met één werkend oog naar het zuiden – 4: door het land van de omgekeerde plaatsnaamborden

Wist het natuurlijk gisteren al toen mijn blog viraal ging: er komen reacties op de foto “hond met afdakje”. Viel tegen: was er tot op heden maar één die een opmerking plaatste, iets van “Mag jij daar 's avonds slapen?”. Nee vrienden, heeft iets te maken met hondenpoepzakjes en opgeruimd staat netjes. Las vorige week in de krant dat iemand hondenborden verzamelde. Vooruit: hier een paar voorbeelden.

zaterdag 16 maart: @ marcigny

Rustige nacht op de kasteelparkeerplaats. Vuilnisbak, water tappen, elektriciteit (voor één camper en er was ons net iemand voor) en zelfs een normaal toilet. Google Maps gaf een paar opties om van Druyes-les-Belles-Fontaines in Marcigny te komen. Laat nu de kortste route langs de koopgoot van Clamency lopen waar je bij E Leclerc goedkoop kunt tanken en de Aldi naast die relatief dure grootgrutter een goedkope super heeft neergezet. Zuinig aan doen: het duurt nog een week voor de SVB de AOW overmaakt en de ABP onze pensioenen stort. Voedsel moest er komen want “onze maag rammelde van den honger even als de goudbeurs van eenen dorpspredikant”. In de winkel vroeg ik aan W of zij ook trek had in een “blauwe hap”. Heb nog nooit iemand zo verbaasd zien kijken. Ze wist echt niet waar ik het over had. Ze heeft een excuus: ze is nog nooit in dienst geweest en zeker niet bij de Koninklijke Marine. Daar was het vroeger zo (weet niet of het tegenwoordig nog steeds zo is) dat er op woensdag een Indische rijsttafel geserveerd werd. In jargon heet deze rijsttafel de ‘blauwe hap’. Een ‘blauwe’ was de bijnaam voor iemand van Nederlands-Indische afkomst. Term zul je tegenwoordig ongetwijfeld niet meer mogen gebruiken zonder gevaar voor eigen leven. Vooruit B: excuses aanbieden.

Vandaag reden we door een deel van Frankrijk waar we nog nooit geweest zijn. Laat ik het beter specificeren: we reden over wegen die we nog nooit gehad hebben. Af en toe moesten we ingrijpen omdat Miep van Google Maps te enthousiast werd en geitenpaden voorstelde om het einddoel te bereiken. Voorwaarde na al die regenval is wel dat de weg verhard is en breed genoeg om elkaar redelijk te kunnen passeren. We hebben vandaag ervaren wat “épaule douce" is. Even goed slippen dus toen weer zo'n agressieve Fransman me probeerde van de weg te drukken bij het passeren (en het dus bijna lukte).Dacht altijd dat een zachte berm ongeveer hetzelfde was als “accotement non stabilisé”, toen ik dat laatste door Google Translate haalde kwam het kind aanzetten met “ongestabiliseerde schouder”. Iets met "niet stevige wegkant" of zo? 

Gisteren en vandaag viel het op: veel omgedraaide plaatsnaamborden in Frankrijk. Even opgezocht: schijnt een protest te zijn tegen “landbouwbeleid dat op zijn kop staat". Actievoerders hebben de naambordjes massaal losgemaakt, omgedraaid en opnieuw vastgeschroefd. De symbolische actie moet het landbouwbeleid aan de kaak te stellen dat volgens de boerenorganisaties “in de omgekeerde richting wordt uitgevoerd”. Ik citeer https://vilt.be/nl/nieuws: “De landbouworganisaties klagen de groeiende ontkoppeling van de regering met de agrarische realiteit aan. Zo zijn ze onder meer ontevreden over de veelheid en striktheid van de regels en normen, en de oneerlijke concurrentie van andere landen die niet aan dezelfde normen onderworpen zijn. Het initiatief van de actie startte in het departement Tarn en verspreidde zich nadien verder naar andere departementen over heel het land. […] De landbouworganisaties benadrukken dat boeren al jaren bezig zijn om hun landbouwpraktijken aan te passen in de richting van meer duurzaamheid en veerkracht in de strijd tegen de klimaatverandering. Daarnaast werken de landbouwers volgens de organisatie aan het herstel van de Franse voedselsoevereiniteit en het waarborgen van generatievernieuwing. Tot slot eisen de demonstranten dat de president zijn woord houdt en de Franse landbouw de middelen geeft, alle middelen, om volledig betrokken te zijn bij de voedsel-, energie- en milieuvraagstukken van de toekomst."

