ja: ik weet dat sommigen (met W voorop) mij knots verklaren. Zal je echt de geschiedenis van buslijntje 60 besparen, maar wil nog wel kwijt dat deze lijn ontstond in 2002 toen het streekvervoer in de regio opnieuw werd gereorganiseerd en buslijn 60 het resultaat werd van meerdere oudere streeklijnen die in de loop van tientallen jaren waren samengevoegd en hernummerd. In dat jaar werd de lijn één doorgaande verbinding (Arnhem Centraal – Westervoort – Duiven – Zevenaar – Babberich – Lobith – Tolkamer). Dit maakte overstappen minder nodig. In 2009 werd het OV in de regio opnieuw aanbesteed. De concessie kwam bij Hermes, dat het merk Breng introduceerde. De rest van het verhaal zal ik je besparen, dus spannende vertellingen over de geschiedenis van het streekbusvervoer langs de Rijn en de opkomst en ondergang van de stoomtram Doetinchem - Arnhem blijven in mijn archief, samen met onder andere de klokkentorens van Amsterdam en een groot aantal citaten en woorden die ik zo links en rechts verzameld heb voor later gebruik. Eentje dan om duidelijk te maken wat ik bedoel: “Die school was bijna middeleeuws,” zegt Midas Dekkers. “De broeders hielden voor ons geheim dat er vrouwen bestonden. Terwijl ze zelf druk aan het homofileren waren.” Kijk: in komkommertijd kan ik van zo’n fragment een compleet verhaal maken.

Toen W arriveerde en tot de conclusie kwam dat het wel meeviel met de hoogte van het water, zijn we vertrokken naar een nog rustiger plekje, de nieuwe overnachtingshaven bij Spijk. Dat is eigenlijk een vrij groot en modern project aan de Rijn, vlak bij Spijk en dicht bij Tolkamer en voor de scheepvaart geopend begin 2024 (februari als ik me niet vergis en het lintjesknippen was een maand later). Het doel is dat binnenvaartschippers veilig kunnen overnachten en rusten tijdens hun Rijnreis. Er is een leuk parkeerterrein bij aangelegd met 10 camperplaatsen. Behalve een kleine vuilnisbak heb je niks, alleen een fantastisch uitzicht. Er zijn slechtere lunchplekken en W was er dan ook met moeite weg te krijgen. Het was dan ook strakblauw en de temperatuur raakte de 18 graden aan.

Tegen vieren waren we thuis en konden de normale “levensdraad“ oppakken. Mooi geweest.

voorzichtige schreden - 3: het water staat te hoog

Incidentele lezeres R te H was onlangs op visite op mijn blogsite, kwam het stukje over friluftsliv tegen (we leven nog - 4: het begint te kriebelen na vier maanden) en appte me dat ik eens moest kijken naar het woord “shinrin-yoku“, de Japanse tegenhanger van friluftsliv, maar wel met een iets andere nadruk. Je maakte me nieuwsgierig R te H. Eerst maar eens op zoek naar de betekenis van het woord. Shinrin-yoku (森林浴) betekent letterlijk “bosbaden”. Het is géén sport en ook geen wandeling met een doel, maar het bewust onderdompelen in de sfeer van het bos. Je “baadt” als het ware in de geuren van bomen en aarde, het ruisen van bladeren, licht en schaduw en tenslotte de stilte en kleine geluiden. Nee, niks zweefteverigs: het begrip werd begin jaren ’80 in Japan geïntroduceerd door het Japanse ministerie van Bosbouw, als reactie op stress, burn-out en verstedelijking. Je zou frilufsliv een levenshouding kunnen noemen (leven in en met de natuur) en shinrin-yoku een methode (helen door de natuur). Wil je meer weten, laat dan je Googlevriendjes er maar eens op los.

