noordpolderzijl

noordpolderzijl

donderdag 23 juli 2026

de kippenoppascentrale - 5: even wat anders

“Ben je weer een hagiografie aan het schrijven?“ vroeg W vanmorgen vanuit haar nachtkwartier. Moest even diep nadenken en dat moeilijke woord laten indalen. Heb dat de laatste tijd wel vaker: lang moeten nadenken over iets. Heb af en toe het idee dat in mijn bovenkamer het stucwerk wat begint te bladderen net als bij de moeder van wijn- en eetschrijver Harold Hamersma, die overigens liefkozend over zijn moeder schreef dat ze niet kon koken en van het type was dat rustig kaneel over de bloemkool strooide in plaats van nootmuskaat. Maar terug on topic: een hagiografie is een levensbeschrijving van een heilige, vooral uit de christelijke traditie. Denk dat W meer de wat nieuwere versie van hagiografie in haar achterhoofd heeft: “een biografie die iemand onrealistisch positief neerzet, zelfs als die persoon geen heilige is“ (bron: onzetaal.nl). Geloof niet dat ik aan zelfverheerlijking doe en als je vindt van wel: trek onmiddellijk aan de bel, gaan we er wat aan doen.

“Wel leuk zo’n foto van je wokpan, maar waarom laat je een plaatje uit een advertentie zien, terwijl het toch veel leuker is om een eigengemaakte afbeelding te tonen?“ was de opmerking van W te H. Een volkomen terechte opmerking W te H. Bijgaand een opname van mijn “buitenkeuken“. De champignons zijn net toegevoegd (dus nog wit) en de macaroni staat op de achtergrond nog uit te lekken. Zo beter?

Had gisteren een uitvoerig gesprek met ChatGPT over een kaart van de Borkense Baan. Er werd van alles beloofd maar uiteindelijk kwam de kogel door de kerk, de chatbot kan het niet en: Ik had dat veel eerder en veel duidelijker moeten zeggen. Ik liet me meeslepen door het enthousiasme voor het project en bleef praten over hoe ik het zou aanpakken, terwijl ik eigenlijk wist dat ik de uiteindelijke historisch verantwoorde kaart hier niet kon produceren. Dat was niet behulpzaam. Het juiste antwoord had al uren geleden moeten zijn: "Nee, ik kan deze kaart niet zelf maken op het kwaliteitsniveau dat jij terecht verlangt." [......] Dank dat je me daarop hebt gewezen. Volgende keer zal ik eerder aangeven waar de grens ligt, in plaats van de indruk te wekken dat ik iets kan leveren wat ik uiteindelijk niet kan. Dat is eerlijker en bespaart ons allebei tijd.

Toch het verhaal over de Borkense Baan even afmaken en voor de kaart heb ik ook een oplossing gevonden. Voor een buurtschap als Kotten (waar de meeste inwoners rond 1900 nooit verder waren gekomen dan Winterswijk, Borken of misschien Groenlo) moet het een indrukwekkend gezicht zijn geweest: rokende stoomlocomotieven trokken wagons door het landschap met af en toe een flinke lawaaischeut die de stoomfluit produceerde. Heb in het vorige blog al verteld dat de lijn in 1880 geopend werd. In deze alinea wat aanvullende cijfers. De bloeitijd liep tot 1914. Toen toonde het grensoverschrijdende spoor zijn kwetsbaarheid. De Eerste Wereldoorlog maakte internationaal verkeer ingewikkelder en in de jaren daarna bleek dat andere spoorverbindingen belangrijker werden. Bovendien won de vrachtwagen langzaam terrein. Wegen werden beter en vervoerders kregen meer vrijheid. Het spoor verloor stukje bij beetje zijn voorsprong. Toch werd het grensverkeer in 1922 hervat. Het personenvervoer op het Nederlandse deel van de lijn stopte in 1940. Na de Tweede Wereldoorlog was de glans er grotendeels af. Het internationale reizigersverkeer werd niet hervat, al bleef men in Duitsland tot 1961 personen vervoeren tussen Burlo en Borken en uiteindelijk reden alleen nog goederentreinen over het traject. Ook die werden steeds schaarser. In 1979 reed de laatste goederentrein over het Nederlandse deel van de lijn. Tien jaar later werden de rails bij Kotten opgebroken. Heb op de website “fietsen over oude spoorlijnen“ een kaart gevonden die de oorspronkelijke route van de Borkense Baan laat zien (lichtblauwe lijn van Winterswijk tot Borken).

