nog even weg vóór de slachting - 1: autofietsen naar nunspeet

Zuslief (de oudste) onderhoudt de contacten met het handjevol ooms en tantes die het tot heden toe overleefd hebben. Kreeg een appje met de tekst “Tante T heeft wederom een jas uitgedaan“. Vond ik wel een heel mooie uitdrukking die precies aangeeft wat er aan de hand is. De rest van de familie (uw scribent incluis) kende de term niet, terwijl het toch gangbaar Nederlands schijnt te zijn. Volgens Wiki is de uitdrukking "een jas uitdoen" (of "een jasje uitdoen") een figuurlijke spreekwijze die betekent dat iemand veel krachten of energie heeft ingeleverd, flink is afgevallen, of zwaar heeft geleden na een grote inspanning of tegenslag. En natuurlijk kan het ook pikant: in oudere volkstaal of schertsend taalgebruik werd er soms ook mee bedoeld dat iemand zwanger is (waarbij 'jas' een Bargoens woord voor condoom was). 

Kende wel iets soortgelijks: “het gaat iemand zeer weinig naar den vleesche“. De uitdrukking "naar den vleesche" betekent letterlijk "in aards, stoffelijk of lichamelijk opzicht". Als het iemand "zeer weinig naar den vleesche ging", betekent dit dat het hem in het dagelijks leven, qua welvaart, gezondheid of aardse voorspoed, helemaal niet voor de wind ging. Bijgaand plaatje is dus eigenlijk "helemaal verkeerd".

 

zaterdag 22 augustus: @ nunspeet

De titel van dit blog vraagt ongetwijfeld om de nodige uitleg. Allereerst “de slachting“: na een hele lange wachttijd (vanaf half maart) heb ik dan eindelijk een oproep gekregen voor een operatie. Niet de snel jubelen, want het kan nog tot een dag van tevoren worden gecanceld omdat er iemand is die eerder dood dreigt te gaan of zoiets. Woensdag ben ik aan de beurt. Nog even er tussenuit onder het motto “nu kan het nog“. Het begrip “autofietsen“ is qua term nog niet eerder genoemd maar we hebben het het laaste half jaar veel gedaan: W gaat op de fiets naar een camperplaats en ik mag de bus verplaatsen. Nu is de afstand naar Nunspeet iets verder dan “aangenaam“, dus heb ik haar bij station Empe-Voorst vrijgelaten. Dit station is eigenlijk de opvolger van een veel ouder station dat al in 1876 werd geopend, in de tijd dat de spoorbomen nog tot aan de hemel groeiden. Het maakte onderdeel uit van de spoorlijn Apeldoorn–Zutphen (een stukje van de Oosterspoorweg van Amsterdam via Apeldoorn naar Zutphen. Het reizigersvervoer bleek uiteindelijk niet voldoende. Precies 62 jaar na de opening, werd station Voorst gesloten voor reizigers. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er nog een korte opleving: van 25 september 1940 tot 5 mei 1941 stopten er weer reizigerstreinen. Daarna bleef de locatie nog enige tijd als los- en laadplaats voor goederen in gebruik. Het stationsgebouw werd uiteindelijk in 1946 gesloopt. De goederenfunctie verdween later eveneens; in 1965 werd de spoorverbinding met Voorst definitief beëindigd. En dan, na 68 jaar, komt het station terug: op 10 december 2006 werd op vrijwel dezelfde plek een nieuwe halte geopend, nu onder de naam Voorst-Empe. Heel eenvoudig uitgevoerd: slechts één perron met een overkapt wachthuisje, fietsenstalling en kaartautomaat. En op die plek begon W aan haar tocht over de Veluwe naar Nunspeet. Overigens wel na het afwachten van een “buitje“, kort maar zeer hevig. Gelukkig hadden we een soepje bij ons en nog voldoende gas in de propaanfles om ervoor te zorgen dat de soep heet werd opgediend. De regen tikte knus op het camperdak. Toen W op de fiets stapte was de zon al weer met haar werk begonnen.

De fietstocht van W ging over de Veluwe. De hei was een stuk paarser dan vorige week en behalve een lang traject langs het Apeldoorns Kanaal (dat loopt van Dieren via Apeldoorn naar Hattem) mocht W weer over een voormalige spoorlijn fietsen. Deze keer was het een stuk van de voormalige Baronnenlijn, de spoorverbinding van Apeldoorn via Het Loo, Vaassen, Emst, Epe, Heerde en Wapenveld naar Hattemerbroek, waar aansluiting bestond op de spoorlijn naar Zwolle. De lijn werd tussen 1887 en 1889 aangelegd door de Koninklijke Nederlandsche Locaal-Spoorwegmaatschappij (KNLS). De bijnaam Baronnenlijn verwijst naar de adellijke en invloedrijke heren uit de streek die zich sterk hadden gemaakt voor de aanleg. Zij zagen het spoor als middel om de Noordoost-Veluwe economisch te ontwikkelen. De spoorlijn was niet alleen bedoeld voor reizigers. Vooral het goederenvervoer was belangrijk. Fabrieken en andere bedrijven langs het traject kregen aansluiting op het spoor, waardoor onder meer papier, hout, steen en andere producten konden worden vervoerd. De lijn droeg daarmee aanzienlijk bij aan de industrialisatie van de dorpen aan de oostkant van de Veluwe. Er zat bovendien een koninklijk tintje aan. De Baronnenlijn maakte gebruik van de bestaande spoorverbinding naar Paleis Het Loo, die in 1876 was aangelegd voor koning Willem III. De nieuwe lijn liep aanvankelijk via Het Loo verder richting Vaassen en Epe. Het reizigersvervoer werd steeds minder belangrijk door de opkomst van de autobus en werd in 1950 beëindigd. Het goederenvervoer hield het aanzienlijk langer vol: pas in 1972 reden de laatste goederentreinen. Daarna werd de spoorlijn opgebroken.

Ik draaide om half drie camperplaats de Zwaan in Nunspeet op, W twee uur later. Zij had ruim 50 kilometer afgelegd vanaf station Voorst-Empe. Een mooie dag. V: 225.898; A: 225.999. Rijtemperatuur 18-19 graden. Later op de camperplaats af en toe wat warmer. Belangrijker: het bleef droog (de buien scheerden boven- en onder langs Nunspeet). Zon op/onder: 06:30/20:47 (gegevens Nunspeet). En morgen? Morgen is er weer een dag. We blijven nog een paar dagen hier “nu het nog kan“. Het zal wel fietsen worden. Niet iedereen trekt er zich wat van aan dat hij op de Biblebelt zit en het morgen zondag is.