een week lang twee zotte schapen - 3: rondje vragender

Vandaag gaat de route van de A4d vlak langs onze camping: de wandelaars doen een rondje Vragender. Aan het meest markante punt gaan de meesten achteloos voorbij, want die ligt vlak voor de pauzeplek. Wanneer je de catering al ziet ben je niet meer geïnteresseerd in de oude kapelruïne aan de Kapelweg en ga je absoluut niet de verklarende teksten lezen die vertellen dat het gaat om de resten van de Sint-Jacobskapel, een van de oudste historische plekken van de Achterhoek. Voor de liefhebbers een paar bijzonderheden. De kapel werd rond 1444 gebouwd als bijkapel van de kerk van Groenlo. Voor de bewoners van Vragender was de afstand naar Groenlo groot, daarom kwam er een eigen miskapel. Toen na de Reformatie in 1616 het opdragen van katholieke missen werd verboden, raakte het gebouw langzaam in verval; zeker toen protestantse soldaten tijdens het beleg van Groenlo (1627) zich verveelden en het instorten een handje hielpen. Wat nu nog overeind staat is vooral een deel van de westmuur waar ooit de ingang en de kleine toren zaten. In hoeverre deze Jacobuskapel iets te maken heeft met de oude Jacobus- of pelgrimstradities richting Santiago de Compostela is onduidelijk.

 

Een paar honderd meter eerder hadden de wandelaars een blik kunnen werpen op de rooms-katholieke St.-Antonius van Paduakerk. Zal je niet lastig vallen met technische zaken als “een driebeukige basiliek met terzijde staande toren van twee geledingen met naaldspits“. Veel interssanter is dat de kerk ruim 150 jaar lang het religieuze hart van Vragender was. De geschiedenis van de kerk gaat terug tot de jaren 1860, toen de katholieke bevolking van het dorp een eigen gebouw wilde in plaats van voor iedere dienst naar Lichtenvoorde te moeten reizen. Op 2 februari 2021 werd de kerk officieel aan de eredienst onttrokken en werden er meerdere appartementen in de kerk gerealiseerd. De Mariakapel bleef behouden. 

Een aardig detail: als je de toren ziet, kijk je eigenlijk naar het oudste deel van het kerkcomplex. Die toren heeft zowel de Frans-Duitse Oorlog, twee wereldoorlogen als de grote veranderingen in het kerkelijk leven van de twintigste eeuw overleefd. Maar het noodloot sloeg in 2010 toe. Op 12 juli van dat jaar trok er zwaar noodweer over de Achterhoek. Tijdens die storm werd de houten torenspits van de Sint-Antonius van Paduakerk letterlijk van de toren gerukt. De complete spits stortte naar beneden en kwam op straat terecht. Wonder boven wonder raakte niemand gewond. Voor zo'n klein dorp was dat een enorme schok; de ingestorte toren haalde zelfs landelijk nieuws en in Vragender werd nog jarenlang gesproken over hoe de spits bijna tot bij café Overkamp terechtkwam. Wat het verhaal extra bijzonder maakt, is dat de toren niet werd vervangen door een moderne constructie. Er werd besloten de spits in oorspronkelijke vorm te herbouwen. In 2011 begon de restauratie. De nieuwe houten spits werd grotendeels in een werkplaats gemaakt en daarna met een kraan op de toren geplaatst. Begin 2012 kwamen het kruis terug op de top en later ook de gerestaureerde vergulde windhaan. De foto in deze alinea stond oorspronkelijk in de Elna en is gemaakt door Ank Rutgers-Hoitink.

Wanneer je mooie (oude) foto’s van Vragender en directe omgeving wilt zien moet je eens surfen naar de site van twee mannen die een warm hart hebben voor “vroeger“: https://www.oudvragender.nl/, Wim Rutgers en Hans Veldkamp. Vooral Wim weet van wanten al heeft hij één nadeel: hij draagt altijd sokken in de sandalen, ook wanneer hij een korte broek aan heeft en dat vind ik niet passen, zelfs niet bij een vriendelijke man van in de tachtig die ook nog eens vrijwilliger is bij Veilig Verkeer Nederland, afdeling Oost Gelre.

woensdag 17 juni: @ vragender

Toen ik om een uur of acht het eerste potje koffie van de dag aan het zetten was hoorde ik vanuit het slaapvertrek geluid komen. Het leek of iemand (nee, ik noem geen namen) in haar eentje meerstemmig aan het zingen was:

De tijd van onbezorgdheid is voorbij.
Vandaag begint de lange weg naar morgen.
De dromen komen als een vlinder vrij.
Niet langer in geborgenheid verborgen.