donderdag 23 juli: @ kotten

Je las het al in de titel: “even wat anders“. Vandaag (nou ja: ik draaide alleen de ochtend mee) kon je me vinden op het Achterhoeks Openluchtmuseum waar we het verleden weer letterlijk tot leven brengen. Een paar keer per jaar organiseren we ambachtsdagen. Op deze bijzondere dagen laten enthousiaste vrijwilligers zien hoe mensen vroeger werkten en leefden. Bezoekers kunnen van dichtbij ervaren hoeveel vakmanschap, geduld en handwerk nodig waren voordat machines het dagelijkse werk overnamen. Niemand heeft haast, alles gaat op zijn Achterhoeks: gemoedelijk en vooral geen drukte. Je hoort al van ver het ritmische geluid van een smid op zijn aambeeld (en met een beetje mazzel hoor je een duel, want we hebben twee smeden), je ruikt de geur van versgebakken brood en het zachte gezoem van oude machines die nog altijd doen waarvoor ze ooit zijn gebouwd: de klompenmaker verandert een blok populierenhout in schoeisel dat vroeger op vrijwel iedere boerderij werd gedragen, in de zagerij worden met veel kabaal boomstammen tot planken gezaagd en in de rosoliemolen wordt op traditionele wijze lijnolie geperst. Het zijn werkzaamheden die ooit heel gewoon waren, maar die tegenwoordig verwondering oproepen. En dan vergeet ik nog te vertellen dat er ook nog een houtdraaier, touwslager, spinner, stoelenmatter en vlasbewerker aan het werk zijn. Het bijzondere aan dit alles is dat je niet alleen kijkt naar oude gereedschappen, maar vooral ziet hoe vakmanschap, ervaring en geduld samenkomen. Vrijwilligers vertellen met plezier over hun ambacht en delen verhalen over een tijd waarin bijna alles met de hand werd gemaakt. Zo krijgen oude technieken opnieuw betekenis. Ook voor kinderen is er van alles te ontdekken. Ze mogen zelf aan de slag, voelen hoe zwaar gereedschap vroeger was en ervaren dat ambacht meer is dan alleen kijken. Daarmee wordt geschiedenis tastbaar en begrijpelijk. Vandaag de tweede ambachtsdag van dit jaar, de eerste vond plaats in de meivakantie. In de zomerperiode hebben we er drie en we sluiten af met een dag waarbij oogsten in de meest ruime zin van het woord aan de orde komt, natuurlijk in de herfstvakantie. Tussen Kerst en Oud en Nieuw hebben we nog de Winterfair, één of twee dagen met een speciaal programma.



“Je ziet er behoorlijk krakkemikkig uit“ vond I, één van onze vaste standhouders op de ambachtsdag. Van haar kreeg ik ooit een keer een half glasservies, maar dat ik een verhaal dat ik hier misschien ooit nog een keer ga vertellen.
Krakkemikkig is een understatement. Ik voel me meer een Billykast die een aantal verhuizingen overleefd heeft, je weet wel: die iconische boekenkast van de Ikea. Om je een idee te geven wat je je bij mijn krakkemikkigheid moet voorstellen: ik heb mijn dochter in haar studententijd drie keer verhuisd en na de derde montagebeurt had Billy moeite om zelfstandig rechtop te blijven staan want de gaten in het spaanderplaat waren te groot voor de schroeven. En dat terwijl ik toch voor het eerst sinds weken weer een lange broek heb aangetrokken, een bijna nostalgische ervaring. Oeps: heeft niks met die Ikeakasten te maken. Ook voor de vroege ochtend maar de museumtrui aangetrokken, iets warmer dan de polo die we normaal in deze tijd van het jaar dragen.

Via de super terug naar onze tijdelijke woon- en verblijfplaats. Beetje aanpoten want we kregen visite. Je kent ze van de letters “C te L“ en “H te L“; C is mijn vaste fotokijkster en H een vrij regelmatige lezer. Net na de noen, dus dat moest lunchen worden. Even wat boodschappen inslaan, een broodje kaas alleen kan tegenwoordig niet meer. De tuin van R en S bood ook het nodige: bramen, tomaten, kruisbessen (verwerkt in een jammetje). Was heel gezellig en het voornaamste onderwerp van gesprek was vakantie. Onze buurtjes zijn onze huisoppassers wanneer we on tour zijn: ze geven onze bloemen water en ruimen de krant op (en af en toe krijgen we een foto die we vakantiepost noemen: is er weer een snelheidsovertreding binnengekomen). Doordat mijn doorsmeren- en olieverversbeurt in het ziekenhuis van Enschede is uitgesteld zijn onze vakantieplannen ook wat aan wijzigingen onderhevig. September wordt waarschijnlijk een deel van augustus wanneer we voor toerist gaan spelen. Over toerist gesproken, ik hoorde deze week een leuke definitie die ik je niet wil onthouden: “toeristen zijn mensen die hun cappuccino eerst fotograferen voordat ze hem opdrinken“. Voor je het weet ben je een paar uur verder en toen onze buurtjes op de fiets stapten sprak H te L: “ik lees vanavond wel in je blog of ik het leuk gevonden heb“. Kijk: die lezer heeft door hoe het leven in elkaar zit!