M te W wist te melden dat de camperplaats waar we deze dagen staan in de buurt van de Aviko te vinden is. Nou is dat eigenlijk niet zo moeilijk M te W: zeg je Steenderen dan zeg je Aviko. Aviko is een Nederlands voedingsmiddelenbedrijf dat gespecialiseerd is in het verwerken van aardappelen tot verschillende aardappelproducten. Het bedrijf werd opgericht in 1962 door een samenwerking tussen aardappeltelers en de coöperatie Royal Cosun. In Steenderen vind je zowel het hoofdkantoor als een belangrijke productielocatie. Aviko verwerkt grote hoeveelheden aardappelen tot producten zoals friet, aardappelschijfjes, rösti, kroketten en aardappelvlokken. Deze producten worden verkocht aan supermarkten, restaurants, snackbars en andere bedrijven in de horeca. Het bedrijf levert zijn producten niet alleen in Nederland, maar ook in veel andere landen in Europa, Azië en Noord- en Zuid-Amerika. Daardoor is Aviko uitgegroeid tot een van de grootste aardappelverwerkende bedrijven ter wereld. Aviko investeert ook veel in innovatie en duurzaamheid. Het bedrijf probeert energiezuiniger te produceren, voedselverspilling te verminderen en efficiënter met grondstoffen om te gaan. Daarnaast werkt Aviko nauw samen met aardappeltelers om de kwaliteit van aardappelen te verbeteren en een stabiele aanvoer te garanderen.

Tot slot nog een opmerking van R te K: ik vermeldde in mijn vorige blog de naam Broek op Waterland, dat moet zijn Broek in Waterland. Waarschijnlijk doelde ik op Broek op Langedijk volgens hem. Helemaal correct R te K, haalde weer eens een paar dingen door elkaar. Zal wel met leeftijd te maken hebben, maar jij bent maar een half jaar jonger. Één van mijn vriendjes zegt het volgende over die naam: “De naam Broek op Langedijk verwijst naar een nederzetting in een moerassig gebied ('broek' = drasland) gelegen aan een lange dijk. Het dorp ontstond in de 11e eeuw als de zuidelijkste van vier langgerekte dorpen op deze 13e-eeuwse dijk in het Geestmerambacht.“ Bijgaande afbeelding toont het wapen van Broek op Langedijk (in 1818 door de Hoge Raad van Adel aan de toenmalige gemeente toegekend). In 1941 hield Broek op Langedijk op te bestaan en werd het onderdeel van de nieuw opgerichte gemeente Langedijk. Het wapen van Broek op Langedijk is daardoor komen te vervallen en in het wapen van Langedijk zijn geen elementen uit het wapen van Broek op Langedijk overgenomen, terwijl het toch zo’n schattig plaatje is.

zondag 7 maart: @ steenderen

Weer zo’n dag dat je met enthousiasme, plezier en vol verwachting de gordijnen open doet: de lente is begonnen. Nou ja, hangt er van af welke lente je bedoelt: de astronomische (zeg maar de “gewone“) lente of de meterorologische variant. De laatste is een paar dagen geleden begonnen op 1 maart en duurt altijd precies drie maanden: maart, april en mei. Deze weerkundige lente is in het leven geroepen om het weerkundigen (zoals van het KNMI of Buienradar) een beetje makkelijker te maken, bijvoorbeeld om statistieken en weercijfers per maand te vergelijken. Wanneer we het in het dagelijks leven hebben over “de lente“, bedoelen we de astronomische lente en die begint ergens tussen 19 en 21 maart (dit jaar officieel op 20 maart). Het tijdstip is afhankelijk van de stand van de zon. Zodra dag en nacht even lang duren zeggen we dat de lente is begonnen. Die datum is variabel vanwege het feit dat de aarde er niet precies 365 dagen over doet om rond de zon te draaien. Maar echte lente of meteorologische lente, het is me om het even. Ik wil (zoals mijn oude moedertje dat ooit noemde) “kool en knol achter me laten“ en weer zon op het bord. Was nog wel een beetje somber zo op de vroege ochtend en ook de kachel moest eerst nog even zijn werk doen: 5 graden is niet een aangename binnentemperatuur. Met “oude mopperpot, wacht maar even twee uur“, werden mijn bezwaren tegen deze lentedag weggewimpeld. Moet nog even verwijzen naar de dag van gisteren, een deel van de dag viel na blogsluiting: het was een gezellige binnen-zit-avond met drie afleveringen van Endless on Wheels (uit Marokko) en één Flikken Maastricht. We lagen er beiden vroeg in.

Wijze woorden van W om tien uur vanmorgen: “Ik vermoed dat je een route hebt gemaakt met als kenmerk pontje-heen-pontje-terug, maar ik zou als ik jou was maar eens informeren of die dingen niet uit de vaart gehaald zijn“. En inderdaad: een blik op de website liet zien dat de veerdienst Bronkhorst-Brummen in verband met hoge waterstand uit de vaart is genomen. Andere route in elkaar geknutseld met als einddoel het standbeeld van Normaal in Hummelo. Weet je ook waar de titel van dit blog op slaat.