Een relatief korte rit bracht ons naar een oud kasteeltje in Marcigny, waar Ray en Margriet samen met vijf dochters van een bouwval (uit 1788) een chateau met chambres d'hôtes (zeg maar bed and breakfast), gites en een aantal camperplaatsen proberen te maken. Schijnt inmiddels een meerjarenplan geworden te zijn. W kende het verhaal omdat het in 2023 uitgezonden werd in de serie “Ik vertrek”. Neem van mij aan dat er nog erg veel te vertimmeren valt. Eerste indruk: rustig en kneuterig, maar voor hetgeen geboden wordt aan de prijzige kant. Morgen meer over dit paradijsje in wording.

Eenmaal gesetteld moest er een verkennend fietsrondje in elkaar geknutseld worden. Als uitgangspunt heb ik een bestaande Komoottour genomen met het einddoel “the romanesque church of Anzy-le-Duc”, een van de vele oude kerken in dit gebied. Waarom in het Engels? Eenvoudig omdat ik in de kerk kon kiezen uit een Frans, Duits of Engels foldertje. Vroeger koos ik dan standaard voor Duits, maar schijn me tegenwoordig toch beter met Engels te redden. De kerk is opgedragen aan “Maria ten Hemelopneming” (Notre-Dame-de-l'Assomption) en behoorde oorspronkelijk tot de benedictijnse priorij van Anzy-le-Duc. Oorsprong van deze kerk eind twaalfde, begin dertiende eeuw, maar toen verving het een eerder gebouwde kerk uit 876. Onlangs heeft men een crypte blootgelegd met daarin het graf van de eerste prior van de abdij. Alles bij elkaar een leuk knutselwerkje, maar je komt hier in de omgeving veel van dat soort kerken, oude kastelen (meestal op een bult) en andersoortige gebouwen, al of niet in ruïnevorm, tegen.

V: 204.633: A: 204.833. Rijtemperatuur: oplopend van 11 naar 16 graden. Half tot zwaarbewolkt, geen regen. Even voor mijn eigen statistieken: zon op/onder: 06:57/18:55 uur. Een mooie dag! En morgen? Morgen is er weer een dag. We blijven nog even hier en luisteren niet naar woorden als “en immers het lot van den reiziger is te vergelijken bij dat van den mensch, door den tijd rusteloos voortgedreven!”

met één werkend oog naar het zuiden – 3: nederland – belgië – frankrijk

Vreemd: enkele lezers kennen het werkwoord “macgyveren” niet. Woord is afkomstig van Angus MacGyver, een uitermate vindingrijke ex-spion in de gelijknamige serie. In MacGyver gaat het voornamelijk om het gebruik van wetenschappelijke kennis en inventief gebruik van huis-tuin-en-keukenspullen. Ducttape en een Zwitsers zakmes zijn de meest essentiële attributen om te komen tot oplossingen voor haast uitzichtloze situaties. Volgens mij deden ze zoiets ook al bij The A-Team. Wanneer ik het fröbelen noem zou ik onmiddellijk hooglopende ruzie krijgen met mijn zoon, hij is aanhanger van het "MacGyverisme" en vindt het absoluut geen fröbelen. Lo siento hijo. Van kleinzoon T komt de uitspraak: “Het verschil tussen mijn vader en mijn opa is dat papa alles probeert te repareren met elastiekjes en opa met ducttape en paperclips”. Foto bij deze alinea moet Richard Dean Anderson voorstellen, de hoofdrolspeler in de serie.

vrijdag 15 maart: @ druyes-les-belles-fontaines

Mooie avond gisteren. Nog een tijdje de schuifdeur open kunnen laten staan en pas bij het koken dicht. Kachel hoefde de hele avond niet aan. Gaan we de goede kant op of was het maar een heel klein topje en begint nu de lange dip weer?