Tegen drieën waren we weer met zijn tweetjes, W eerst in de kiepstoel en later op de fiets om “ergens“ een ijsje te halen. Het werd geen ijsje maar een bakje kwetsen (en een aantal foto's die ik zonder commentaar ga plaatsen, want ik zit al aan mijn 2,5 bladzijdes). Ik had genoeg aan mijn laptop, maar moet je eerlijk bekennen dat ik niet de hele touretappe gezien heb. Samenvattend: een mooie dag met ideaal museumweer. Droog, halfbewolkt en maximaal zo’n 22 graden. En morgen? Morgen hebben we weer een dag. We nemen een rustdag, dus we gaan fietsen.


woensdag 22 juli 2026

de kippenoppascentrale - 4: eega op klep

Twee blogs geleden had ik het over een liedje van Cabaret Ivo de Wijs en diepte uit mijn geheugen op “zes pond zaligheid in een pluchen nestje“. Helemaal fout volgens G te W, dat moet zijn “zes pond heerlijkheid in een donzen nestje“. Heb het liedje “Oelepetoele“ nog een kritisch beluisterd en wat blijkt: beide versies worden gebruikt, na elkaar, in hetzelfde refrein. Moraal van het verhaal: “een kind dat is het mooiste wat er is“. De tekst "zes pond heerlijkheid in een donzen nestje" komt uit de familiegeschiedenis van Ivo de Wijs zelf, specifiek uit het babyboek dat zijn moeder tachtig jaar geleden voor hem bijhield. Dat blijkt uit een interview met Ivo in de Volkskrant van 22 juli 2025. Ik citeer: “Ivo de Wijs bewaart nog steeds het babyboek dat zijn moeder bijhield. ‘Memoires’ staat er op de zwarte kaft. Plechtig leest hij een fragment voor, tachtig jaar geleden genoteerd in het fijne handschrift van zijn moeder. ‘Hier moet ik altijd vreselijk van huilen: ‘Op vrijdagmiddag 13 juli 1945, een mooie zomerdag, werd ons eerste kind geboren. Een zoon van zes pond precies, hij schreide meteen en met dit eerste teken van leven kwam het grote geluk ons huisje binnen. Het bracht ons de grootste vreugde van ons leven, ons kind Ivo.’’

Heb het nog niet gehad over de geschiedenis van Kotten. Die gaat vele eeuwen terug. De naam Kotten wordt voor het eerst genoemd in schriftelijke bronnen uit 1302, toen het gebied werd aangeduid als Katen of Koten. Ben je een beetje taalgevoelig dan ontdek je hierin het woord “kot“ (Oud-/Middelnederlandse variant: cot of kotte, dat een klein huisje, hut of een kleine boerderij betekent. Daarmee verwijst de naam naar de vele kleine boerenbedrijven die kenmerkend waren voor het gebied. Ook het Engelse cottage moet dan bekend voorkomen. Al veel eerder was het gebied bewoond. Archeologische vondsten wijzen erop dat er rond 300 voor Christus al mensen leefden langs de Slingebeek. In de middeleeuwen ontstonden verspreid liggende boerderijen, vaak behorend tot grotere hofgoederen. Sommige erven hadden een lange geschiedenis en ontwikkelden zich tot zogenaamde scholtenboerderijen: grote agrarische bedrijven met aanzien en invloed binnen de buurtschap.

Noemde ik in een voorgaand blog de Historische Vereniging al niet? Officieel is dat “De Stichting Historische Kring Kotten“. Deze club organiseert tentoonstellingen, publiceert verhalen, ontwikkelt fietsroutes en onderzoekt zelfs onderwerpen als geologie, emigratie en archeologie. Daarmee is een buurtschap van nog geen duizend inwoners uitgegroeid tot een van de actiefste historische gemeenschappen van de Achterhoek. Één van de meest markante dingen van Kotten is ongetwijfeld de oude spoorlijn Winterswijk-Borken. Deze verloor al lang geleden haar reizigersverkeer, maar de geschiedenis ervan leeft de laatste jaren juist weer op. De voormalige spoorbaan is onderdeel geworden van recreatieve routes en vormt een belangrijk onderdeel van het verhaal dat de Historische Kring Kotten vertelt tijdens excursies en fietstochten. 