 

En dan stap je op de fiets en trapt door een stukje Achterhoek waar je niet zo vaak komt: de driehoek Zutphen - Doesburg - Doetinchem en je vraagt je af of dit landschap er altijd zo heeft uitgezien en (misschien nog veel interessanter) hoe het er over zo’n 100 jaar bijligt. “Vroeger“ is bekend: het begon met de ijstijden waarbij vooral de voorlaatste (het Saalien, zon 150.000 jaar geleden) het voornaamste werk heeft gedaan: als een bulldozer werd het landijs vanuit Scandinavië binnengeschoven. Zo ontstonden de stuwwallen op de Veluwe, heuvels zoals het Montferland en in het Overijsselse Salland. Het gebied ertussen werd juist relatief vlak maar lichtgolvend met veel zand en beekdalen. Die beekdalen ontstonden toen de gletsjer ging smelten en het water richting de grote rivieren ging stromen. Het befaamde coulisselandschap vindt zijn oorsprong in de middeleeuwse landbouw. Vanaf zo’n 1000 jaar na het begin van onze jaartelling begonnen boeren het gebied intensiever te ontginnen. Ze maakten kleine akkers (essen), houtwallen en heggen om vee binnen te houden en kleine bospercelen voor hout. Terwijl dit landschap in andere delen van Nederland verdween (onder meer door grootschalige ruilverkavelingen en verstedelijking) bleef het in de Achterhoek relatief in tact doordat de landbouw kleinschalig bleef, er weinig grote steden kwamen en veel land bij oude landgoederen hoorde.

Tot zover het verleden, nu over naar de toekomst. Kwam bij mijn zoektocht naar het Achterhoekse landschap een heel mooi verhaal tegen in de Gelderlander (bron) van een paar jaar geleden met de facinerende titel “Het oosten van het land wordt over honderd jaar een hotspot dankzij zijn hoge ligging“. Het mooiste van dat artikel is een kaart die Wageningse wetenschappers maakten om aan te geven hoe Nederland er in 2120 uit zou moeten zien, als we de natuur een kans willen geven. Dat betekent: veel meer bomen, bredere rivieren en grotere steden in het oosten van het land. De Achterhoek als metropool? De kaart bevat voldoende tekst om een eerste indruk te geven van de verwachte toekomst. Als je meer wilt weten moet je het artikel maar even uitpluizen.

Tegen half twaalf was het leven buiten een stuk aangenamer geworden en konden we rekening houdend met het verleden en de toekomst (zie boven) het heden in (zie hieronder) op weg naar Hummelo. Hummelo is de bakermat van de rockband Normaal, bekend om de opzwepende muziek en teksten in Achterhoeks dialect. De band is zo geliefd dat de fans een manshoog bronzen standbeeld van de vier muzikanten hebben laten maken. Het beeld staat prominent op het “Normaalplein” vlak bij een zeer uitnodigend terras dat we (met enige moeite) konden weerstaan. We moesten zo ongeveer in de rij staan voor een foto met als thema “wie is hier nu eigenlijk normaal“. De Achterhoekse band was veertig jaar succesvol en stopte in december 2015 en daarna nog een keer of vijf volgens mij. Het beeld is een cadeau van de fanclub van Normaal, het Anhangerschap en werd in 2018 onthuld tijdens Hemelvaartsdag.

Steenderen ligt op de rand van het Achterhoekse coulisselandschap en het rivierdal van de IJssel. Beide landschappen mochten we bewonderen en beide vonden we mooi. Kan natuurlijk niet anders met een stralende zon en een temperatuur die opliep tot zo’n 17 graden. Tel daarbij op dat er vrijwel geen wind was en je kunt je voorstellen dat het een leuk tochtje was. Regelmatig buitenetalages bekijken en zelfs ik kwam over de eindstreep. W kwam na thuiskomst tot de ontdekking dat Zutphen naast de deur ligt, de terrasjes overwegend in de zon liggen en de witte wijn ongetwijfeld goed wordt gekoeld, dus maakte een afspraak met een vriendin en verdubbelde zo haar dagafstand (onze route was net geen 30 kilometer). Ik kon tijdens haar afzien ook afzien: nadenken over de zin van het leven en een paar kippenpoten braden. Bami met gebakken ei gisteren en bami met gebraden toktok vandaag. Het leven zit vol afwisseling. Morgen maar even geen bami meer. Komt goed uit: we moeten morgen naar huis in verband met allerlei verplichtingen van zowel W als van mij. Hoezo achter de geraniums zitten?