Volgens W kan het verslag van vandaag kort zijn: “We stapten om negen uur in de auto en 8,5 uur later waren we ruim 500 kilometer verder”. Volgens mij snapt ze niet dat ik met dit soort verslagen geen lezer meer weet te boeien. Proberen we het op een andere manier. De weg van Maastricht naar Auxerre hebben we al vele keren gereden, soms vier keer per jaar (twee keer heen en twee keer terug). Je zou dan zeggen dat we alle mogelijke opties gehad hebben: eens raken de nieuwe wegnummers op. Vandaag hadden we een stuk weg dat we nog niet eerder geraakt hebben met onze vier wielen, een deel van de D977. We weten het beiden zeker omdat we het Monument van Navarin, ook Aux Morts des Armées de Champagne genoemd en ter plekke bekend als Ossuaire National de "La Ferme de Navarin" nog nooit eerder hebben gezien. In de streek van Suippes (W noemt dat Zoepers) aan de rivier de Marne werden hier hevige gevechten geleverd tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het monument in de vorm van een piramide werd in de jaren 20 van de vorige eeuw gebouwd om de gesneuvelde soldaten te blijven herinneren. Later (toen men in dit gebied nog steeds botten van slachtoffers vond) is de piramide omgevormd tot grafmonument. De crypte bevat nu de resten van zo'n 10.000 (meest naamloze) soldaten. Er werd ijverig geknutseld, dus we konden alleen maar van een afstandje toekijken. Bovenstaand plaatje is door W gemaakt, de overzichtsfoto hieronder hebben we "geleend":

Het kenmerk van zo'n lange rit met een camper is dat de ETA (Estimated Time of Arrival) steeds verder opschuift en als je dan nog niet zeker bent van definitieve eindbestemming en ook nog een flink deel door België rijdt is het gokken of je voor het donker de bus hebt staan. België: naarmate de rit vordert neemt de kwaliteit van de weg kwadratisch af. Af en toe moet je gewoon flink gas terugnemen want het gatenkaaswegdek met zijn onverwachte gaten is de oorzaak van een steeds vorderend desintegratieproces van ons arme busje. We hebben weer wat nieuwe rammeltjes ontdekt die zich naadloos voegen bij de al bestaande kreungeluiden. Nog even en W gaat een nieuwe symfonie componeren. Overigens de vele Franse spoorwegovergangen die we tegenkwamen kunnen dan als achtergrondkoor dienen. Een camping die volgens de boekjes open zou zijn bleek alleen de poorten geopend te hebben, we waren niet welkom. Uiteindelijk parkeerden we ons busje op de parkeerplaats van een kasteel. Voor de volledigheid: https://www.campercontact.com/nl/frankrijk/bourgogne-franche-comte/druyes-les-belles-fontaines/88683/parking-du-chateau. De naam van de camperplaats zegt het al: onze bus staat aan de voet van Château de Druyes, een middeleeuws kasteel dat in de twaalfde eeuw gebouwd werd door de graven van Nevers. Vanaf de 17e eeuw raakte het in verval. In de tweede helft van de vorige eeuw is het voor een deel gerestaureerd.

We gebruiken de parkeerplaats alleen als overnachtingsplek. W heeft nog wel een rondje gelopen maar vond geen bruisende winkels in de koopgoot van Druyes-les-Belles-Fontaines. Om eerlijk te zijn: ze vond geen winkels én geen koopgoot.

V: 204.102; A: 204.633. Rijtemperatuur: stuiterend tussen 11 en 16 graden. Alle weertypen gezien tussen half bewolkt en volledig bewolkt met regenbuien. Het beloofde onweer is achterwege gebleven. Een reisdag! En morgen? Morgen is er weer een dag: eerst boodschappen doen en tanken in Clamency en dan een paar honderd kilometer naar het zuiden naar een camperplaats met Nederlandse eigenaren. Daar blijven we een extra dagje.