En dat verhaal begon in 1880. Nederland maakte in die jaren een periode van snelle ontwikkeling door. Overal verschenen spoorlijnen. Steden werden met elkaar verbonden en afgelegen streken kregen eindelijk aansluiting op de rest van het land. Ook Winterswijk wilde daarin mee. De textielindustrie groeide snel en had behoefte aan een goede verbinding met Duitsland. Fabrieken moesten steenkool kunnen aanvoeren en hun producten gemakkelijk kunnen exporteren. De zandwegen van de Achterhoek voldeden daarvoor allang niet meer. Zo ontstond het plan voor een spoorlijn naar Borken. Dat de lijn via Kotten zou lopen, lag eigenlijk voor de hand. Het landschap was relatief vlak en de afstand naar de Duitse spoorwegen was kort. Voor de ingenieurs betekende dat minder bruggen, minder grondverzet en lagere kosten. Voor de inwoners van Kotten betekende het iets heel anders: ineens lag hun stille buurtschap aan een internationale spoorverbinding. Wie tegenwoordig over de Kottenseweg richting Duitsland rijdt, kan zich nauwelijks voorstellen dat hier ooit internationale treinen passeerden. Het verkeer bestaat uit fietsers, een enkele tractor en vooral automobilisten: Duitse chauffeurs die naar de zaterdagse Winterswijkse markt gaan en Nederlandse exemplaren die net over de grens in Oeding de tank laten volgooien (is sinds 1 juli wat minder interessant geworden) of een slof sigaretten aanschaffen (scheelt nog steeds kapitalen), och vroeger hadden we ook van die "Butterfahrten" en niet alleen op een bootje. Van slagbomen is tegenwoordig geen sprake meer en grenscontroles worden uitgevoerd op de A12/A3. Toch was dit, nog geen anderhalve eeuw geleden, een plaats waar Nederland en Duitsland elkaar letterlijk ontmoetten. En dit alles vatten we samen onder de naam de Borkense Baan. 

Op oude kaarten is nog te zien hoe bijzonder dat eigenlijk was. Waar eeuwenlang niet veel meer lag dan boerderijen, zandwegen en houtwallen, verschenen rails, wissels, seinpalen en gebouwen. Er kwam een grensstation waar Nederlandse en Duitse spoorwegmensen elkaar ontmoetten en waar de douane toezicht hield op reizigers en goederen. Ineens reden hier locomotieven die afkomstig waren uit twee landen. 

ChatGPT had op mijn verzoek een leuk kaartje met aanvullende info samengesteld, zie hieronder en klik eventueel om te vergroten. Bij nadere inspectie waren er een aantal catastofale missers: de complete stad Bocholt was een twintigtal kilometers verplaatst en ChatGPT verzon zo maar een paar haltes aan de lijn, haltes die qua locatie niet konden kloppen (de steengroeve ligt bijvoorbeeld absoluut niet in de buurt van de Borkense Baan) en daarnaast kende de lijn buiten de twee stations (Winterswijk en Borken) maar drie stopplaatsen, namelijk Kotten (wachterswoning en passeerspoor), Block Holland (grensblokpost) en Burlo (Duitse halte). Hoezo: “AI kan fouten bevatten“? Zal je het uitvoerige gesprek tussen mij en de chatbot besparen, maar het begint steeds meer menselijke trekjes te vertonen. En natuurlijk, na het toegeven van alle fouten, drie beloftes om het leven te beteren en niet meer te zondigen en een aankondiging nu een verantwoorde kaart te maken krijg je de mededeling: “De chats met afbeeldingen zijn gepauzeerd. Je hebt al je berichten met Instant opgebruikt tot 14:37. Upgrade om hier verder te werken met bestanden en afbeeldingen of start een nieuwe chat om door te gaan met een model van lagere kwaliteit.“ Ben op dit ogenblik bezig om een nieuwe kaart te maken, ook de tweede sessie is door de tijdslimiet. Een en ander kan nog wel even duren, heb geen abonnement en moet het dus in de "Instant"-modus doen. Nog een keer: onderstaande kaart bevat een aantal grote fouten.