voorzichtige schreden - 2: de eerste keer samen dit jaar

Nou ja, we zijn al ruim twee maanden samen dit jaar, maar om in een camperblog vermeld te worden moet het iets te maken hebben met dat tiny house op vier wielen. Overigens net naar de taxateur geweest, viel reuze mee uiteindelijk (het waardebedrag welteverstaan). Nee, we konden niet eerder vertrekken naar Heerejezusveen of een soortgelijke plek in de moerassen van Nederland, want het seizoen van het Achterhoeks Openluchtmuseum staat voor de deur, dus moest er een hele dag vergaderd worden en zo. Weekend begint dan gewoon een paar dagen later. We kunnen er weer tegen: belastingaangifte gedaan en we krijgen wat terug. W hoeft zich van mij ook geen zorgen meer te maken over de financiële situatie van onze kinderen en kleinkinderen (kind één gaat met aanhang naar Japan op vakantie en kind twee laat aan zijn kroost zien waar zijn vrouw en hij getrouwd zijn - Indonesië dus). Kortom: we hoeven ons niet schuldig te voelen als we geld aan onszelf uitgeven. Het nageslacht moet trouwens maar afwachten met die puinhoop in het luchtruim of ze te zijner tijd wel op de plaats van bestemming komen.

Eerst even de post. Vaste lezeres L te D merkte op dat camping de Fontein al een paar jaar niet meer genoemd werd, terwijl we daar vroeger regelmatig, dikwijls en vaak kwamen. Heel simpel vaste lezeres L te D: over and out. Decennialang was de camping een plek voor rustzoekers. Zelfs mijn broertje heeft er een paar jaar met zijn gezin een seizoensplaats gehad. De camping werd bestierd door twee broers Van den Bos, volgens mij Alex en Bart. In 2021 nam het vastgoedbedrijf Metanoia Groep de camping over. Dat bedrijf beloofde de recreanten aanvankelijk dat ze konden blijven. Maar in 2024 werd bekend dat de Metanoia Groep van de camping een luxe vakantieresort maakt. De rustige gemoedelijke sfeer met een beheerder die alle tijd had voor een praatje en met zijn fiets de nieuwkomers naar hun plek begeleidde, veranderde in een erg commercieel gebeuren waarbij de eigenaar van het terrein een luxe waterresort wil maken. Recreanten die al jaren vaste staanplaatsen, chalets of plekjes op de camping hebben, waren het daar niet mee eens en maakten bezwaar. Ze vrezen dat ze hun plek (en jarenlange investering erin) moeten verlaten omdat ze niet meer in de nieuwe plannen passen. Ze hebben juridische stappen genomen. Inmiddels zijn de werkzaamheden begonnen (kapwerkzaamheden, hagen verwijderen) ondanks de hoger-beroepzaak die nog loopt. Je kunt je voorstellen dat dat extra onenigheid veroorzaakt. En de gemeente Berkelland? De gemeente kan niet direct voorkomen dat de transformatie doorgaat als de plannen voldoen aan de regels van het omgevingsplan (vroeger bestemmingsplan). Een passende foto uit 2019 mag deze alinea verfraaien. De troep is van de kleinkinderen die op visite waren.

Schoonzoon M te P was onlangs op bezoek op het Achterhoeks Openluchtmuseum en was gecharmeerd van het woord “noaberschap“ dat in de introductiefilm gebruikt werd. Hij vroeg zich af of ik daar meer over kon vertellen. Laat nu net in de Stentor van 1 maart een artikel gestaan hebben met als titel “Hoe noaberschap in Oost-Nederland veranderde van burenplicht in politiek wapen“. Het laat Achterhoekers en Tukkers aan het woord die mogen vertellen wat noaberschap inhoudt. Lees het stuk eventueel hier (voor zolang het nog beschikbaar is). Vroeg aan ChatGTP om er een plaatje bij te maken en het programma kwam uiteindelijk met twee afbeeldingen op de proppen die ik hier beide weer zal geven. Noaberschap, beste M te P betekent méér dan alleen buren die aardig zijn. Het gaat om elkaar helpen als het nodig is (ook vanzelfsprekend), zorg dragen voor ouderen of zieken, samen werken bij grote klussen, wederkerigheid: vandaag help ik jou, morgen jij mij, betrokkenheid bij elkaars leven. Het heeft iets dorps, iets vanzelfsprekends, iets dat niet georganiseerd hoeft te worden.

