nog even weg vóór de slachting - 2: een (klein) rondje veluwemeer

Veel vragen over het schilderij dat ik gisteren bij mijn verhaal over het “vleesch“ plaatste (voor de duidelijkheid neem ik het prentje nog een keer op). Als je het plaatje gaat zoeken kom je terecht bij “A Meat Stall with the Holy Family Giving Alms", een buitengewoon interessant schilderij van de Nederlandse schilder Pieter Aertsen (1507/08–1575), gemaakt in 1551. Het bevindt zich tegenwoordig in het North Carolina Museum of Art. Het is een behoorlijk groot olieverfschilderij op paneel van ongeveer 116 × 169 cm. Zal het schilderij niet gaan “duiden“, daarvoor kun je wel op internet terecht. 

Wat ik niet wist is dat het eigenlijke religieuze verhaal verborgen zit in de achtergrond. Door de openingen van de kraam zie je de Heilige Familie op hun vlucht naar Egypte (zie uitsnede van het schilderij). Maria zit op de ezel en geeft brood aan arme mensen: “alms“ zijn aalmoezen. Beetje vreemde vogel die Pieter, hij ging zo’n beetje zijn eigen gang: hij schilderde alledaagse scènes en verwerkte daar vervolgens een bijbels tafereel in. De opdracht voor het doek kwam waarschijnlijk van het slagersgilde van Antwerpen ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van het gildehuis.

Wil nog even terugkomen op dat stationnetje waar ik gisteren W uit de bus gezet heb en laten fietsen. Geloof dat ProRail Voorst-Empe inmiddels geen station meer noemt maar een halte. Kan me nog herinneren dat er gelijktijdig met Voorst-Empe nog een halte geopend werd, namelijk Apeldoorn de Maten. De inpassing van die twee haltes in bestaande halfuursdienst tussen Apeldoorn en Zutphen had nogal wat voeten in de aarde en had negatieve gevolgen voor de aansluitingen in Apeldoorn en Zutphen. Een naadloze overstap van en naar het westen in onder meer Apeldoorn was vanaf dat moment van de baan. De Reisplanner laat je tegenwoordig van Zutphen via Arnhem reizen om bijvoorbeeld op Schiphol te komen. Afbeelding afkomstig van Google StreetView.

zondag 23 augustus: @ nunspeet

Wakker worden op camperplaats De Zwaan, een paar kilometer buiten het centrum van Nunspeet, midden in het agrarische landschap van de Veluwe en nog preciezer: in de Biblebelt. Een rustig begin dus, vooral omdat het zondag is. We hebben plaats 17 van de 60 (verharde) plekken en ja: W staat weer eens in een (voormalig) weiland. Ooit camperplaats van het jaar (2011 geloof ik), maar inmiddels een beetje groter en onpersoonlijker geworden. Dat laatste kan ook aan ons liggen: we zijn niet zo van de praatjes bij de afwasbakken over de prijs van de Dreft. Modern georganiseerd met een zelfbedieningszuil voor in- en uitchecken. De Zwaan is een echt familiebedrijf, gerund door Lammert en Anneke de Zwaan. Stroom en warm water wordt apart afgerekend, zelfs het afwaswater moet je betalen, da’s wel weer een minpuntje. Verdere voorzieningen: toiletten en douches, water, loospunten voor afvalwater en cassettetoiletten. Voor de mensen die wel van het groepsgebeuren houden is er een recreatieruimte en een jeu-de-boulesbaan. Gisteren reed er iemand met een golfkarretje rond om te kijken of eenieder wel netjes ingecheckt had. Nunspeet ligt met ongeveer 2 kilometer net te ver voor een wandelingetje voor W maar met de fiets is het goed te doen. En inderdaad kwamen we hier voor dat fietsen: het Veluwemeer, de bossen en de heide zijn gemakkelijk per fiets bereikbaar, terwijl Harderwijk en Elburg goed te doen zijn.