woensdag 22 juli: @ kotten

Weinig omgeving gezien vandaag: W had een “date“ met haar vriendin in Doetinchem: wandelen, theedrinken en een film. Het kan ook een andere activiteitencombinatie zijn: het is haar feestje, ik bemoei me daar niet zo mee. Zo’n uitslaapochtend waarbij het hoogtepunt gevormd wordt door de werkdagelijkse spellingtest. Vandaag weer zo’n rotoefening met woorden die je aan elkaar schrijft of niet. Neem het volgende zinnetje “Dit is het brutoloon. De Belastingdienst trekt de helft ........ .“ Je mag op de puntjes kiezen voor: ervan af, er van af, er vanaf en ervanaf. Tuurlijk doe ik dat fout, het juiste antwoord is overigens “ervan af“ met als verklaring: “'Ervan af' zijn in dit geval twee woorden. Er staat een spatie tussen, omdat het werkwoord 'aftrekken' is, dus 'af' hoort bij het werkwoord“. Tja en dat soort dingen ben ik morgen vergeten omdat er een eindje verder een rijtje woorden staat met woorden die je wel aan elkaar schrijft (vanwege de aanwezigheid van een bijwoord van plaats): erbovenin, daaronderuit, hierachterlangs, waarbovenuit, Volgens mij kun je beter een studie maken van het Servo-Kroatisch, dat kan onmogelijk ingewikkelder zijn dan het Nederlands (let wel op het streepje tussen Servo en Kroatisch). Één troost: W had het woord ook fout. 

Rustige ochtend met een kalm begin (na die verkeerde spellingteststart) na een koude nacht: iets van 11 graden of zo. Ook de ochtenden worden weer frisjes. Overigens was het vandaag qua temperaturen niet om naar huis te schrijven, bleef hangen bij een magere 20 graden. Twee keer over een drupje regen. Schijnt tegen het weekend weer wat beter te worden. Ik mocht het landgoed bewaken en omdat de regen niet al te veel had aangebracht, de slang aansluiten op de pomp die grondwater promoveert tot sproeiwater. Ben je trouwens zo maar een paar uur mee bezig. De kippen vonden het maar niks. Moet toch eens navragen of het inderdaad Wayedottekippen zijn. ChatGPT vond dat een passende naam bij de zwartwitte kippetjes. Kan natuurlijk ook zijn dat die fladderaars zo tekeer gingen omdat ze een extra portie meelwormen wilden hebben. Voor een extra ei kom ik over de brug dames! De meisjes hebben alleen één nare gewoontje: voor de derde achtereenvolgende nacht zijn ze weggelopen, inderdaad: in mijn dromen, want ’s morgens vroeg zaten ze weer keurig achter het gaas.


Onze elektrische wokpan deed het voornaamste kookwerk vandaag. Vooruit: eerst een beetje rijst voorkoken, mag ook pasta zijn. Pondje gehakt in de wok, beetje aanbruinen. Championnetjes toevoegen en een verdwaalde ui (wel even snipperen), zak wokgroente erbij kieperen en regelmatig roeren. Op het laatst de gekookte rijst of pasta er door husselen en voilá: weer voor twee dagen eten klaar. Het leven kan zo simpel zijn.

En voor je het weet zit je weer naar het skûtsjejournaal te kijken, gevolgd door een verslag van de Nijmeegse Vierdaagse. We zijn sportief bezig, helemaal na touretappe 17 vanmiddag! Opnieuw een dag dichter bij de dood. Zo’n dag waarover je eigenlijk niks te vertellen hebt, maar toch twee bladzijden over volschrijft. Misschien ben je geïnteresseerd in de zonsop- en ondergang? 05:39/21:38 (gegevens Kotten). En morgen? Morgen is er weer een dag. Mag eerst aan de bak op het museum en later op de dag krijgen we visite. Je hoort van me.



dinsdag 21 juli 2026

de kippenoppascentrale - 3: ei-ei-ei, van kipjes worden we blij

Schijnt dat niet iedereen de term “dorrehouttheorie“ kent. Gebruikte de naam in het vorige blog. De dorrehouttheorie is geen klassieke theorie uit de wetenschap, maar een maatschappelijke denkwijze die de afgelopen jaren (met name in de coronatijd) in Nederland is opgekomen. De kern is eenvoudig: het draait om het idee dat kwetsbare of oudere mensen minder meetellen, alsof ze “dor hout” zijn. Net als “dor hout: kun je het wegdenken, opruimen of als minder waardevol beschouwen. Ik noemde net al de coronapandemie. In die tijd gingen er veel geruchten op op om aan risicogroepen en ouderen niet al te veel aandacht te besteden want deze mensen “zouden toch sterven“. Er ontstond in die periode zelfs een actiegroep #GeenDorHout, die zich verzette tegen deze gedachte en dievopkwam voor de waarde van kwetsbare mensen. 