Hoogste tijd om aan het echte werk te gaan en ondanks dat deze boomer groot geworden is in het tijdperk van de typemachine en het carbonpapier (tijdens het typexamen mocht je een brief produceren met doorslag en envelop), gaan we de camperverhalen toch maar digitaal produceren onder het motto “als niemand perfect is kun jij beter iemand zijn“.

zaterdag 6 maart: @ steenderen

Staat al jaren op het lijstje, maar op de momenten dat we konden en wilden was de plek “complet“. Gewild stekje: camperplaats Landlust in Steenderen. Een uniek plekje aan de dorpsrand. Erwin en Ans zijn in 2015 met de camperplaats begonnen, ze hadden al een cadeauwinkeltje (volgens W meer een winkel van Sinkel). De Plus om de hoek (handig voor dat vergeten flesje maggi), wat wil een camperaar nog meer. Misschien (en het is er ook) een verharde ondergrond, schoon water, een plek om makkelijk afvalwater te lozen, voldoende containers (maar niet in het zicht), sensorverlichting op het terrein en wifi. Dat laatste is er in twee smaken, namelijk gratis (en da’s niks) en betaald (niet geprobeerd, heb mijn eigen hotspotje). Netjes onderhouden allemaal (vindt ook W en die is doorslaggevend) en dat voor € 18,50 all-in (behalve de douche). Met een waardering van 4,49 van 5, gemeten onder ruim 500 bezoekers, scoort derze camperplaats hoog net als alle andere leden van de club “Bij Ons“, een samenwerkingsverband van camperplaatsen. Deze club heeft persoonlijk contact hoog in het vaandel staan en zijn alle particulier eigendom. De bezoekers die een lagere waardering gaven gaven aan dat ze het contact met de eigenaren misten. Laat dat nou iets zijn dat ons gestolen kan worden: zo’n “gezellig“, nietszeggend welkomstverhaaltje. Zou juist zoiets met extra punten belonen.

En Steenderen zelf? Een plaatsje van zo’n 2000 inwoners (inclusief buitengebied een kleine 2.300) dat hoort bij de gemeente Bronckhorst. Bekend van de Aviko (aardappeldelecatessen) en FrieslandCampina (de fabriek in Steenderen is goed voor 30 miljoen kilo kaas per jaar). Tot 2005 was de plaats zelfstandig en had een eigen vlag: "Geblokt van geel en blauw van vier blokken met op het midden een leeuw in natuurlijke kleur, houdende in de voorpoten een wit schild, beladen met blauwe keistenen."

Och, je moet toch wat te doen hebben. W wilde actie, maar omdat mijn lijf niet mee wilde werken ging ze alleen op verkenning. Uitgangspunten waren een paar getallen die ze van een bord overgenomen had. Knooppunten noemde ze dat. Kon haar via Google Maps volgen (positie delen) en zag dat het goed was. Kreeg later een paar foto’s, waar ik zelf het verhaal bij moest bedenken volgens haar: “dan beleef je de route ook een beetje“. Eerste foto: een herdenkingsmonument in Rha ter nagedachtenis aan de zeven Canadese militairen van 'The Queen's Own Rifles of Canada' die op 6 april 1945 tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen. Toen W zag dat ik “in Rha“ schreef, zei ze dat dat “op Rha“ moest zijn. Weet dat dat gebruikelijk is bij eilanden en voormalige eilanden: iemand woont op Urk, maar in de Achterhoek had ik dat nog nooit gehoord. Google en zijn maten zijn dan je vriend en inderdaad: het is lokaal gebruikelijk om “op“ te gebruiken, zoals in “de mölle op Rhoa“. Waarschijnlijk omdat Rha op een soort rivierduin (een verhoging) in het IJssellandschap ligt. Weer wat geleerd. Binnenkort nog even “Broek op Waterland“ navorsen.

Niet zo’n spectaculair landschap vond W en kwam met een molenfoto aanzetten. Lief van haar, want ze weet dat ik dol op molens ben. Bleek de Bronkhorster molen te zijn, in 1844 gebouwd ter vervanging van een afgebrande standerdmolen. Het is een beltmolen, dat wil zeggen: hij staat op een verhoging (belt) om zo meer wind te vangen. Om vier uur was de bemanning weer compleet, kon ik de ogen opendoen en W de hare dicht. Samen de namiddag en de avond in. Zal best gezellig worden, maar dat verneem je morgen wel.

Aan de foto’s kun je zien dat het een dag was met een “waterig“ zonnetje, wilde vanmiddag niet echt doorkomen. V: 222.585; A: 222.628. Rijtemperatuur: 13-14 graden. Het is weer mooi.