met één werkend oog naar het zuiden – 2: maastricht op de fiets

“Je gebruikte het woord 'uitwisselbaar', moet dan niet 'inwisselbaar' zijn?” was een vraag van vaste lezeres W te L toen ze het blog van gisteren gelezen had. Heb eigenlijk geen flauw idee, beste W te L, dus heb ik het maar opgezocht. En nee, ik weet het nog steeds niet: diverse sites spreken elkaar tegen. Volgens de een moet het uitwisselbaar zijn. Www.woorden.org vertelt dat uitwisselbaar inhoudt dat je iets kunt vervangen door wat anders en geeft als voorbeeld: “Jouw fototoestel heeft verschillende, uitwisselbare lenzen”. Synoniem zou kunnen zijn “verwisselbaar”. Mijnwoordenboek.nl geeft de volgende opsomming van andere woorden voor “inwisselbaar”: inruilbaar, omwisselbaar, ruilbaar, verwisselbaar en wisselbaar en geeft aan dat je “inwisselbaar” gebruikt als je iets of iemand kunt ruilen voor iets anders of als iemand of iets lijkt op iemand of iets anders. Die laatste opmerking zou dan weer betekenen dat je de variant “inwisselbaar” moet gebruiken. Deze discussie doet me denken aan de wijze woorden van mijn leraar Nederlands op de kweekschool (ruim 50 jaar geleden): “'Vermijden' en 'mijden' betekenen hetzelfde, maar dat betekent niet dat ze inwisselbaar zijn”.

donderdag 14 maart: @ maastricht

Toen ik vanmorgen om acht uur de ogen open deed, deed de zon haar best ons busje te verwarmen. W was al een kwartiertje wakker en deed ijverig pogingen zich stil te houden, want bijna tien uur slapen: zo'n jongen zal dat wel nodig hebben. Toch nog maar even de kachel aan, want 10 graden binnentemperatuur is het ook niet helemaal. Koffiewater wordt bij ons ook op gas kokend, dus voor je het weet is het een aangename 20 graden in het busje. “Of wat daar nog van over is”, volgens W. Ze heeft een beetje gelijk: gisteren nam een verduisteringsgordijn spontaan een andere, niet geheel authentieke, vorm aan; een uitzethoudertje van een buitenraam is afgeknapt en het lampje boven het gasfornuis gaat af en toe aan twee draadjes bungelen. Toen gisteren ook nog een pak fruitwater lekte en de dinettebank doorweekte (was een pak van 1,5 liter en uiteindelijk helemaal leeg) dacht is even “het is maar behelpen in zo'n busje, wat doe ik hier?” Die vlaag van verstandsverbijstering duurde maar 2,24 seconden. Toen vond ik het geurende fruitwater wel een positieve bijdrage leveren aan de leefkwaliteit van ons huisje-op-vier-wielen (ook een voorbeeld van cognitieve resonantiereductie?). En vanmorgen aan de koffie, me voorbereidend op de dag van vandaag door naar een filmpje te kijken van de gerenoveerde waterburcht van Pietersheim (https://www.youtube.com/watch?v=TjN8cEfNVtM) – ja die waar ik me gisteren voor moest schamen – stond ik weer 125 procent positief in het leven en was blij dat mijn fiets een onderhoudsbeurt heeft ondergaan zodat ik geen last meer heb van onder meer mijn “zadel-te-laag-fietsspieren”. Je moet toch ergens aan denken op zo'n ochtend? En al die kleine ongemakken in ons campertje? Macgyveren maar! Bijgaand plaatje is een screenshot van dat filmpje over Waterburcht Pietersheim.

Op de fiets, tochtje gisteren in elkaar gefabriekt met Komoot. Eerst naar Lanaken voor dat kasteel-waterburchtwerk. Uit het foldertje: “Snuif het verleden op in de gerenoveerde waterburcht van Pietersheim die tot 1971 eigendom was van de familie Merode. De 12de eeuwse waterburcht is de stille getuige van de roemrijke en woelige veldslagen van de Heren van Pietersheim. Van het middeleeuwse slot kun je nog de ringvormige weermuren en poorttoren zien. Ook de 16de eeuwse kapelzaal bleef bewaard en werd volledig gerenoveerd. Via een zwevend looppad (ook bereikbaar voor mensen met een beperking) kun je als bezoeker op alle verborgen plekjes van de burcht komen. Bij wijze van verwelkoming kan iedere bezoeker op het nieuwe platform in het poortgebouw genieten van een prachtig uitzicht over het burchtplein en het omliggende park. In de grote ‘kijkdoos op poten’ naast de kapel krijgen bezoekers het complete verhaal van de burcht te zien in een film. Aan de hand van 3D-animaties met historisch beeldmateriaal herrijst de waterburcht in haar volle glorie. In de kijkdoos zijn enkele archeologische vondsten tentoongesteld die getuigen van de rijkdom die hier ooit heerste. Jonge bezoekers kunnen zich uitleven via diverse interactieve spelen. Afgesloten wordt met een bezoekje in de shop waar zowel kinderen als volwassenen hun eigen souvenir kunnen kopen. Wat dacht je van je eigen ridderhelm of zwaard?” 