Kreeg van H te W de vraag wat je je bij Kotten moet voorstellen. Goede vraag, maar een antwoord is moeilijk te geven. Wat bedoel je met Kotten? De complete buurtschap of alleen de verzameling huizen rond verenigingsgebouw Wilhelmina, een belangrijk ontmoetingspunt dat al sinds 1898 bestaat. Het gebouw (zie bijgaande foto) werd opgericht als feestgebouw en groeide uit tot een centrale plek voor toneelvoorstellingen, muziekuitvoeringen, gymnastiek en andere activiteiten. Als je het over de buurtschap Kotten hebt, dan heb je het over wat meer dan een paar huizen, je praat dan over een mix van oude boerderijen, kronkelende wegen, beekdalen en kleinschalige landschap, een typisch voorbeeld van het Achterhoekse coulisselandschap. Het landschap wordt gekenmerkt door houtwallen, essen, weilanden en oude bomenrijen. En daar, niet al te ver van de grens, hebben broer/zwager en schoonzus een aantal jaren geleden een oude boerderij gekocht en die helemaal naar hun wensen aangepast. Het heeft een paar jaar (en een paar centen) gekost, maar dan heb je ook wat. 

De ligging aan de grens heeft Kotten altijd sterk beïnvloed. De grens met Duitsland ligt letterlijk op korte afstand. Eeuwenlang waren de contacten met Duitse plaatsen zoals Oeding en Burlo intensief. Mensen gingen er werken, handel drijven en familiebanden ontstonden over de grens heen. Tegelijkertijd speelde de grens ook een rol in de geschiedenis van smokkel. Vooral in tijden waarin prijsverschillen groot waren, werden goederen zoals koffie, tabak en andere producten over de grens vervoerd. De afgelegen zandwegen en bossen maakten het gebied daar geschikt voor. De huidige grens is pas in 1766 definitief vastgesteld, maar dat heb ik geloof ik al honderd keer verteld. In het landschap zijn nog oude grensstenen te vinden die herinneren aan de vroegere grensgeschillen tussen het bisdom Münster en het gebied van Gelre. En tussen al die oude staat ook één nieuwe: ter herinnering aan 250 jaar grens.

dinsdag 21 juli: @ kotten

Mocht vandaag even mijn gezicht laten zien op het museum: wat overleg, een paar gesprekken en vooral koffie met de dinsdagvrijwilligers. Wel met de auto, want tussen Kotten en het museum ligt een kleine 17 kilometer, een afstand die op dit ogenblik niet door mij weggetrapt kan worden. Totaal zou wel lukken, maar 17 km is enkele reis inderderdaad. Hele morgen onder de pannen en W kon (na haar uitslaapje) bezig aan haar projectje: het opkalefateren van de camper. De helft is inmiddels door haar onder handen genomen en je ziet het resultaat.

Even boodschappen doen en toen ik om half twee op Erve Holthoes aankwam had ik het wel gehad. W moest haar energie kwijt en ging een eind fietsen en kwam met spannende verhalen thuis: fietsers op smalle paadjes met gebroken heupen en een roofoverval op een juwelier in Winterswijk. Zien we vanavond wel voorbijkomen op Achterhoek112. Vond een foto die ze gemaakt had van “diepteboring Plantegaarde“ veel interessanter, namelijk op een paar honderd meter van onze tijdelijke woonst. De boringen vonden plaats in de periode 1908 - 1909 in de nabijheid van de Fukkingweg. Deze historische boring van circa 1200 meter diep werd georganiseerd door de toenmalige Rijksopsporing van Delfstoffen om te zoeken naar steenkool, zout, olie en gas. Er werd overigens niet alleen hier geboord. De resultaten uit deze periode vormden de basis voor het latere geologische onderzoek en vervolgboringen in de regio (zoals in Ratum en Corle). Vond een artikel in de Gelderlander van 19 februari 2022 over deze boringen naar aanleiding van het plaatsen van een informatiebord aan de Fukkingweg. 

