de lente lokt - 8: verplichtingen roepen

Toen we gisteren door Haaksbergen fietsten viel me op hoe groot de plaats was. Je weet dat ik dan “thuis“ dat soort dingen even moet opzoeken en inderdaad: Google meldt dat Haaksbergen ongeveer 24.300 inwoners (2026) heeft en Lichtenvoorde 13.100 (gemeten in 2025). Kort gezegd: Haaksbergen is bijna twee keer zo groot als Lichtenvoorde qua inwonertal. Het dorp heeft een opvallend rijke geschiedenis die terug gaat tot de middeleeuwen. De naam wordt voor het eerst vermeld in documenten uit de 12e eeuw. In die tijd bestond het gebied vooral uit verspreide boerderijen op hogere zandgronden, omringd door moerasachtige gebieden. De bewoners leefden voornamelijk van landbouw en veeteelt, vaak onder moeilijke omstandigheden door de arme zandgrond. In de middeleeuwen viel Haaksbergen onder het gezag van de bisschop van Utrecht. Later werd het onderdeel van het Oversticht, een gebied dat bestuurd werd door de bisschop maar steeds meer invloed kreeg van wereldlijke machthebbers. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568–1648) had de regio te maken met plunderingen en militaire bewegingen, al lag Haaksbergen niet op een centrale strategische route. 

Een belangrijk keerpunt kwam in de 17e en 18e eeuw met de opkomst van de textielindustrie in Twente. Hoewel steden als Enschede en Hengelo hierin een grotere rol speelden, profiteerde Haaksbergen mee van de economische groei. Thuisweverij werd een belangrijke bron van inkomsten voor veel gezinnen. In de 19e en begin 20e eeuw industrialiseerde de regio verder. Fabrieken werden gebouwd en de infrastructuur verbeterde. Een belangrijke ontwikkeling was de aanleg van spoorlijnen, waaronder de verbinding met Duitsland. Tegenwoordig is daar niet veel meer van overgebleven: er rijdt er nog een historische stoomtrein tussen Haaksbergen en Boekelo, geëxploiteerd door de Museum Buurtspoorweg, een ritje van 10 hele kilometers (enkele reis).

Een ander belangrijk aspect dat we moeten behandelen is het landschap. Eigenlijk is dat een logische voortzetting van het Achterhoekse landschap al hoort Haaksbergen tot Overijssel. Denk dat de Twentenaren het landschap van de Achterhoek een logische voortzetting van het karakteristieke Twentse landschap zullen noemen. Kortom: beide worden gekenmerkt door een afwisseling van bossen, heidevelden, weilanden en kleine waterlopen. We zijn niet ver geweest: natuurgebieden als Buurserzand en Haaksbergerveen hebben we vroeger wel bezocht maar deze keer niet aan toegekomen. Zo is het Buurserzand een uitgestrekt heidegebied met zandverstuivingen en vennen. Het maakt deel uit van een groter natuurcomplex dat doorloopt tot in Duitsland. Zullen we het voorlopig even hier bij laten?

zondag 20 april: @kötteldiek

Soms ben je druk met kleinkinderen, vooral als ze bij allerlei clubjes en groepen zitten die voorstellingen geven. Vandaag moesten we terug naar ons stenen huis omdat kleinkind 1 moest optreden in Theater de Storm, de schouwburg van Winterswijk. Nummer 1 leeft van muziek, dans en toneel en zit ook in Penta Dance Department. De agenda van theater de Storm vertelt het volgende: “Met Next Episode presenteert Penta Dance Department een energieke en eigentijdse dansvoorstelling die het leven van jongeren centraal stelt. Een groep jongeren verveelt zich en gaat op zoek naar prikkels. Ze duiken in de wereld van films, series, televisie en social media — alles wat zich afspeelt op een scherm. Wat begint als onschuldig tijdverdrijf, groeit uit tot een meeslepende reis waarin digitale beelden, trends en invloeden steeds meer de overhand krijgen. De grens tussen realiteit en fantasie vervaagt, en de jongeren raken verstrikt in wat ze zien en consumeren. Door een krachtige mix van hiphop, moderne dans, show en commercial styles brengt Next Episode herkenbare thema’s tot leven. Met expressie, energie en visuele impact nodigt de voorstelling het publiek uit om na te denken over onze relatie met schermen en de wereld daarachter.“

Afscheid van Berg en Dal in Eibergen en dus ook afscheid van de Lankheet, het landgoed waaraan de camperplaats grenst. In de Lankheet werden de weilanden eeuwenlang bemest volgens met vloeiweidensysteem. Een vloeiweide is een landbouwsysteem waarbij grasland bewust wordt bevloeid met water dat gecontroleerd over het land wordt geleid. Dat gebeurt via een netwerk van kleine kanaaltjes, sluizen en greppels. Het idee is simpel maar slim: water (vaak uit een rivier of beek) wordt over de weide “uitgevloeid”, dat water brengt voedingsstoffen mee (zoals slib en mineralen) waarbij de bodem vochtig wordt gehouden en uitdroging wordt voorkomen. Door deze behandeling groeit het gras sneller en blijft het langer groen. Met de komst van de kunstmest in de 20e eeuw is deze historische wijze van bemesten verdwenen. Het water moest nu juist van het grasland af om te voorkomen dat de dure kunstmest zou wegspoelen. Om die reden is veel ‘wilde’ natuur drooggelegd. Grond- en regenwater werden zo snel en direct mogelijk afgevoerd. Hierdoor is verdroging van het landschap ontstaan en is beekbegeleidende natuur op grote schaal verdwenen. Rond de eeuwwisseling is men op de Lankheet tot inkeer gekomen en is het historische vloeiweidensysteem fasegewijs hersteld. Als je op onderstaande link krijg je een filmpje te zien waar lange, smalle percelen (licht hellend, zodat het water vanzelf kan stromen) met kleine dijkjes of richels de hoofdrol spelen. Op deze wijze ontstaat een systeem om water aan en af te voeren. Voor een betere kijk op de werkwijze: https://www.youtube.com/watch?v=g3VC-UzaLEs&t=88s. 

Vanmorgen niet al te laat uit de veren: W wilde graag op de fiets terug. Relatief koude nacht trouwens, iets van 7 graden of zo. Weliswaar buiten, maar met een dakraam open zal het in de bus niet gek veel warmer geworden zijn. Koffie, om half tien een broodje en daarna gaan met die banaan. We mochten 2 x € 15,00 afrekenen (inclusief elektriciteit en toeristenbelasting), geen geld voor zo’n plekje. W dus op de fiets en ik mocht het busje terugrijden. Even een sanitaire stop voor Puzzel bij de afwerkplek van het zwembad. Rijtemperatuur 11 graden. Omkleden en naar een mooie dansvoorstelling in Winterswijk. Een afwisselend weekend.