Als je op zondag naar de kerk wilt hebt je in Nunspeet keuze genoeg. De plaats zelf telt momenteel twaalf kerken/kerkelijke locaties. Als je het gemeentebreed gaat bekijken komen er nog zes bij (vijf in Elspeet en één in Hulshorst). Wel veel afscheidingen van afscheidingen en zo is Nunspeet een mooi voorbeeld van een plaats op de Biblebelt. Die Biblebelt moet je zien als een mozaïek van dorpen en gemeenschappen, niet als een scherp begrensd gebied, een langgerekte streek in Nederland waar orthodox-protestantse geloofsgemeenschappen van oudsher sterk vertegenwoordigd zijn. De band loopt grofweg van Zeeland via de Alblasserwaard, de Gelderse Vallei en de Veluwe naar Overijssel, al zijn de grenzen niet scherp. Belangrijke plaatsen zijn onder meer Urk, Barneveld, Ede, Veenendaal, Nunspeet, Elspeet, Staphorst en Rijssen. De wortels van de Biblebelt liggen vooral in de Reformatie en de latere ontwikkeling van orthodox-calvinistische stromingen door diverse afscheidingen, maar dat laatste heb ik al genoemd. Hoe de Biblebelt zich over Nederland uitstrekt kun je heel eenvoudig zien door te kijken naar het percentage SGP-stemmers in een een gemeente (zie bijgaand kaartje).

Een fietstocht om het hele Veluwemeer is op dit ogenblik gezien mijn lichamelijke gesteldheid wat toe veel van het goede. Gelukkig vaart van medio april tot medio oktober tussen Nunspeet en Biddinghuizen het Veluwerandveer. Uit de toeristenfolder: “Een unieke verbinding over het water die het mogelijk maakt in één dag te genieten van zowel de Veluwe als de polder. Van oud naar nieuw land! Het pontje brengt je in circa 15 minuten van Gelderland naar Flevoland en vice versa. Per oversteek kunnen maximaal 12 fietsen mee. De kosten zijn € 4,00 p.p. (Kinderen 4 t/m 12 € 2,00 p.p.)“

Met die kennis gewapend konden Komoot en ik aan de slag en rekening houdend met de windrichting (en -kracht), de ligging van het veer en de bruggen over het Veluwemeer kwam er een aantrekkelijke fietsroute uit onze koker. Één minpunt (volgens W): zes jaar geleden hebben we een compleet rondje Veluwemeer gefietst en toen prima geluncht aan het Erkermederstrand (zie bijgaande foto). Deze plek lag vandaag behoorlijk buiten de route.

Al snel konden we met droge voeten het water over door gebruik te maken van het Veluwerandveer, een fiets- en voetveer over het Veluwemeer, tussen de Gelderse oever bij Hulshorst/Nunspeet en de Bremerbaai in Flevoland. Denk dat het speciaal bedoeld is voor het fietsrecreatieverkeer. Was even in de war met het Horsterveer tussen Strand Horst en Zeewolde. Dat bestaat al sinds 1993 en is vooral belangrijk voor voor scholieren uit Zeewolde die naar scholen in Harderwijk en Ermelo gaan. Het Veluwerandveer is nog vrij jong; het werd in 2004 geopend. Het stond als eerste op onze bucketlist want op het laatste moment hebben we de route omgedraaid en besloten om tegen de klok in te fietsen.

Net aan de overkant van het Veluwemeer, dus op Flevolandse bodem kwamen we langs het Monument voor Prima Mensen. Als je het zoekt: het staat aan de Bremerbergdijk in Biddinghuizen, vlak bij de Bremerbaai (een paar honderd meter ten westen van de plek waar het fietspontje naar Nunspeet vertrekt of - in ons geval - aankomt). Het kunstwerk werd in 2014 gemaakt door de kunstenaar Domenique Himmelsbach de Vries. Het is een betonnen pentagram (vijfpuntige ster), met aan twee punten een hand met een opgestoken duim. Volgens W is dat het bekende “like“-symbool dat je vooral in social meda gebruikt (ik gebruik wat anders, maar nu dwaal ik weer eens ernstig af). Er zit een hele filosofie achter het beeld. Kort samengevat: het is een eerbetoon aan gewone, vaak onbekende mensen die nooit een standbeeld zouden krijgen. Aan de voet liggen keramische tegels met hun namen. De eerste vijf tegels werden bij de officiële onthulling op 25 augustus 2015 geplaatst en dat aantal is inmiddels behoorlijk uitgebreid: regelmatig komen er tegels voor “prima mensen“ bij. Klein detail: het monument staat volgens de initiatiefnemers op het geografische middelpunt van Nederland.