De foto onder deze alinea hoort bij dat artikel en is gemaakt door Jan Ruland van de Brink. Gelukkig leidden de boringen niet tot ontginningen. Met een beetje pech had het glooiende landschap rond Kotten er heel anders uitgezien. Door de plaatsing van een informatiebord op initiatief van de Historische Kring Kotten is een stukje verleden van Kotten weer zichtbaar gemaakt. Heb je goede benen? Er zijn hier ook een drietal wandelroutes (van 9, 13 en 17 km) uitgezet. Vertrekpunt is het verenigingsgebouw Wilhelmina aan de Meester Meinenweg 1 in Kotten.


Mijn ernstige gesprek met de dames Kip gisteren heeft vandaag zijn vruchten afgeworpen. Ik werd beloond met twee eieren (weliswaar kleintjes, maar de dames zijn nog in de leer). Over Pfas maak ik me niet zoveel zorgen en uit voorzorg moeten de meisjes voorzien worden van leidingwater en niet van dat vocht uit de grond. De moestuin wordt wel besproeid met grondwater dus ik snap niet helemaal hoe het systeem op dit erf in elkaar zit, ik volg ook maar orders op. En zolang blijkt dat er PFAS in moedermelk zit (grootschalig onderzoek van het RIVM), bij 18 procent van de minnen de kritische waarde wordt overschreden en het advies is en blijft om borstvoeding te blijven geven (Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid) denk ik “ik ben al 75, zal mijn tijd wel duren“.
 

En voor je het weet is er weer een dag (bijna) voorbij. En weer een mooie dag. Was het vanmorgen om een uur of zeven nog maar 13 graden, vanmiddag tikte de thermometer 25 aan. En morgen? Morgen is er weer een dag. W gaat na de noen het landgoed even verlaten want ze heeft een afspraak met een vriendin. Kan ik intussen mooi kijken of er nog voldoende grondwater in de wel zit: sommige planten beginnen de kop te laten hangen.

 

maandag 20 juli 2026

de kippenoppascentrale - 2: alleen op het landgoed

De Zwarte Cross is tegenwoordig het grootste betaalde festival van Nederland en een van de grootste meerdaagse festivals van Europa (Bron: Wikipedia). Jaarlijks bezoeken honderdduizenden mensen het evenement in onze achtertuin, waar zij “genieten van een unieke combinatie van motorcross, muziek, theater, stunts, kunst, humor en Achterhoekse gastvrijheid“. De woorden komen niet van mijzelf maar een of ander wervend foldertje op internet. Wat begon als een klein en eigenzinnig initiatief van een groep vrienden (De eerste Zwarte Cross werd georganiseerd op 31 augustus 1997 in Hummelo), groeide in minder dan dertig jaar uit tot een internationaal bekend festival met een geheel eigen identiteit. Het initiatief kwam van de Achterhoekse rockband Jovink en de Voederbietels, met zanger Hendrik Jan Lovink als grote inspirator. De organisatoren verenigden zich in een BV met de naam “Feestfabriek Alles Komt Goed“. Toen het evenement te groot werd voor Hummelo werd een prima plek gevonden op de Schans in Lichtenvoorde (je kunt ook zeggen dat delen liggen in een paar kerkdorpen liggen. Het monument van Tante Rikie staat op de grens van Lichtenvoorde, Lievelde en Vragender). De creatieve leiding en dagelijkse organisatie liggen nog steeds bij het team van de Feestfabriek ondanks het feit dat de Feestfabriek in 2021 een meerderheidsbelang verkocht aan het Britse festivalbedrijf Superstruct Entertainment. Het was even schrikken toen Superstruct in 2024 werd overgenomen door een Amerikaanse investeringsmaatschappij (KKR). De overname door KKR leidde in 2025 tot veel discussie. De organisatie van de Zwarte Cross liet toen publiekelijk weten zich niet te herkennen in de investeringen en standpunten van KKR. Onderstaande foto stond ook op de site van de Gelderlander en/of AD.