Het moest van ver komen, maar uiteindelijk kon ik het koppelen aan Goede Tijden Slechte Tijden. Volgens W had het gezang daar vandaag niets mee te maken: het was woensdag, dus de eerste dag van de Avondvierdaagse. Je zult er maar op zo’n manier aan herinnerd worden! Nog even aangeven dat je het woord elektricien zonder trema schrijft en dat langeafstandsloper één aaneengeschreven woord is. Ik heb het dan over de (werk)dagelijkse spellingtest. Op dat moment brandde de koffiegeur mijn verstopte neus weer open, als alle wereldproblemen eens zo simpel konden worden opgelost. Voor ik weer allerlei verontruste berichten krijg: zowel spellingtest als spellingstest zijn correct, maar omdat ik ooit in een grijs verleden een onderwijzersopleiding gevolgd heb moet ik het woord zonder tussen-s schrijven, want wij werden geacht de voorkeurspelling (die van het Groene Boekje) te hanteren. Geldt voor alle samengestelde woorden met spelling, dus ook spellingcontrole en spellingwijze. Kijk: aan die informatie heb je wat.

We hoefden pas na vijven aan te treden dus de dag kon rustig beginnen. Alleen even knuffelen met een jarige buuf (aka vaste fotokijkster C te L), kan gemakkelijk als je in de buurt bent. "Biertje?" "Nee, we moeten nog werken“. Zowel W als ik moesten deze wandeletappe vooral jureren. Na vier dagen wandelen krijgen de lopers zaterdag de bekende A4d’medaille, maar daarnaast bestaat er voor groepen de mogelijkheid om mee te doen aan de wedstrijd, waarbij op zaterdag bekers worden uitgereikt aan groepen die het best wandelen en/of zingen. Voor elke afstand zijn er meerdere prijzen beschikbaar. Er zijn groepen die van die wedstrijd “serieus werk“ maken. Juryleden aan de kant van de weg geven punten en wie de meeste punten heeft wint de pot, sorry beker. Altijd leuk, maar als je het een oude Lichtenvoordenaar vraagt, zal die waarschijnlijk zeggen dat er nóg iets te winnen valt (op zaterdag): een bos bloemen van opa en oma, een snoepketting die al half opgegeten is vóór de finish, een zak chips van de buurvrouw en vooral het recht om een paar dagen te klagen over blaren.

Valt er veel te vertellen over vandaag? Weinig. Hooguit dat er behoorlijk wat gedonder was over de plaatsing van dranghekken en vooral wie er verantwoordelijk is voor het ophalen a.s. maandag: gemeente, horeca of A4d? Ook daar komen we wel uit. Misschien moet nog vermeld worden dat we in Vragender te maken hadden met de laatste naweeën van de kermis (afgelopen weekend en maandag). Hier en daar nog wat verdwaalde restanten, maar daar hadden we weinig mee van doen. Belangrijker voor ons was dat de kroeg de afgelopen dagen voldoende bier verkocht had en het dus kon doen zonder die paar kopjes koffie van dorstige wandelaars vandaag: Beneman bleef gesloten. Gelukkig wisten we dat (uit ervaring) dus de vrijwilligers van de multifunctionele accommodatie MFA De Bult (de thuisbasis voor het overgrote deel van het actieve verenigingsleven in het dorp) hebben een potje koffie extra gezet en mogen dat de komende jaren ook doen. Schijnt ook nog een leuke scène geweest te zijn toen ik door mijn stoel ging en met behulp van twee vrouwelijke vrijwilligers weer op mijn benen gezet werd. De dames konden het net droog houden. Toen alle wandelaars binnen waren kon de vrijwilligersgroep “evalueren“.

Een mooie dag. Overwegend bewolkt met een temperatuur oplopend naar een draaglijke 24 graden. Rond de noen een paar spetters, maar amper genoeg om nat van te worden. Meer van die druppels die net voor ze de grond raken al opgedroogd zijn. De komende dagen gaan we anders piepen. Hitte, noodweer? Wie zal het zeggen. Zon op/onder: 05:13/21:56, we gaan richting langste dag van het jaar. En morgen? Morgen is er weer een dag. We blijven nog even op het Zotte Schaap en we gaan de wandeltocht naar Zieuwent begeleiden.