Tja, dat kan dan in deze periode alleen in het weekend. De poort stond weliswaar open, zodat we even een blik konden werpen op het plein, maar daar hield het dan mee op. “Is ook wel genoeg”, zei W, die niet zo van dit soort moderne restauraties (met veel roestvrij staal) houdt. De strip “Jan van Pietersheim” die een eeuwig aandenken moest blijven aan de burcht konden we wel in de etalage van het winkeltje zien liggen, maar kopen was er niet bij. Het landhuis dat later bij de restanten van de waterburcht werden gebouwd zag er wel prima uit.

Lange tijd ging onze tocht over de jaagpaden (in België kom je ook de term trekpaden tegen) van het Albertkaal, in het Franstalige deel dat zo maar ergens begon heet de grote sloot Canal Albert. Een watertje van 130 kilometer lang tussen Luik (aan de Maas) en Antwerpen (aan de Schelde, zodat je gezellig de Noordzee op kunt varen). Vernoemd naar Albert I, Koning der Belgen. Het kanaal werd met handkracht, kranen en graafmachines gegraven tussen 1930 en 1939, voor een deel dwars door gezellige bergen van mergel. De voornaamste opzet was om een verbinding tot stand te brengen tussen de Vlaamse en Waalse ijzer- en staalindustrie en de Limburgse kolenmijnen. Bijgaande kaart dateert uit 1922 en laat de kanaalplannen van de regering (met name minister Van Caenegem) zien.

Het hoogtepunt van het Albertkanaal vormde voor ons het sluizencomplex van Ternaaien, eigenlijk een foute naam want we zitten op Franstalig grondgebied en dus moeten we het hebben over Les écluses de Lanaye. Eigenlijk is het een knooppunt van kanalen en rivieren, jarenlang een flessenhals (Bouchon de Lanaye) die het verkeer tussen Luik en Rotterdam niet aankon. Wat doe je dan? Je gaat praten, gaat de kosten verdelen, ook Nederland droeg haar steentje bij en vervolgens ga je knutselen. W heeft nog geprobeerd het uiteindelijke knutselwerk op de foto te zetten, maar de zon werkte niet mee. Heb er eentje op internet kunnen vinden. Paul Hermans vindt het vast niet erg dat ik zijn plaatje leen; dank Paul.

Een paar kilometer verderop moesten we de barrage de Lixhe over, in het Nederlands vertaald met de stuw van Lieze. Het is een dam over de Maas, zijdelings aan de rechteroever van het Albertkanaal en wordt gebruikt om het waterpeil van de Maas (en van de verschillende kanalen in de buurt) te regelen.

Aan het klontertje bij Maastricht (op de routekaart) kun je zien dat we nog een beetje stad bekeken hebben. Zonnetje scheen, alle terrasjes vol. W bood me nog een stoel-tafel-Jupiler aan maar het was me veel te druk: Achterhoekse boer in de stad scheen ook al een paar keer door rood gefietst te zijn. Tegen drieën terug en bij het busje wachtte een Steenbrugge Tripel, ook lekker. Fietstocht: 02:55 werkelijke fietstijd; 49,4 km; gemiddeld 17,0 km/h; 280 meter klimmen en 270 meter dalen en toch weer voor de schuifdeur van Puzzel terugkomen. Laten we het maar op afrondingsmeters houden. 

Een mooie dag, veel zon en zo'n 15 graden. Later op de middag wat meer bewolking. En morgen? Morgen is er weer een dag. We gaan hier vertrekken want het wordt slechter weer. Eigenlijk jammer: het is hier bijna net zo mooi als in Noordpolderzijl. Kreeg van een vroeger zeilvriendje het verhaal van Bob Dylan en Noordpolderzijl toegestuurd. Fietsend vanuit Groningen strijkt de muzikant in 1995 neer in het noordelijkste café van Groningen, ’t Zielhoes. Naderhand herinnert hij zich die plek nog als hij naar een kennis mailt: ’’We drank coffee in a café, with a strange owner. He just sat there. But you know, I liked it, because it was the first place where people didn’t gaze at me.’’ Tja, in Noorpolderzijl kennen ze alleen schapen, geen popmuzikanten.