De hitte is inmiddels het land uit. Het leven is compleet anders geworden. In het Parool van 15 juli 2026 kwam ik een artikel tegen met de titel “Wennen aan de hitte“. Misschien een beetje mosterd na de maaltijd want ik vond het vorige week woensdag en vooral donderdag absoluut niet warm. Misschien is zelfs dat gewenning. Korte samenvatting: na extreme hittegolven in 2003 en 2006 kwam er meer aandacht voor de gevaren van extreme temperaturen. Men verzon in 2010 een Nationaal Hitteplan, met als grote eyecatcher de waarschuwingen in de media. Vorig jaar kwam het RIVM al tot de conclusie dat het risico om te sterven op heel hete dagen in Nederland sindsdien een stuk kleiner is geworden. Tussen 2010 en 2019 bezweken ongeveer 4300 mensen aan de hitte. Tussen 2000 en 2009 waren dat er nog zo’n 7000. Interessant is dat de onderzoekers ook keken ook naar het risico om te overlijden op heel koude dagen. Dat is altijd nog een stuk groter dan het risico om te overlijden door hitte. Tussen 2007 en 2019 kwamen alleen al in Amsterdam jaarlijks zo’n 245 personen om het leven als gevolg van de winterkou. Deze sterfte heeft voor een deel te maken met leeftijd en als je dan bedenkt dat het aantal 75-plussers in 2050 ongeveer verdubbeld zal zijn ten opzichte van nu dan kun je op de klompen aanvoelen dat er in de komende decennia steeds meer doden gaan vallen door hitte en door kou. Moeten we het binnenkort alleen nog hebben over het begrip “oversterfte“, want volgens mij kun je maar één keer in je leven dood gaan. Pakken we dan meteen de “dorrehouttheorie“ mee.

maandag 20 juli: @ kotten

Aan de titel van dit blog kun je zien dat broer/zwager/schoonzus/kwispelstaartje vertrokken zijn. We zijn alleen op het landgoed, nou ja: een paar kippen proberen ons er regelmatig aan te herinneren dat ze er ook nog zijn. Busje zijn min of meer definitieve plek voor deze week gegeven, dat wil zeggen: gewoon laten staan. Gisteren even “tijdelijk“ geparkeerd omdat de camper van de huiseigenaars in de weg stond (je weet wel: van dat inpakwerk en zo). Vanmorgen kwamen we beiden tot de ontdekking dat er niks mis wat met de huidige plek. Druk? Och, zij inpakken en ik voor de zoveelste keer “kapucijners en sperziebonen“ fout schrijven en W contact leggen met de buitenwereld vanuit haar veilige nestje (zes pond zaligheid in een pluchen nestje, poelepoelepoelepoel; Ivo de Wijs of zo?). Gelukkig had ik wel het woord “stencilen“ goed (n c, i en één l). Voor iedereen onder de 60: het is een druktechniek met een stencil, dat is een vel dat op bepaalde delen inkt doorlaat. Omdat de klemtoon op “sten“ ligt heeft het maar één l. Heb complete jaargangen schoolkranten gestencild en dat was vaak een smeerboel. Was maar wat blij dat deze techniek eind jaren 70 van de vorige eeuw werd vergangen door fotokopiëren. Daarmee hielden we onze vingers inktvrij. Prachtig gezicht dat inpakken van een Nugget: wij hebben al een beperkte opbergruimte, broer/zwager/schoonzus nog veel minder. En dan moeten de spullen voor kwispelstaartje ook nog mee.

Toen goed tien uur de rust eenmaal was teruggekeerd op het landgoed (familie vertrokken, W gebeld met het ziekenhuis in Enschede - operatie wordt waarschijnlijk eind augustus en ik een half uurtje overleg met meneer de voorzitter van het museum) konden we “aan het werk“: W met de buitenkant van de bus en ik met het uitwerken van de notulen van de vergadering van een of ander clubje. 

Voor je het weet is het half drie en de hoogste tijd om in beweging te komen. Via een omweg naar de Lidl in Winterswijk, wat te eten voor vanavond inslaan en terug naar onze tijdelijke woonst. Alle wegen zijn wel min of meer bekend maar het is wel weer leuk om het na een paar jaar weer te zien. Op honderd meter na 15 kilometer op de fiets, maar ook de tourkaravaan had vandaag een rustdag zullen we maar zeggen. De maaltijd zal ongetwijfeld niet zo culinair zijn als gisteren (ons keukenprinsje Rein had nog een hoop dingen die op moesten voor de reis en volgens mij waren de snijbonen gefermenteerd), maar ik vind gepofte aardappel met kaascrêmevulling, gemarineerde kippendijstukjes en een ceasarsalade ook niet verkeerd klinken. Ben je meteen op de hoogte van ons menu van maandag 20 juli 2026. Wel zonder flesje wit bij het eten vandaag.



Een mooie en vooral rustige dag, weinig beweging. Beetje raar weer: vond het op de fiets wat frisjes, maar volgens de weerapps is het toch 23 graden geworden vanmiddag, wind noordwest 2. Misschien zijn we verwend? Zon op/onder: 05:36/21/40 (gegevens Kotten).
En morgen? Morgen is er weer een dag. Toch maar eens een ernstig gesprek met de kippen voeren en even naar het museum (met de auto). We vermaken ons wel.