Het Veluwemeer is vernoemd naar het Veluwse landschap, een bosgebied in de provincie Gelderland. Het Veluwemeer ligt tussen de provincies Gelderland en Flevoland en is de grootste van de Veluwerandzeeën, onderdeel van de voormalige Zuiderzee. In het zuidwesten komen de Veluwerandzeeën van Wolderwijd, Nuldernauw en Nijkerkernauw samen. Er zijn maar een paar plekken waar je van het Veluwerandmeer in de Flevopolder komt. Één van die plekken is de Blauwe Dromer, een sluis bij gemaal Lovink bij Harderwijk (specifiek de Harderhaven). De sluis is alleen geschikt voor recreatievaart en vormt de doorgang tussen het Veluwemeer en de lager gelegen poldervaart en kent een verval van ruim vijf meter. De Blauwe Dromer is ook een opvallend stuk landschapskunst vlak bij de sluis, gemaakt door de kunstenares Jacqueline Verhaagen. Het is een van de bekendste kunstwerken in Flevoland en heeft een heel eigen, bijna poëtische betekenis. Ga ik niet meer oplepelen want toen W van mij naar de andere kant van de weg mocht om een plaatje te schieten, sprak ze de gedenkwaardige woorden “Hier ben ik vaker geweest!“. Inderdaad W, de laatste keer was dat in augustus 2024. Degene die meer informatie wil over het kunstwerk kan daar terecht. Via Google kom je ook veel te weten.

Op het keerpunt van onze tocht moesten we de oversteek maken Twee belangrijke onderdelen van onze fietstocht waren de oversteek bij Harderwijk en de veerdienst. Was eerst nog de vraag in hoeverre we met de fiets gebruik zouden maken van het aquaduct bij Harderwijk. Zelfs de geleerde heren (lees AI) spraken elkaar tegen en eentje beloofde ons een brug. Niet dus: wij mochten gewoon met de auto’s mee onder het Veluwemeer door rijden via het aquaduct, gelukkig wel op een vrijliggend fietsfpad naast de N302. Voor het uitzicht wat minder. We hadden het kunnen weten: hebben een paar jaar geleden hier ook de oversteek gemaakt.

Tegen half vier draaiden de vier wielen de camperplaats weer op na ruim 31 kilometer. De eerlijkheid gebiedt te vertellen dat we ons zo’n kleine drie daarvan hebben laten voortbewegen door het pontje over het water. Mooie dag, droog gebleven en de hoeveelheid wind viel mee. Het besluit om de route om te draaien was windtechnisch gezien een goede beslissing. Temperatuur: tegen de 20 graden maximaal, zon zo’n 40 procent gemiddeld. Opvallend: weinig bankjes aan de “nieuwe“ kant van het water. En morgen? Morgen is er weer een dag en bij het ontbijt valt de beslissing: blijven (en een rondje Veluwse bossen), terug in één keer (zodat we dinsdag een “klungeldag“ in Lichtenvoorde hebben) of terug in twee etappes (waarbij W het fietswerk volledig voor haar rekening kan nemen). Dit is nu precies het voordeel van reizen met een camper. Je verneemt de beslissing morgen. Als afsluiter krijg je het plaatje van sculptuur de Vruchtbaarheid van me. Verhaal hiervan zal ik morgen vertellen. Vandaag ruimtegebrek.